Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 7strona oryginału ↗

PAMIĘĆ

Слово Просвіти, №47 за 2007 рік

Zdjęcie O. Łytwynenki. Moja babcia (piękna Polka) w 1933 roku zmarła w drodze od jednego syna do drugiego (szła ze Swatowego do Maryniwki), i nie wiemy, gdzie jest pochowana. A jeszcze mówią, że nie było żadnego Hołodomoru! Dziadek miał czterech synów. Byli „wrogami-kułakami”, ale wszyscy zginęli na froncie w 1941 roku. Pamiętam, jak wyprowadzali z naszego podwórka krowę za nieopłacone podatki — podatek ten był bardzo wysoki. Mama uczepiła się powroza, krzyczała w histerii przekleństwa pod adresem „rodzimej” władzy: „Męża zabrali i zabili, a teraz — głodowa śmierć mnie i moim dzieciom!”. Dziadek krzyczał, żeby natychmiast zamilkła, inaczej za takie słowa i ją wsadzą, zostaną dzieci całkiem sierotami. Nie wsadzili, jednak… Pewnie nikt nie doniósł. I ci, którzy krowę zabierali, zamilczeli… Pamiętam także, jak rozpaczała mama, kiedy przynosili rentę za ojca: na siostrę — 6 rubli, na mnie — 8. Mama płakała i mówiła: „Przecież on był u mnie złotym gospodarzem, jakże tanio wycenili jego główeczkę…”. Dziadek czekał na synów z wojny jeszcze trzy lata. I kiedy zrozumiał, że żaden nie wróci, pod koniec 1947 roku zmarł. Mama mówiła, że dziadek zmarł z tęsknoty. Przecież zdrowy był jak dąb! Do siódmej klasy chodziłam w bluzce zamiast żakietu — ze zwykłego perkalu w brązowym kolorze; była cieniutka i było w niej bardzo zimno. Idę do ósmej klasy, a mama mówi, że trzeba będzie jeszcze rok chodzić w tej bluzce — na inną pieniędzy nie ma, trzeba zapłacić podatek. Płaciliśmy wtedy duże pieniądze za sad — dziadek jeszcze przed wojną posadził duży wiśniowy sad. Płaciliśmy podatek za każde drzewo. I wyciąć nie można było — wsadziliby do więzienia. Poszłam do ósmej klasy w tej nieszczęsnej bluzce. Mama mówiła mi: „Mniej trzy łokciami o ławkę, bo one i tak już świecą. Przetrą się — naszyję łaty, będziesz wiedziała, jak szanować odzież…”. Jeśli mama mówiła, że „tam w łatach chodzą”, to oznaczało, że żyją ludzie — gorzej być nie może… Grzechem byłoby narzekać na los — miałam dobrego męża, przeżyłam z nim jak za kamiennym murem, tylko zmarł wcześnie. Często myślę, że gdybym miała możliwość, co roku jeździłabym na grób ojca (dopiero po 58 latach dowiedziałam się, że mój ojciec zginął 28 grudnia 1941 roku i jest pochowany we wsi Percewo w obwodzie kałuskim), posadziłabym tam ukraiński lubczyk i barwinek… I w swoim liście wcale nie szukam współczucia, a napisałam tak, jak wszystko pozostało w mojej pamięci. „Przeżyłam, jak od pieca do progu przeszłam…”. Niech Panu, Wołodymyrze, wszystko wiedzie się dobrze. Zdrowia Panu!”. Szanowna Pani Ałło! Pani pełen człowieczeństwa list z wyrazistymi szczegółami życiowymi, przepełniony ludową prawdą, która odtwarza historię Donbasu, głęboko mnie poruszył. Więc jak tylko zostaną uznane pełnomocnictwa deputowanych ludowych nowej kadencji i otrzymam pensję deputowanego (od kwietnia dobrowolnie zrezygnowałem z statusu deputowanego i wypłaty wraz z wieloma osobami o podobnych poglądach) — pomogę Pani pojechać na grób ojca, opłacę drogę od Perwomajskiego w obwodzie donieckim do wsi Percewo w obwodzie kałuskim w Rosji.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn