Strona · s. 8strona oryginału ↗
ROZUMIEĆ I PAMIĘTAĆ
Слово Просвіти, №47 за 2007 рік
Iwan MASUR, Iwan RUDENKO, m. Kijów. Urodziliśmy się we wsi Skrypaji w rejonie zmijewskim w obwodzie charkowskim. W 1933 roku skończyliśmy odpowiednio 10 i 11 lat, dlatego wszystko, co działo się w naszej wsi w latach 1932—1933, dobrze pamiętamy. Właśnie w 1932 roku po raz pierwszy we wsi rozpoczęło się kolektywne gospodarowanie. Część gospodarstw nie poszła do kołchozu i nazwano je „jednoosobowymi”. Miały one swoje oddzielne działki ziemi. W 1932 roku, pierwszym roku kołchozowym, każdy kołchoźnik za cały rok pracy otrzymał na dniówki po 1—1,5 puda ziarna. Faktycznie cały kołchozowy urodzaj wywieziono do punktu skupu zboża. Jednoosobowym dostawy zboża dla państwa naliczano na każdy hektar ziemi ornej i mnożono przez liczbę hektarów. Taką metodę naliczeń nazywano „planem do gospodarstwa”, a plan oddania zboża państwu równał się w przybliżeniu 70 procentom całego zebranego urodzaju. Jednoosobowi zaczęli narzekać: duże rodziny (3—5 dzieci), trzeba je karmić, a i na siewy wiosną 1933 roku należy zostawić pewną ilość ziarna. Z rejonu przyjechał pełnomocnik w mundurze z naganem, który surowo pilnował oddawania zboża. Oddawanie zboża wykonano, tylko na tym się nie skończyło. Nadeszła na miejsca wskazówka z rejonu, aby dodatkowo oddać jeszcze mniej więcej tyle samo. Aby jakoś się ratować, przeżyć, jednoosobowi zaczęli zakopywać ziarno w beczkach. Pojawili się miejscowi „aktywiści”, uzbrojeni w żerdzie z metalowymi ostrymi końcówkami. Skrytki znaleziono. Wszystko zakopane i niezakopane zabrano do ostatniego ziarnka, a gospodarzy aresztowano. Pod koniec 1932 roku rozpoczął się głód, a wiosną 1933 — Hołodomor. Umierali i jednoosobowi, i kołchoźnicy, i dorośli, i dzieci. Puchliśmy, ale przeżyliśmy. Wielu naszych kolegów z klasy zmarło. Widzieliśmy, jak umierali cierpiąc. Kiedy człowieka rozstrzeliwują, jego śmierć jest natychmiastowa, kiedy wieszają, męczy się dwie-trzy minuty. A śmierć z głodu, kiedy nie ma co jeść, — to nie doba, nie tydzień, to miesiące takich mąk, takich cierpień, że nie daj Boże, aby nigdzie i nigdy takie coś się nie powtórzyło. Choć po 50 latach zdjęto tabu z pamięci o Hołodomorze, jednak dopiero po Pomarańczowej Rewolucji z inicjatywy i przy bezpośrednim udziale Prezydenta Wiktora Andrijowycza Juszczenki w 2005 roku na szczeblu państwowym obchodzono 72. rocznicę tej tragedii narodu ukraińskiego. Komuniści, oczywiście, na wszelkie sposoby próbują pomniejszyć tragedię Hołodomoru, bo prawda negatywnie wpływa na ich wizerunek. Jako reakcja na obchody na szczeblu państwowym 72. rocznicy Hołodomoru, w gazecie „Komunist” (z 09.12.2005 r.) wydrukowano artykuł pod tytułem „Głód na Ukrainie 1932—1933 gg. Kto winowat?”. W artykule jest sześć rozdziałów, jeden z nich nazywa się „Ujmities, falsyfikatory!”. W nim oskarżają o fałszowanie skutków Hołodomoru media, historyków, polityków, naukowców nie tylko na Ukrainie, ale i za granicą. Tak, przytoczono dane, że znani na Zachodzie działacze Dale Dalrymple nazywał liczbę zmarłych z głodu 5,5 mln osób, a Hosley Grant — nawet 15 milionów. Przyjmijmy, że zmarło „tylko” 5,5 mln, to czy to mało, czy to nie tragedia, nie Hołodomor? To już prawie groźba — milczcie! Nie, nie można ani milczeć, ani zapominać o zbrodni, bo nawet w państwowych, obecnie odtajnionych dokumentach z tamtego czasu mówi się, że na Ukrainie wymierały całe wsie, które potem zasiedlali przesiedleńcy z Rosji, i że zdarzały się przypadki ludożerstwa. Przykro, że na Ukrainie do dziś znajduje pewne poparcie antyukraińska w swojej istocie partia, która, będąc polityczną spadkobierczynią bolszewików, stawia szalony opór obiektywnej ocenie tragicznych stron naszej historii. Stawia, zamiast tego, by odpokutować: wszak historyczne oceny przewidują także odpowiedzialność za dokonane czyny. …Nasza wieś była duża i wielodzietna. Do szkoły poszliśmy w 1931 roku, pierwszoklasistów było 88. Podzielono nas na dwie grupy. Ponad połowa zmarła śmiercią głodową i we wrześniu 1933 roku resztę żywych połączono w jedną grupę. Tak było we wszystkich klasach naszej siedmioletniej wiejskiej szkoły. O skutkach Hołodomoru na Ukrainie świadczą dane statystyczne wszechzwiązkowych spisów ludności. Według materiałów spisu z 1926 roku, Ukraińców liczono 31,2 miliona, Rosjan — 77,8 miliona, czyli stosunek ilościowy Ukraińców do Rosjan wynosił 40%. Na początku XX wieku Ukrainę pod względem szybkości wzrostu populacji porównywano z Chinami. Drugi wszechzwiązkowy spis zakończył się w 1939 roku, jednak jego danych nie opublikowano. Najwyraźniej obraz, który wyłonił się z liczb, był zbyt przerażający. Następny spis w ZSRR przeprowadzono dopiero w 1959 roku. Od 1926 roku, czyli przez 33 lata, liczba Ukraińców wzrosła zaledwie o 0,48% (w liczbach — o 1 milion 500 tysięcy), podczas gdy liczebność Rosjan w ZSRR w tym czasie wzrosła o 56,9% i stosunek liczby Ukraińców do Rosjan zmniejszył się do 27%. I to przy tym, że w okresie 1930—1940 lat Ukraina otrzymała znaczny napływ ukraińskiej ludności w wyniku włączenia w jej skład Galicji, Zakarpacia i Bukowiny. A to około 6 milionów. Nie ma wątpliwości, że we wskazanym przedziale czasowym (1926—1959 rr.) wydarzyła się ukraińska katastrofa narodowa. Takie demograficzne wyrwy odbijają się na liczbie przedstawicieli następnych pokoleń. W Zachodniej Ukrainie, która sama niemało ucierpiała w wyniku deportacji i represji, ale którą mimo wszystko ominął Hołodomor, de-
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
