Strona · s. 9strona oryginału ↗
GENEZA HOŁODOMORU
Слово Просвіти, №47 за 2007 рік
Jewhen JASZCZENKO, m. Korosteń W Związku Radzieckim miliony ludzi były szczerze przekonane, że postęp gospodarczy opiera się na materialnej podstawie, a kultura i moralność to nadbudowa, coś pochodnego od osiągnięć gospodarczych. Tak uczyła partia, choć w dziedzinie rozwoju społeczeństwa wszystko dzieje się na odwrót. Postęp gospodarczy jest niemożliwy bez przestrzegania przez jednostki określonych norm moralnych i tradycji. Jeśli absolutna większość obywateli unika spłaty długów, nie mówi prawdy, rozkrada własność państwową, nadużywa stanowiska służbowego, bierze łapówki — od razu staje się oczywiste, że takie społeczeństwo długo nie przetrwa. Zdumiewającym wydaje się, że ci podmioty, mimo całej swojej przebiegłości, nie uświadamiają sobie związku między własnym niemoralnym zachowaniem a upadkiem konkretnej wsi, miasta, rejonu, całego państwa. Zarosłe chwastami pola, rozbite drogi i wyludnione wsie — to niezaprzeczalny dowód degradacji naszego społeczeństwa. Pojawienie się negatywnej normy zachowania w społeczeństwie staje się zagrożeniem dla jego istnienia. Weźmy taką niemoralną normę jak łapówkarstwo. Pierwszym oczywistym jej wzorcem w okresie radzieckim była polityka bolszewików wobec chłopstwa. Aby przyciągnąć chłopstwo na swoją stronę, komuniści podpuścili je na obszarników, czyli ogłosili brak szacunku do własności obszarniczej normą. Skutkiem było całkowite zniszczenie klasy obszarniczej. Z czasem pogłębienie pogardy dla własności prywatnej pozwoliło bolszewikom podpuścić wiejskich biedaków i średniaków na zamożnych chłopów. Tych ostatnich ograbili do cna i wywieźli na Syberię, gdzie prawie wszyscy oni, setki tysięcy pracowitych ludzi, zginęli od zimna i głodu. W istocie partia komunistyczna dała chłopom łapówkę w postaci ziemi obszarniczej i kułackiej, a także ich majątku. I chłopstwo „połknęło haczyk”, chwyciło „przynętę”. Ale dawno wiadomo, że darmowy Anatolij ZBOROWSKI, krajoznawca, m. Irpień obwodu kijowskiego Wspominam swoje dzieciństwo we wsi Skuraty w rejonie malińskim na Żytomierszczyźnie. Moja babcia Zofia Iwanowna Skuratiwska jakoś powiedziała: „Chcesz wiedzieć, co bywa z tymi, którzy przeciw władzy występują — zapytaj Cyryla!”. Kim był Cyryl Nedaszkowski i jego przyjaciele, dowiedziałem się, przeczytawszy ich sprawę w Centralnym Państwowym Archiwum Organizacji Społecznych Ukrainy. To sprawa młodzieży, która uwierzyła w idee komunistyczne, pomagała utwierdzać władzę komunistów, brała aktywny udział w kolektywizacji, ale wystąpiła przeciwko dyktaturze komunistycznej. Bo ci ludzie przekonali się, że władza komunistyczna wyniszcza ukraińskie chłopstwo. Oni zabrali się do tworzenia Partii Chłopskiej. Cyryl Nedaszkowski urodził się w 1905 roku w Skuratach w wielodzietnej biednej rodzinie. Od małego musiał pracować. Wstąpił do komsomołu, potem do partii, był i komsorgiem, i partorgiem. Pracował w oddziale ds. rozkułaczania w rejonach białocerkiewskim, rokitniańskim, wołodarskim i uzińskim. Wstąpił do Kijowskiego Instytutu Elektryfikacji i ser — tylko w pułapce. Wkrótce bolszewiccy pełnomocnicy podeszli do chłopów z takimi argumentami: „Brałeś udział w grabieży i rozkułaczaniu swoich współmieszkańców? Brałeś. Dzisiaj my cię nie okradamy, a dajemy taką radę: odstaw krowę do kołchozowej obory i wychodź na pole pracować za dniówki i pomyje, inaczej znajdziesz się tam, gdzie Makar cieląt nie ganiał”. Chłop musiał się podporządkować, bo stracił moralne prawo stawiać opór przemocy — jeszcze wczoraj sam występował w roli grabieżcy, gwałciciela i odbiorcy łapówek. Kto nie mógł psychologicznie przystosować się do kołchozowej równości, temu siłą zabrano całą żywność, wszystko jadalne wymieciono z chaty, nawet fasolę z woreczków wysypano i zabrano. W tym zawiera się geneza Hołodomoru. Zrób masę ludową lub nawet jedną klasę społeczną współuczestnikiem zbrodni, jak to uczynili komuniści — a społeczeństwo jest skazane na zagładę. Teraz zwróćmy się do wszystkim znanych współczesnych faktów. Klasa społeczna, która wzięła łapówkę od państwa lub od grupy finansowo-oligarchicznej, staje się ich dłużnikiem. Oni będą traktować ją jak sprzedajny element i odpowiednio będą się z nią obchodzić: będą zwracać sobie koszty łapówek podwyżką, powiedzmy, taryf za usługi komunalne, wzmocnieniem presji podatkowej, podwyższeniem cen na nośniki energii. Zamożniejsza warstwa elektoratu, wychowana w tradycjach pogardy dla instytucji państwowych, stara się chronić osobiste interesy unikaniem płacenia podatków, ukrywaniem dochodów, przenoszeniem biznesu do sfery cienia, wywożeniem waluty za granicę… Obopólna ustawka na łapówki wyobcowuje człowieka od państwa, między nimi powstaje przepaść. Wpływ niemoralności na procesy społeczno-gospodarcze trudno zrozumieć obywatelowi, którego w warunkach systemu socjalistycznego przyuczono uważać za niemoralność jedynie rozwiązłość seksualną. A co do złodziejstwa, kłamliwości, lenistwa, pasożytniczych nawyków, to społeczeństwo radzieckie nie widziało w nich oznak niemoralności. Przeciwnie, kto umiał unikać pracy, oszukiwać kierownictwo lipnymi raportami, dawać obietnice i zapominać o nich, rozkradać własność państwową — ten zazwyczaj jeszcze się chwalił swoją „umiejętnością”. Tego nie uważano za niemoralne, bo było normą zachowania. Nietrudno wyobrazić sobie, do jakich skutków prowadzi podobny system „wartości”, kiedy rozprzestrzenia się na kolektyw przedsiębiorstwa, oddzielną gałąź gospodarki narodowej i na państwo ogółem. Łapówkarstwo i pogarda dla własności prywatnej, kiedy stają się normą, powodują upadek i w końcu uniemożliwiają cywilizowane życie. Zabójcza dla społeczeństwa niemoralna norma pojawiła się i zakorzeniła w warunkach władzy totalitarnej i scentralizowanej gospodarki. W tym łatwo się przekonać na takim przykładzie. W miasteczku rejonowym działał kombinat mięsny. Produkty wywożono do dużych miast i przede wszystkim — do stolicy państwa, a w miejscowych sklepach zostawały puste półki. Czyli dostatek w stolicy tworzono sztuczną drogą, kosztem deficytu na miejscach. Ludzie z prowincji zmuszeni byli jechać do stolicy po żywność, którą im zabrano w sposób scentralizowany. Prowincjusze rozmyślali i dochodzili do prostego wniosku: władza czyni niesprawiedliwie, bo kombinat mięsny pracuje na pełną moc, a w miejscowych sklepach produktów mięsnych nie ma. Co robić? Wychodzić z protestami na demonstrację? Bezsensownie, bo władza centralna rozstrzela demonstrantów, w najlepszym przypadku wtrąci do więzienia. Wtedy z niezadowolonymi, oburzonymi ludźmi zachodziła transformacja, której oni sami nie uświadamiali sobie: reagowali na nienaturalną sytuację zmianą moralnej normy zachowania na niemoralną, kiedy kradzież produkcji w rodzimym przedsiębiorstwie rozpatrują i jego pracownicy, i inni obywatele, w tym miejscowe organy ścigania, jako sprawę honoru, bohaterstwa, co
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
