Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 11strona oryginału ↗

CZARNE POKOSY

Слово Просвіти, №47 за 2007 рік

Nina HNATIUK Książkę swojego ziomka Mykoły Dorosza „Czarne pokosy” przyniósł do redakcji Wołodymyr Maruszczak, kandydat nauk ekonomicznych, starszy pracownik naukowy Instytutu Gospodarki Światowej i Stosunków Międzynarodowych Narodowej Akademii Nauk Ukrainy. Ta publikacja jest świadectwem niezagojonego bólu i żałoby po Hołodomorze lat 1932–1933 na żyznych czarnoziemach rejonu chmielnickiego w obwodzie winnickim. Ponad 24 tysiące dorosłych i dzieci zabrał w niebyt straszny Hołodomor tylko w tym jednym rejonie. Na podstawie wieloletniej pracy w archiwach oraz przesłuchania setek naocznych świadków tamtych strasznych wydarzeń autor ujawnia jedną z najstraszniejszych zbrodni systemu komunistyczno-bolszewickiego. Jeszcze w dzieciństwie krajoznawca i literat Mykoła Dorosz słyszał od swojej babci Hanny oraz jej szwagierki, babci Maryny, o tym, jak puchły dzieci, nie mając ani krzty chleba, jak gotowano we wsi barszcz z łobody, pieczono placki z żołędzi. A za kilka kłosów, zerwanych na kołchozowym polu, ludzi albo bito batami na miejscu „zbrodni”, albo wysyłano na Sybir. O tamtych strasznych latach na głos nie mówiono, w szkolnych podręcznikach też o nich nie wspominano. Ale ci, którzy przeżyli tę tragedię XX wieku, gromadzili w komórce, w piwnicy mąkę i warzywa na „czarną godzinę”. Ile tych czarnych godzin było w życiu ukraińskich chłopów?! Trudno od razu zliczyć… W ustawie Ukrainy „O Hołodomorze lat 1932–1933 na Ukrainie” zaznaczono: „…sprzyjać rozpowszechnianiu informacji o Hołodomorze wśród obywateli Ukrainy oraz społeczności światowej, zapewniać nauczanie o tragedii Hołodomoru w placówkach oświatowych Ukrainy”. Właśnie to robi nauczyciel szkoły w Woroniwcach w rejonie chmielnickim, Mykoła Nykyforowycz Dorosz. „Czarne pokosy” to jego nowa praca, logiczna kontynuacja pierwszej książki „Złamane kłosy”. W przedmowie naczelniczki wydziału oświaty chmielnickiej rejonowej administracji państwowej Tamary Saszko podkreślono, że pamięć i pomnik to słowa z tego samego rdzenia. W każdej wsi należy odsłonić pomnik ofiar stalinowskiego Hołodomoru, tak jak zrobili to mieszkańcy Tereszpola, Woroniwiec, Marianówki, Morozówki, Czesniówki, Poryka, chutorów Krzywoszynskich, Podorożyna, Petrikiwiec oraz innych wsi rejonu chmielnickiego. Amerykański badacz hołodomorów na Ukrainie Robert Conquest pisał: „Ukraińskich chłopów niszczono nie dlatego, że byli chłopami, ale dlatego, że byli Ukraińcami…”. Przecież głód czynił człowieka posłusznym, uległym, niszczył świadomość, odbierał wszelką chęć protestowania przeciwko przymusowej kolektywizacji. Choć Winnicczyzna była spichlerzem Ukrainy, śmierć kosiła rolników. Przerażające były straty zarówno w rejonie chmielnickim, jak i ułanowskim. Jeden z długowiecznych mieszkańców wsi Czesniówka, 91-letni Iwan Fyłymonowycz Tkaczuk, pozostawił zapisy zmarłych w wyniku ludobójstwa. Tylko w tej wsi zamorzono 552 osoby. Ludzie ginęli całymi rodzinami. Na wieki zniknęli Błaszczukowie, Hryńczukowie, Bielscy, Witiukowie, Bojkowie, Witkowscy, Hramarczukowie, Baczynscy, Kuriwscy, Maherkowie – w sumie ponad 40 pracowitych rodzin chłopskich. Pierwszymi od głodu umierali mężczyźni. Po nich opuszczały ten świat dzieci. Opłakując swoich bliskich, przeklinając okrucieństwo nieludzi, odchodziły w niebyt kobiety. Często wozami na cmentarz wywożono nie tylko trupy, ale i na wpół żywych współmieszkańców, żeby nie wracać po nich drugi raz. Głód nie tylko wysuszał ciało, ale i niszczył psychikę, budził zwierzęce instynkty, zmieniał ludzi w drapieżne istoty. Jak pisze My- zajmują na prawach najmu w budynkach własności ogólnopaństwowej i komunalnej z jednoczesnym bezterminowym zakazem zmiany przeznaczenia tych pomieszczeń na jakiekolwiek inne potrzeby. Następcami prawnymi sprywatyzowanych przez wydawnictwa czy księgarnie, muzea, galerie, artystów pomieszczeń mogą być tylko analogiczne organizacje i osoby. Zdaniem UAWK ten swoisty przełom, zapoczątkowany obroną księgarni „Znannia” przez społeczność i kontynuowany przez Prezydenta Ukrainy w poleceniach dotyczących ustawodawczego rozwiązania narosłego bloku problemów, stał się możliwy dzięki ofensywnym, konsekwentnym i logicznym działaniom organizacji społecznych, wsparciu świadomych Ukraińców ze wszystkich regionów Ukrainy i członków kijowskiej społeczności, elektronicznych i drukowanych mediów. Szczególne podziękowania dla stowarzyszeń społecznych „Opora” i „Ostatnia barykada”, Stowarzyszenia Sztuki Współczesnej, Międzynarodowej Organizacji „Interkultura”, kanału radiowego „Kultura”, stacji radiowych „Głos Kijowa”, „Era” i „Swoboda”, kanałów telewizyjnych „Inter”, „ICTV”, „5 kanał”, „Pierwszy biznesowy”, „TRK Kijów” i innym. Będziemy nadal razem. Wspólne działanie to gwarancja sukcesu. Ukraińskie Stowarzyszenie Wydawców i Księgarzy

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn