Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 12strona oryginału ↗

Iwan Borkowski — powrót na Ukrainę. W 110. rocznicę urodzin

Слово Просвіти, №47 за 2007 рік

ukończył kurs kultury sznurowej ceramiki ze Wschodu”. W latach 1925–1926 Iwana Borkowskiego przyjęto na stanowisko laboranta Hradu Praskiego, gdzie pracował z panem Fihurą, również Ukraińcem z pochodzenia. Oprócz syna Iwana rodzice wychowali trzy córki, które wyjechały i mieszkały w Stanach Zjednoczonych. Sami zaś mieszkali w Czortiwce w powiecie horodenkowskim do 1936 roku. Ostatnie zdjęcia synowi wysłali do Pragi w 1936 roku. W Pradze I. Borkowski ożenił się. Później jego żonę NKWD zesłało na Syberię (wersja), gdzie zginęła. Córkę Tatianę wychowywał sam. Po raz drugi ożenił się z dziewczyną, którą kochał w latach studenckich, — była to Ljubaszа Jan-sowa, która zmarła w 2004 roku. Wspólnych dzieci nie mieli. W latach 50. XX wieku córka Tatiana wyjechała do Stanów Zjednoczonych (prawdopodobnie do ciotek, na stałe miejsce zamieszkania). Dzięki pomocy Ministerstwa Spraw Zagranicznych Ukrainy ustalono dziś, że jedna z sióstr Iwana Borkowskiego, 102-letnia Zofia, mieszka w Chicago. W Czechach nikt z rodziny Borkowskich nie mieszka. Wróćmy jednak do dalszych losów uczonego. Od 27 czerwca 1928 roku Iwana Borkowskiego przeniesiono na stanowisko asystenta archeologa doktora Karla Huda w Instytucie Archeologii Czechosłowackiej Akademii Nauk. Od 25 czerwca 1938 r. Borkowski obejmuje stanowisko archeologa. Od 1954 roku Iwan Borkowski jest dyrektorem oddziału archeologii średniowiecznej Instytutu Archeologii Czeskiej Akademii Nauk, a w latach 1968–1975 kieruje Czeskim Towarzystwem Archeologicznym. Po drugiej wojnie światowej, gdy zbadano archiwa praskiego Muzeum Ukraińskich Walk o Wyzwolenie, Iwana Borkowskiego prześladowały za nacjonalizm (oddanie walce narodu ukraińskiego o niepodległe państwo, służbę w UHA, wizytę w sztabie Machna itd.) organy bezpieczeństwa państwowego ZSRR, które miały wpływy również w Czechach, chciały zesłać go na Syberię. Lecz szczególne zasługi wobec narodu czeskiego oraz osobista interwencja drugiego prezydenta Czechosłowacji Edvarda Beneša pomogły Borkowskiemu uniknąć sowieckich tortur. Jednak wtedy represjonowano jego pierwszą żonę, także archeolożkę. W czasach II wojny światowej niemieccy okupanci za książkę „Staro­słowiańska ceramika w Europie Środkowej” (1940 r.) oraz za badania kultury praskiej jako najstarszej kultury słowiańskiej w Europie również zamierzali zniszczyć Iwana Borkowskiego, ale w jego obronie stanęli nie tylko czeski rząd, ale i autorytatywni niemieccy archeolodzy, którzy mieli wielki wpływ na kierownictwo hitlerowskie. nашої ery. W Galicji i na Wołyniu zdobiono ceramikę odciskami sznurka, który przykładano do wilgotnych ścianek naczyń, a potem wypalano je w ogniu. Plemiona kordiejskiej rasy pozostawiły je po sobie na obszarze od zachodniej Ukrainy aż po Dniepr. Pojedyncze znaleziska ceramiki sznurowej są także za Dnieprem — na Połtawszczyźnie, na Krymie i na Przedkaukaziu, dokąd mogły dotrzeć dzięki wymianie towarowej między plemionami i narodami. Znaczny wkład w badania zabytków kultury neolitycznej na ziemiach ukraińskich wniósł również Iwan Borkowski. Znany ukraiński archeolog, członek-korespondent NAN Ukrainy Wołodymyr Baran pisał, że praca Iwana Borkowskiego „była tym pierwszym promieniem, który oświetlił ciemność, długo spowijającą wczesne średniowiecze w archeologii słowiańskiej, i dała impuls do nowych poszukiwań starożytności Słowian połowy pierwszego tysiąclecia naszej ery”. Po obronie rozprawy doktorskiej Iwan Borkowski aktywnie współpracuje z Ukraińskim Wysokim Instytutem Pedagogicznym im. Mychajła Drahomanowa, Ukraińskim Towarzystwem Historyczno-Filologicznym w Czechosłowacji, bierze czynny udział w międzynarodowych forach naukowych, zjazdach i kongresach w Berlinie, Paryżu, Londynie. Występuje z referatami naukowymi na Międzynarodowym Zjeździe Slawistów w Warszawie, na ukraińskich zjazdach naukowych w latach 1926 i 1932 w Pradze. Na los Iwana Borkowskiego przypadają najcięższe czasy Ukraińskiego Wolnego Uniwersytetu (1939—1943). Pracuje jako rektor. Dąży do nawiązywania kontaktów z ukraińskimi uczonymi, inicjuje ich pracę, sam wiele pracuje nad utrwaleniem tej placówki. A Europa płonie w ogniu drugiej wojny światowej. Praski okres działalności UWU kończy się okupacją Pragi przez armię radziecką. Ostatniego rektora, ojca Wołoszyna, aresztowano, wkrótce zginął w radzieckim więzieniu. UWU zlikwidowano. Znamienne, że w 1940 roku Iwan Borkowski publikuje swoją pierwszą monografię „Staro­słowiańska ceramika w Europie Środkowej”. W warunkach niemieckiej okupacji i propagandy germańskiej koncepcji dawnej historii Europy był to bardzo śmiały krok uczonego. Ukrainiec Iwan Borkowski jako pierwszy wprowadził do obiegu naukowego określenia „kultura praska” i „typ praski”. Praska

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn