Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 4strona oryginału ↗

LUDOBÓJSTWO UKRAIŃCÓW ŁUHAŃSZCZYZNY W LATACH 1932–33 JAKO PAŃSTWOWA POLITYKA BOLSZEWICKA

Слово Просвіти, №47 за 2008 рік

Niejednokrotnie zaliczki w postaci chleba w ogóle nie były wypłacane, nawet na tzw. żywienie zbiorowe. Świadczą o tym także informacje prasowe, z których widzimy początek głodu. 20 października 1932 roku. Artel Brusiwska „Serp i moł”. Kołchoźnicy pracują bez jedzenia, oburzają się, chcą rzucić pracę. Zamknięto żłobki. Przez to kołchoźnicy, którzy mają dzieci, nie pracują przy siewie i przy innych pracach. W Wowkodawowej około 20 uczniów, którzy ukończyli 4 grupę. Teraz muszą uczyć się w 5 grupie szkoły w Jowsuzie. Jednak z powodu braku zapewnionego zakwaterowania w internacie i wyżywienia rezygnują z nauki. Wkrótce we wsiach rozpoczęło się gwałtowne odbieranie wszelkiego ziarna siewnego. „W Popiwce 25 października brygada komsomolska wśród młockarzy wykryła skradzione nasiona słonecznika: u Semkowej Hanny — 4 kg, Muraweńkowej D. H. — 4 kg”. 12 listopada 1932 roku. W Zelikiwce u kułaka Dmytrenki A. D. aktyw wiejski znalazł pod kopą chwastów worek kukurydzy i worek żyta. Postanowienie biura RPK z 12 listopada: „Wstrzymać dalsze dostawy towarów do wsi, które nie wykonały planu zakupów zboża”. 21 listopada 1932 roku. „Surowo sądzić kułaków, którzy marnują chleb. Kułaczka ze wsi Trzeciakiwka Łozowa P. A. ze złością nie wykonywała twardego zadania skupu zboża. «Nie mam chleba», krzyczała. Jednak komisja skupu zboża dobrze wiedziała, że chleb jest. I rzeczywiście, gdy sprawdzono, znaleziono chleb zamurowany w piecu. Żadnej litości dla klasowych wrogów — marnotrawców chleba”. Co do tego, że plan skupu zboża w 1932 roku nie został wykonany, nie ma wątpliwości, gdyż omłot zboża we wszystkich wsiach rejonu był już zakończony. Głodna śmierć przyszła na Biłowodszczyznę. W 2006 roku studenci Ługańskiego Narodowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. Tarasa Szewczenki w składzie ekspedycji folklorystycznej zapisali relacje mieszkańców rejonu biłowodskiego. Te opowieści weszły do książki „Głód 1933 roku na Ługańszczyźnie”. Oleksandra Mykytiwna Lewczenko, urodzona w 1938 roku, mieszka we wsi Nowooleksandriwka w rejonie biłowodskim obwodu ługańskiego: „Wiem o całym tym okropieństwie z opowiadań mojej matki — Rynkowej Anastasiji Maksymiwny, obecnie już zmarłej, która przeżyła głód i wojnę. Wiosna 1933 roku była zimna, deszczowa. Nie można było nic siać, pogoda na to nie pozwalała. Ludzie musieli jeść wszystko: tłukli puste kolby kukurydzy, zalewali je wrzątkiem, jedli padlinę (konie). Wymierali z głodu rodzinami. Wszystko, co znajdowali, starali się oddać dzieciom, a sami umierali z głodu. Dzieci, które zostawały bez rodziców, również umierały wkrótce po swoich bliskich. Najbardziej cierpiały dzieci i ludzie starsi. Tym, kto pracował w kołchozach, w zakładach, w stadninie koni nr 64, wydawano jakąś zupę na wodzie i 200 g chleba, jeśli można to tak nazwać. Ten chleb matka nosiła babci do domu, dzieliła go między braci i siostry, ojca i matkę. Strasznie było patrzeć na ludzi, którzy wędrowali przez wsie. Byli rozczochrani, chodzili cicho, bez krzyku i hałasu, ciągle szukali jedzenia i patrzyli sobie pod nogi, na ziemię. Ludzie padali na drogach, uderzali o ziemię, ale umierali w milczeniu”. Olga Fiodorowna Buhajewska, ur. 1920, Walentyna Fiodorowna Siełeznowa, ur. 1927, mieszkają we wsi Nowoaleksandrówka w rejonie biłowodzkim obwodu ługańskiego: „Nasza matka Anastasija Iwanowna Buhajewska, ur. 1894, ojciec Fiodor Pietrowicz, ur. 1887. Ojciec był szewcem, blacharzem, robił wiadra, szył buty, pracował w stajni. Rodzina była wielodzietna, dwoje dzieci zmarło we wczesnym dzieciństwie. Trzymaliśmy krowę i tylko dzięki niej nasza rodzina zdołała przeżyć głodne lata. Pamiętamy, jak w dzieciństwie, w czasie głodu, chodziliśmy razem z innymi dziećmi z wózkiem daleko do lasu zrywać tarninę i suszyliśmy ją. Matka razem z sąsiadką Walentyną Skabakową mieliła kukurydzę w ręcznym młynku. Nasza rodzina żywiła się otrębami, mchem, często chorowaliśmy od takiego jedzenia. Rodzice dostawali w państwowej stadninie koni tak zwaną „mączkę” stalowego koloru i piekli z niej placuszki. Ja (Olga Fiodorowna) jeździłam z mamą do osady Ajdar wymieniać swoje rzeczy, odzież, którą nosiła cała rodzina, na kukurydzę. We wsi były trzy dzielnice i poszliśmy do trzeciej dzielnicy pieszo, wyprosiliśmy tam u kogoś torebkę prosa. Zdarzało się, że matka ugotuje litrowy garnuszek kaszy, zjadamy ją w ciągu dnia, a matka kładła się spać głodna — nie było nic do jedzenia. Wszyscy chorowali”. Uliana Wasyliwna Najdysz, ur. 1924 (mieszka we wsi Nowoaleksandrówka w rejonie biłowodzkim): „Podczas Hołodomoru miałam siedem lat. Pamiętam, jak w tych strasznych latach jedliśmy trawę „łopuszki”, kwiatki dereni, dynię, chwasty. Matka wchodziła na drzewo i zrywała liście brzozy, potem wkładała je do żeliwnego garnka i stawiała w piecu, żeby się gotowały”. Anna Ołeksandriwna Peregniak, ur. 1908, urodziła się i mieszka we wsi Nowoaleksandrówka w rejonie biłowodzkim: „Lata 1932—1933 były straszne. Tysiące ludzi umierało, chowano ich, gdzie się dało: i w domu, i w ogrodzie, kładziono zmarłych na wozy, wieziono na cmentarz, gdzie wykopano rów. Tam ich chowano. Szczególnie z głodu padały biedne małe dzieci. U nas, w stadninie koni, dawali mączkę i len. Mączka zawierała domieszki soi. Len był w połowie z ptasim nawozem. Len prażono, a potem piekło się z niego placuszki z

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn