Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 5strona oryginału ↗

NIE MA TAJEMNICY MIĘDZY NIEBEM A ZIEMIĄ

Слово Просвіти, №47 за 2008 рік

Rwała swoją marchew, buraki, cebulę, którą zasadziła wiosną. A biedak, któremu oddano ich siedzibę, podpatrzył to i przebił ją widłami. Wkrótce od tych ran zmarła. Starsza siostra zaszyła w kubraczku mamine kolczyki i krzyżyk i poszła do sklepu „Torgsin”, gdzie wymieniano rzeczy na mąkę. W kolejce przesiedziała dwie bezsenne noce, a trzeciej nocy zasnęła i ktoś wyciął to, co było zaszyte. Obudziwszy się i zrozumiawszy, co się stało, zmarła przy sklepie na pęknięcie serca. A miała niecałe 17 lat. Ostatnie trzy dzieci z tej rodziny latem 33. oddano do domu dziecka w Liczanie. Tam ostrzyżono je na „zero”, ubranie, w którym przybyły, zabrano i spalono, a zamiast niego, jak wszystkim, wydano każdemu po szmacie z dwoma sznureczkami, żeby dzieci zakryły się z przodu. Spały wszystkie pokotem na słomie rozłożonej pod ścianami w kilku pokojach domu. Tatiana Iwanowna pamięta, że dzieci były w większości siedmio-, dziesięcioletnie. Wszystkie spuchnięte z głodu, z wielkimi brzuchami. Karmiono je zacierką, w której „dwa ziarenka kaszy goniły jedno drugie”. A jej dawano prawie przezroczysty plasterek chleba. Dlatego nie dziwi, że oszalałe z głodu dzieci jadły wszystko, co się napatoczy: kwiat akacji, trawę, zieloną kukurydzę, surowe buraki. Żadnej pomocy medycznej dzieci nie otrzymywały. Umierały na dyzenterię dziesiątkami. Pewnego razu Tatiana obudziła się z małym bratem, a starsza siostra była martwa. Dzieci chowano we wspólnym grobie, wykopanym tu, na podwórku, nad brzegiem Chorolu. Martwych układano warstwami i, przykrywszy słomą, zasypywano ziemią. Mogiłę zrównano tak, że nie został po niej ślad. Kiedy w latach sześćdziesiątych na podwórku szkoły średniej nr 4 budowano strzelnicę, natrafiono na ten pochówek. Drobne kosteczki wyrzucono na brzeg Chorolu. O tych dzieciach nikt nic nie opowiadał. Ale w Ewangelii powiedziano: „Nie ma tajemnicy między niebem a ziemią”. Minęły lata. Niektórzy gospodarze z tego kąta, na miejscu dawnego „przytułku”, urządzili wysypisko śmieci. Nosili śmieci, rozglądając się jak złodzieje, bo ten teren graniczy z cmentarzem. Ale znaleźli się też inni ludzie, godni miana ludzi. Pod kierownictwem zastępczyni dyrektora szkoły nr 4 Walentyny Serdowej uczniowie uprzątnęli śmietnisko i oczyścili z chwastów miejsce pochówku ofiar Hołodomoru. A Julia i Serhij Horiunowie uporządkowali jeszcze przylegającą część cmentarza. Lidia Chorolec przywiozła ziemi, zieleń miejska podarowała sadzonki kasztanowców, topoli, brzóz, świerków i piękną kwitnącą tawułkę. Anatolij Kołodnyj przywiózł tu te drzewka. Na miejscu zbiorowej mogiły wkopano metalowy nagrobny obelisk-piramidę i obok niej usypano kurhan. A nauczycielka Maria Diemczenko wraz ze swoimi wychowankami postawiła przy na razie ubogim memoriale zieloną straż.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn