Strona · s. 10strona oryginału ↗
«PROŚWITA»
Слово Просвіти, №47 за 2008 рік
Budynek Czernihowskiej „Proświty” DO 140-LECIA „PROŚWITY” Petro ANTONENKO Zdjęcia autora Zakończenie. Początek w nr 43 z 2008 roku. 15 stycznia 1989 roku odbyło się zebranie założycielskie Czernihowskiej „Proświty”. I odbyło się ono właśnie w Muzeum Mychajła Kociubynskiego, co jest głęboko symboliczne. Było to burzliwe zebranie, gdyż w zrusyfikowanym i skomunizowanym regionie (zresztą, jak i na całej Ukrainie) komunistyczna władza pragnęła przejąć nowo narodzony ruch narodowo-demokratyczny, w szczególności proświtaństwo. Dlatego na zebranie przyszli i etatowi „patrioci”, których przygarnął obkom partii komunistycznej, i kosmopolici, którym obca jest idea narodowa. Ale w przepełnionej niewielkiej sali, gdzie zmieściło się około półtorej setki osób, co już stało się niespodzianką dla władzy, w przeważającej większości zebrali się ukraińscy patrioci. I nieprzypadkowo, gdyż w mieście już skonsolidował się i aktywnie działał silny proświtański rdzeń, grupa inicjatywna, która dobrze przygotowała się do zebrania. W jej skład wchodzili pierwsi proświtańcy — wykładowca technikum prawniczego (później stanął na czele obwodowego Ruchu) Wałerij Sarana, majstrowie budowlani Ołeksij Iwczenko i Anatolij Laszczewski, inżynier Bohdan Łuciw, krawiec, później znany dziennikarz Władysław Sawenok, reżyser filharmonii Łeonid Otruch, dyrektor szkoły muzycznej Władysław Bojko, dziennikarz gazety obwodowej Wasyl Czepurnyj. Dzięki wysiłkom patriotów udaremniono próbę przejęcia towarzystwa pod kontrolę przez władze komunistyczne. Kierownictwo organizacji wybrano spośród członków grupy inicjatywnej, a przewodniczącym został Wasyl Czepurnyj, który był uczestnikiem przeprowadzonego w Kijowie zebrania grupy inicjatywnej w sprawie utworzenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta”. On i teraz kieruje obwodową „Proświtą”. Komórki Towarzystwa szybko zaczęto tworzyć w rejonach obwodu. Zajęli się tym aktywiści: nauczyciel, pisarz, więzień polityczny Mykoła Adamenko — w Sosnycy, nauczycielka Olha Hołowko — w Baturynie, małżeństwo wykładowców uczelni wyższych Marija i Ołeksandr Astafjewowie oraz inżynier Mykoła Szkurko — w Nieżynie, lekarz Petro Nazarenko — w Bobrowicy, pracownik muzeum Wołodymyr Udowyczenko — w Nowogrodzie Siewierskim, pisarz Wołodymyr Kaszka — w Bachmaczu, pedagog Nadija Kondra — na Iczniańszczyźnie, autor tych słów — w Kulykiwce. Zaczęli od codziennej pracy oświatowej, walki o ukrainizację edukacji. Przecież w centrum obwodowym w tamtym czasie z 30 szkół tylko jedna była umownie ukraińska. Weteran „Proświty”, zasłużony lekarz Ukrainy Serhij Bohdan Później zaczęto organizować akcje masowe. Pierwszą, zorganizowaną wspólnie z obwodowym Ruchem, którego sekretarz Wołodymyr Stupak stał się jednym z aktywistów obwodowej „Proświty”, był pochód kulturologiczny „Dzwin-90”. W ciągu kilku dni proświtańcy przeszli przez południowe rejony obwodu, niosąc ludziom ukraińskie słowo, pieśń, zapomnianą historię. Przyjmowano ich różnie: zastraszeni przez funkcjonariuszy komunistycznych, ludzie byli zaniepokojeni, a nawet przestraszeni. Ale kiedy widzieli naszych kozaków, grupę śpiewaczą, a na czele kolumny — pierwszego czernihowskiego biskupa niezależnej Ukraińskiej Cerkwi władykę Romana, miękli sercem i duszą. Właśnie tym pochodem czernihowscy proświtańcy wspólnie z działaczami Ruchu rozpoczęli odrodzenie hetmańskiej stolicy Ukrainy — Baturyna. Prawie trzysta lat historycznego zapomnienia — takim był poprzedni tragiczny okres miasta, które wojsko moskiewskie spaliło w listopadzie. Wydawnictwa obwodowej „Proświty”
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
