Strona · s. 13strona oryginału ↗
ZAPRASZAMY STUDENTÓW
Слово Просвіти, №47 за 2008 рік
Zoja DIDENKO, m. Chmielnicki. Z okazji 140-lecia „Proświty” w Domu Ludowym w Chmielnickim odbyło się posiedzenie metodycznego zrzeszenia nauczycieli historii centrum obwodowego. Z informacją o działalności najpotężniejszej organizacji społecznej wystąpiły nauczycielki Zespołu Placówek Oświatowych nr 5 Olha Hrycyna i Lidia Zykowa oraz przewodnicząca Chmielnickiego Miejskiego Zrzeszenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki Zoja Didenko. Historycy zapoznali się z nowymi ekspozycjami Domu Ludowego i obejrzeli film „Świątynia ukraińskiej duszy”. Ten, kto czyta książki, rozmawia z Bogiem — ten aforyzm Nestora Kronikarza stał się tematem zebrania, które odbyło się w świetlicy Domu Ludowego „Proświty” z okazji Dnia Ukraińskiego Piśmiennictwa i Języka. Wspólne przedsięwzięcie dla studentów filologii Chmielnickiego Uniwersytetu Narodowego przeprowadziły miejska „Proświta” i obwodowa biblioteka naukowa. Opowieści ilustrowano krótkometrażowymi filmami tematycznymi z wideoteki Domu Ludowego „Proświty” o historii święta, o Nestorze Kronikarzu — ojcu naszej historii i literatury, który ze stron „Powieści minionych lat” przypomniał o wydarzeniach siwej starożytności. Mykoła FEDORYSZYN, m. Równe. Narodowym świętościom — Ewangeliarzowi Peresopnickiemu i Biblii Ostrogskiej — poświęcone było Ogólnoukraińskie Święto Duchowości i Kultury, które odbyło się na Rówieńszczyźnie z okazji Dnia Ukraińskiego Piśmiennictwa i Języka. Według słów przewodniczącej Rówieńskiej Organizacji Obwodowej Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy Lidii Rybenko, w wydarzeniach wzięli udział laureat Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki Rafał Turkońiak, prozaicy, poeci, dramaturdzy, krytycy, kulturoznawcy z Kijowa, Dniepropetrowska, Lwowa, Tarnopola, Łucka, Równego, przedstawiciele krajowych wyższych uczelni oraz Uniwersytetu Jagiellońskiego (Polska). W przeddzień odwiedzili Muzeum Książki w Ostrogu, w Akademii Ostrogskiej przeprowadzili konferencję naukową (moderator — proświcianin, prorektor Petro Kraluk), odwiedzili rówieńskie muzeum Ułasa Samczuka. Zgodnie z logiką, przesłuchania naukowe rozpoczęły się od referatu tłumacza Biblii Ostrogskiej ze starosłowiańskiego Rafała Turkońiaka, obecnie wykładowcy wydziału religioznawstwa Akademii Ostrogskiej. Ojciec Rafał konsekwentnie realizuje swój zamysł: udowodnić, że właśnie Biblia Ostrogska jest źródłem dla współczesnych tekstów biblijnych na Ukrainie, Białorusi i w Rosji. Jego nowa praca w sposób uzasadniony dowodzi, że Biblia Ostrogska żyje w tak zwanej Biblii Elżbietańskiej, przepisanej z Ostrogskiej — „zrusyfikowany język, poprawiany na podstawie czterech tekstów”. Naukowcy szczegółowo przeanali- Roman KRAKALIJA, m. Odessa
Jedno z wydarzeń poświęconych 140-leciu „Proświty” odbyło się w Odeskim Uniwersytecie Rolniczym. Kilka lat temu ta uczelnia wyższa stała się członkiem zbiorowym Odeskiego Obwodowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Zatem jubileusz tej najstarszej na Ukrainie organizacji kulturalno-oświatowej stał się okazją do symbolicznego przyjęcia do Towarzystwa studentów pierwszego roku. I nie ma znaczenia, ilu z nich zostanie aktywistami „Proświty” — znacznie istotniejsze jest to, co usłyszeli tego dnia. A mowa była o historii „Proświty”, z której warto być dumnym, gdyż organizacja ta w największym stopniu przyczyniła się do najważniejszego wydarzenia w historii ojczystej — powstania niepodległego państwa ukraińskiego. Była to właśnie ta organizacja, która niosła światło wiedzy, budziła świadomość narodową. Właśnie dlatego „Proświtę” tak zaciekle nienawidzili i nienawidzą wrogowie niepodległości. Przecież świadomość narodowa każdego Ukraińca jest gwarancją niepodległości. Taka organizacja jak „Proświta”, według słów docenta katedry historii Odeskiego Uniwersytetu Narodowego im. I. Miecznikowa Anatolija Myseczki, mogła powstać tylko dzięki swobodom demokratycznym, które ukształtowały się w tamtym czasie w Austro-Węgrzech. W Imperium Rosyjskim, gdzie słowo ukraińskie znajdowało się pod surowym zakazem, stworzenie takiego całkowicie legalnego towarzystwa było niemożliwe. Anatolij Myseczko szczególnie zaakcentował historię odeskiej „Proświty”, która stała się pierwszą na terenach Imperium Rosyjskiego. Była ona centrum życia ukraińskiego w mieście. Właśnie odeska „Proświta” dostarczała źródeł historycznych i literackich, które rzucają światło na wołyńskie świętości. Jeden z inicjatorów pomnika Ukraińskiej Pierwszej Księgi w Peresopnicy Mykoła Fedoryszyn, przewodniczący obwodowego zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki, przedstawił plan stworzenia na miejscu dawnego klasztoru w Peresopnicy rezerwatu narodowego: „W Peresopnicy zachowały się zabytki dziedzictwa kulturowego. Grodzisko, które należy do tak zwanego wołyńskiego typu twierdz, które zyskały największą popularność na przełomie XI—XII w.; ziemne wały obronne o wysokości do 12 metrów, głęboka fosa, przez którą poprowadzono główny wjazd na grodzisko; kurhany (zaorane) z III—VIII w.; zamczysko z XV w. — wały ziemne, głęboka fosa obronna; grodzisko lub zamczysko z XVI w. — miasto-zamek Bilów (prawo magdeburskie od 1516 r.), które zbudowali książęta Czartoryscy-Klewańscy; kwadratowe zamczysko, wały ziemne, głęboka fosa obronna; kamienny krzyż w uroczysku „Pastyszcze”, ustawiony na miejscu prawosławnego klasztoru; drewniana cerkiew św. Mikołaja z 1804 roku; drewniana dzwonnica obok niej; znak pamiątkowy poświęcony Ewangelii Peresopnickiej. W wiejskim klubie znajduje się kącik muzealny „Kronikarska Peresopnica”, w ekspozycji którego przedstawiono znaleziska archeologiczne: groty włóczni, strzał, pierścienie, krzyżyki, guziki, kawałki naszyjników z ceramiki i szkła. Drogę Miłostiw—Szostakiw—Peresopnycia—Iskra—Starożukiw należy zalać asfaltem. Drogę gruntową Peresopnycia—Bilów trzeba posypać kamiennym odsiewem, co pozwoli zamknąć turystyczny pierścień Równe—Klewań—Peresopnycia—Diadkowyczi—Równe. Warto zbudować na miejscu klubu wsi Peresopnycia kaplicę i budynek administracyjny. Ma to być centrum naukowo-badawcze i muzealno-duchowe. Warto przemianować wiejski klub na Dom Ludowy, w którym należy umieścić peresopnicką filię Instytutu Archeologii Ukrainy. Obecnie badania archeologiczne przeprowadzono tu powierzchownie. A podobne historyczne polisy musimy zbadać jak najpełniej, bo to historia naszego kraju. Trzeba również naprawić poszczególne odcinki uszkodzonego obronnego wału ziemnego; wykonać drewnianą bramę i most przy głównym wjeździe na grodzisko; wykonać po północno-zachodniej stronie drewnianą wieżę, na której należy umieścić informacje o historii miasta; wytyczyć turystyczny szlak pieszy. W grodzisku-zamczysku we wsi Iskra (Zamek Żukowski) położyć kamienne schody z poręczami dla turystów, posadzić drzewa, postawić drewniane ławki; ustawić tablicę z informacją-notką o historii Zamku Żukowskiego. Zamczysko stanie się wspaniałą atrakcją dla wielu znanych działaczy ukraińskiego odrodzenia, kiedy powstała Ukraińska Republika Ludowa. Tak stało się również na przełomie lat 80. i 90., gdyż walka o niepodległość i jej obrona była i pozostaje ostatecznym celem „Proświty”. To znane fakty, ale trzeba o nich koniecznie przypominać, bo zbyt wielu jest chętnych do twierdzenia, że Odessa nie jest ukraińskim miastem. Tymczasem życie ukraińskie zawsze tu tętniło, a i korzenie miasta są ukraińskie. Można o tym przeczytać w wielu badaniach historycznych. Jedna z takich książek ukazała się w tym roku nakładem wydawnictwa „Feniks” w nakładzie 1000 egzemplarzy. Jest to zbiór artykułów młodych historyków Odeskiego Uniwersytetu Narodowego im. I. Miecznikowa „Odessa kozacka”. — Rdzenni Ukraińcy w Odessie to potomkowie tych Kozaków, którzy nie tylko zdobywali twierdzę Chadżybej, ale także budowali miasto. Na Odesszczyźnie Kozacy wielokrotnie walczyli z Turkami, a rzekami, które były wtedy żeglowne, pływały kozackie czajki. Odessę często przedstawia się w różnych aspektach, ale niestety nigdy jako ukraińską — powiedział jeden z autorów książki, docent OUN im. I. Miecznikowa Taras Honczaruk. — Ukraińskość w Odessie ma głębokie korzenie — te słowa kolekcjoner ukrainików, zasłużony pracownik kultury Ukrainy Taras Maksymiuk może potwierdzić kolekcją staroci. Są w niej prawdziwe rarytasy. Niektóre eksponaty przyniósł na spotkanie, aby pokazać studentom, podkreślając znaczenie Odessy jako jednego z centrów kulturalnych Ukrainy. — Uczycie się w ukraińskim mieście, bardzo dawnym i interesującym — zaznaczył Taras Maksymiuk. Dzisiejsza „Proświta” jest organizacją na ogół młodzieżową. Wielu młodych ludzi, głównie studentów, przychodzi tutaj, aby porozmawiać w języku ukraińskim, porozmawiać o swoich zainteresowaniach. Młodzież pozycjonuje się jako Ukraińcy, pragnie zachować tożsamość narodową, dlatego idzie do „Proświty” — jednego z niewielu w dzisiejszej Odessie ośrodków, gdzie można swobodnie i bez skrępowania czuć się Ukraińcem. — Ta młodzież przychodzi sama — podkreślił przewodniczący Odeskiego Obwodowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki Ołeksandr Stepanczenko. — U nas działa klub historyczny, często odbywają się ciekawe posiedzenia przy „okrągłym stole”, dyskusje na tematy bieżące, nawet ostre spory. Młodzież może dowiedzieć się tutaj wielu ciekawych rzeczy, uzyskać odpowiedzi na pytania. Tego nie usłyszy się na wykładach i nie zobaczy na ekranie telewizora, tym bardziej, że odeskie kanały telewizyjne podają wszystko z pozycji prorosyjskich. Mieliśmy także wystawę z historii Ukraińskiej Powstańczej Armii, pomimo oporu tych sił w Odessie, które nie chcą, aby ludzie znali prawdę. Ale mamy prawo przekazywać społeczeństwu inny punkt widzenia, aby wiedziało, jak wszystko działo się naprawdę. Historia Ukrainy to wcale nie to, co wykładano w szkołach i na uczelniach wyższych w czasach radziecczyzny. „Proświta” wychowuje ukraińskich patriotów i to jest jej najważniejsze zadanie. Przychodźcie do nas, jeśli macie ukraińską duszę i ukraińskie serce — powiedział Ołeksandr Stepanczenko. Obecnych na spotkaniu kilkuset studentów pierwszego roku burzliwie reagowało na każde wystąpienie gości, podobnie jak na śpiew uniwersyteckiego chóru „Sofijskie zorze”, który stał się prawdziwą ozdobą wieczoru.
miejscem wypoczynku dla miejscowych mieszkańców, gości i turystów. Grodzisko we wsi Biliw to miejsce przeprowadzania corocznego festiwalu archeologicznego w dni kupalne. Status rezerwatu narodowego nie wymaga ogromnych środków, ale odtworzy areał historycznego osadnictwa, zalegalizuje relacje właścicieli ziemskich z państwem; dzięki niemu rozpocznie pracę stale działająca ekspedycja archeologiczna. Rozwój turystyki stanie się składową dobrobytu. Musimy zadbać o korzenie ojczystego słowa. Wzajemne wpływy kultur sąsiednich państw będą się nasilać. Musimy pomyśleć, jak im się przeciwstawić”. Uczestnicy święta przyjęli apel do Rady Najwyższej z prośbą o wznowienie działalności komitetu, który czuwałby nad czystością języka ukraińskiego, powołując się na to, że podobne komitety istnieją w niektórych krajach europejskich, w szczególności we Francji i Polsce. Wręczono nagrody zwycięzcom corocznego młodzieżowego konkursu literackiego „Źródła”. Uczestnicy święta przy znaku pamięci na cześć Ewangelii Peresopnickiej
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
