Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 7strona oryginału ↗

AGRESYWNY ATAK NA UKRAIŃSKOŚĆ

Слово Просвіти, №47 за 2010 рік

Wasyl LYZANCZUK, doktor nauk filologicznych, profesor Lwowskiego Narodowego Uniwersytetu im. Iwana Franki, zasłużony dziennikarz Ukrainy Polityczny aforyzm prezydenta W. Janukowycza, że „wszystkie drogi prowadzą do Moskwy”, wielu polityków na Ukrainie, właścicieli mediów i dziennikarzy odebrało jako dyrektywę obowiązkową do wykonania. Czy oni nie zdają sobie sprawy, że obecny najazd rosyjskich inicjatyw to dobrze przemyślany atak na Ukrainę w interesie Kremla? Jest nad czym się zastanowić, aby zneutralizować to społeczno-ekonomiczne i moralno-psychologiczne wyzwanie. Nie mamy prawa milczeć o tym, że wydarzenia na Ukrainie rosyjscy i ukraińscy dziennikarze postrzegają z zupełnie różnych pozycji. Jeśli dla rosyjskich kolegów obecne ukraińskie kierownictwo wydaje się zbawienne dla stosunków międzypaństwowych, to dla narodowo świadomej strony ukraińskiej jest ono zupełnie inne. Uważam, że niezwykle ważne jest rozwianie widm przeszłości, które nie pozwalają Rosji posuwać się naprzód na zasadach szacunku dla Ukrainy, uznania prawa Ukraińców do swojej soborowej ukraińskiej Ukrainy. Trzeba profesjonalnie i konsekwentnie pokazywać pozytywny obraz Ukraińca, podkreślać, akcentować, że narodowo świadomi Ukraińcy nie są rusofobami, nie są ksenofobami, nie mają nawet na myśli poniewierania kogoś obcego — ani fizycznie, ani duchowo. Chodzi o to, aby Ukraińcy w każdych okolicznościach mogli wreszcie w pełni wyzwolić się z obcego moralno-psychologicznego niewolnictwa, utwierdzać godność obywatelską, świadomość narodową, a nie pozostać w niewoli „szczególnej formy rosyjskiej świadomości”. Nie chodzi o budowę „chińskiego muru” między Ukrainą a Rosją, lecz o parytetowe, równoprawne stosunki między dwoma państwami, nie o poniżanie czy ignorowanie języka i kultury rosyjskiej, lecz o odrodzenie i podniesienie zrujnowanego, zniszczonego prestiżu języka, kultury i duchowości ukraińskiej w każdej wsi, w każdym małym i dużym mieście, na arenie międzynarodowej. Bo utwierdzenie i powszechne funkcjonowanie języka ukraińskiego na Ukrainie to podstawa bezpieczeństwa narodu ukraińskiego. Język rosyjski w Rosji to podstawa bezpieczeństwa narodu rosyjskiego, język polski w Polsce to podstawa bezpieczeństwa narodu polskiego, hebrajski to podstawa bezpieczeństwa narodu żydowskiego... Dlaczego zatem ochrona języka ukraińskiego i kultury narodowej na Ukrainie to „zajadły burżuazyjny nacjonalizm”? Bogaci i silni nie tylko z Partii Regionów, ale też komuniści, litwinowcy, którzy przyłączyli się do regionałów, oraz różne promoskiewskie „Sojuzy”, „Rodiny”, nie odczuwając oporu biedniejszej, a przez to mniej wpływowej części ukraińskiego społeczeństwa, dążą, dla własnej wygody i na przysługę moskiewskim zwierzchnikom, do tego, by wszystko stało się jednakowo rosyjskojęzyczne, aby, nie mając kłopotu z nauką języka ukraińskiego, dalej bez problemów cynicznie się bogacić, umacniać władzę nad społeczeństwem na Ukrainie i narzucać ludności poprzez swoje media rosyjskojęzyczny glamour, bawiąc się szyderstwem, poniżaniem wszystkiego, co ukraińskie. I w Rosji, i na Ukrainie antyukraińcy celowo podsycają moskiewską imperialną tezę, że „Ukraińcy, Rosjanie i Białorusini to jeden naród”. Rzekomo nie ma takiego narodu jak Ukraińcy. Trwa cyniczne ignorowanie badań naukowych z zakresu antropologii, etnografii, językoznawstwa, historii, etnopsychologii, w których w sposób kompetentny ukazano fundamentalne różnice między Rosjanami a Ukraińcami. Członek-korespondent Rosyjskiej Akademii Nauk Tatiana Aleksiejewa w monografii „Pochodzenie wschodnich Słowian w świetle antropologii” na ogromnym materiale faktograficznym jeszcze raz potwierdziła, że w sensie antropologicznym Rosjanie i Ukraińcy są różnymi narodami. Naukowo dowiedziono, że ludność dawnego Kijowa i współczesnej ziemi kijowskiej to genetycznie ten sam naród, co po raz kolejny obaliło hipotezę rosyjskiego historyka XIX w. Pogodina o rzekomo „wielkoruskim” charakterze dawnokijowskiej Ukrainy. A naiwna retoryka „o jednym narodzie” wciąż wzrusza wielu, którzy radośnie klaszczą w dłonie. Ponieważ przeciwko komunistyczno-moskiewskiej ideologii nie wykształciły się odpowiednie przeciwciała, repertuar wielu środków masowego przekazu się nie zmienia: jeden naród, jedna Ojczyzna. Po co zatem jakiegoś języka ukraińskiego, ukraińskiej historii, Ukraińskiego państwa?! Wystarczy jedna — Rosja… Obecnie sytuacja społeczno-polityczna i moralno-psychologiczna na Ukrainie jest taka, że nadanie językowi rosyjskiemu statusu języka oficjalnego-państwowego to realne zagrożenie dla istnienia języka ukraińskiego. Aby osiągnąć cel imperialny — przekształcić Ukrainę w Gubernię Małorosyjską — zewnętrzni i wewnętrzni ukrainożercy wykorzystują także Europejską kartę języków. Głębokie zapoznanie się z projektem ustawy „O językach na Ukrainie” O. Jefremowa, P. Symonenki i S. Hrynewieckiego wyraźnie Zdjęcie Oleszia Dmytrenki ujawnia prawdziwy cel jego autorów: uczynić stosowanie państwowego języka ukraińskiego niemal wszędzie nieobowiązkowym, a zamiast tego stworzyć legalną sytuację, w której we wszystkich sferach życia publicznego będzie dominował język rosyjski. Ponieważ zgodnie z projektem ustawy, aby język rosyjski uzyskał status regionalnego, wystarczy, by liczba osób tej grupy językowej, zamieszkujących dane terytorium, wynosiła 10 procent lub więcej ogólnej liczby jego ludności, to jasne, że status regionalnego język rosyjski otrzyma we wszystkich lub niemal we wszystkich obwodach Ukrainy. Moskiewskie reżimy – carski i komunistyczny – stosując brutalne ludobójstwo, etnocyd i lingwocyd, fizycznie zniszczyły, moralnie i duchowo okaleczyły dziesiątki milionów Ukraińców, siłą wywołały tak zwaną „ukraińsko-rosyjską dwujęzyczność”. Projekt ustawy „O językach na Ukrainie”, wniesiony do Rady Najwyższej Ukrainy, ma na celu, aby pod hasłem „naturalnej ukraińsko-rosyjskiej dwujęzyczności” we wszystkich sferach życia publicznego z mocą zapanował język rosyjski, tworząc w ten sposób sprzyjające warunki do zniszczenia języka ukraińskiego. Ten projekt rewiduje pojęcie języka państwowego, w pełni wpisuje się w imperialną ideologię „ruskiego miru”, którą agresywnie forsują zewnętrzni i wewnętrzni nowocześni rusyfikatorzy, pragnący nadać legitymację antyukraińskim procesom, których istota polega na tym, by Ukraińcy nie mogli wyrwać się z moskiewskiego jarzma psychologicznego. Wartość społeczeństwa określa bowiem jakość kultury narodowej, a nie polityka czy gospodarka. Wszystkie kryzysy, w tym także kryzys gospodarczy, zaczynają się od kryzysu narodowego. Zatem wdrożenie na Ukrainie „Europejskiej karty języków regionalnych lub mniejszościowych” w praktyce nie oznacza niczego innego, jak próbę obejścia Konstytucji Ukrainy, gdy każda rada rejonowa, miejska i obwodowa samodzielnie będzie decydować, czy język ukraiński na danym terytorium ma być państwowym, czy nie, gdy każdyprowspólny kierownik bezwstydnie, cynicznie będzie deptał język ukraiński, kulturę, duchowość, lekceważył świadomych narodowo Ukraińców i zwalniał ich z pracy. Takich przykładów jest wiele. Logicznie nasuwa się pytanie: „Czy wiele materiałów dziennikarskich zostało opublikowanych w prasie, nadanych w radiu i telewizji, które by prawdziwie i przystępnie wyjaśniały głęboką istotę Karty języków, opowiadały, że tak zwana „naturalna ukraińsko-rosyjska dwujęzyczność”, duchowe i moralne okaleczenie milionów Ukraińców, którzy stali się rosyjskojęzyczni, jest skutkiem realizacji 479 cyrkularzy, dekretów, uchwał, instrukcji, zarządzeń o rusyfikacji Ukraińców?” Właśnie moskiewska antyukraińska polityka tworzy problemy w sferze stosunków międzynarodowych. Rozumiem, że można mi przeciwstawić słowa wybitnego Iwana Franki, który uważał, że skuteczność pracy dziennikarskiej bezpośrednio zależy od atmosfery społeczno-politycznej, „sumienia społecznego”, „moralności społecznej”. Mówiąc inaczej: jaka władza, tacy dziennikarze. Iwan Franko zawsze opowiadał się za jednością słowa i czynu. „Aby słowo stało się czynem, – mówił – potrzeba ducha wolności i miłości do prawdy oraz do narodu w publicznej dyskusji”. Czy taki duch panuje dziś? Niestety, nie! Rządzi polityczno-informacyjne kilerstwo! Społecznie niebezpiecznym typem w publicystyce Iwan Franko uważał hipokrytę – podstępnego, kłamliwego człowieka. Czy na Ukrainie nie ma zbyt wielu dziennikarzy-hipokrytów? Mnożą się i rozrastają różne gatunki czarnego bzu. Przestrzeń informacyjną na Ukrainie szusterują, kisielują, bo, jak mówią, tak to zrobiono w „Kwartale 95”. Czy każdy dziennikarz, polityk, naukowiec stanowczo przerywa wolność oszczerstw wobec wybitnych Ukraińców: Wyhowskiego, Mazepy, Konowalca, Petlury, Bandery, Szuchewycza, bohaterów Holodnego Jaru, o których prawdziwie pisali Roman Kowal, Wasyl Szkliar, żołnierzy UPA, których heroiczno-tragiczny los осмysłili Roman Iwaniczuk, Mychajło Andrusiak, Wasyl Stefak. Wyzwanie lekceważenia wobec ukraińskiego my musimy przezwyciężyć na zasadach patriotyzmu, oświecenia, kompetencji, tolerancji, wysokiej profesjonalności – ukraińcentryzmu. Naszym moralnym obowiązkiem jest wszechstronnie wspierać odrodzenie ukraińskiego dziennikarstwa intelektualnego jako zjawiska systemowego, celowo ukierunkowanego na czytelnika, widza, słuchacza świadomego kulturowo i obywatelsko. Mamy podstawy twierdzić, że gazety „Dzień”, „Zwierciadło tygodnia”, „Literacka Ukraina”, „Słowo Proświty”, kanał radiowy odrodzenia duchowego „Kultura” Narodowej Radiokompanii Ukrainy tworzą nowy model informacji: utrwalają wolność słowa, które nieodmiennie jest wypełnione złożonymi treściami społeczno-kulturowymi współczesnej epoki. Bo tylko informacja, która prawdziwie obejmuje różne wymiary życia społeczeństwa, może nieść szczególną energię dobroczynności przez ciernie oszczerstw ku gwiazdom prawdy.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn