Strona · s. 8strona oryginału ↗
DMYTRO CZEREDNYCZENKO:
Слово Просвіти, №47 за 2010 рік
— Od czego zaczyna się pisarz dla dzieci? Pewnie od dzieciństwa? — A jakże — sam byłem dzieckiem i nie leniwiłem się wymyślać przeróżne zajęcia i zabawy, przez co wpadałem w niespodziewane przygody i tarapaty… A do tego wiecznie chciało się czegoś nowego, nieodkrytego, ciekawego. Jeszcze jako uczeń bywałem drużynowym w klasach początkowych. Co to było za szczęście! — czytaj tym dzieciakom bajki, ucz z nimi wierszyki, pokazuj diapozytywy, urządzaj zabawy… Tak bym od nich nie odchodził. To wszystko zapewne skłoniło mnie do wstąpienia do instytutu pedagogicznego… I miło byłoby pracować jako nauczyciel, gdyby tylko nie uważano nauczyciela za wielozadaniowca i nie narzucano mu mnóstwa przeróżnych obowiązków, które nie mają żadnego związku z pedagogiką. Myślałem, rozmyślałem… i żeby nie stracić zainteresowania taką fascynującą i czarującą sferą poznawania dziecka, przeniosłem się do świata wirtualnego — twórczości literackiej. — A jak przyjęła Pana pani Literatura? — Przygarnęła mnie „Mołoda hwardija” — gazeta na cztery obwody, w której wtedy pracowali Wiaczesław Czornowił, Wałerij Szewczuk, Dmytro Hołowko, Mykoła Soroka. Z czasem przejęła mnie „Mołod’ Ukrajiny”. Tutaj pracowałem w dziale szkolnym razem z Dmytrem Hołowkiem, prowadziłem stronę twórczości młodych talentów — uczniów. Dalej pracowałem w redakcji pionierskiej wydawnictwa „Mołod’”, redakcją kierował wtedy wspaniały pisarz Wiktor Blyzneć, z którym nawiązaliśmy dobre relacje zawodowo-twórcze. Tak oto wytańczył się wspaniały zbiór „Pionerśke horno” — poradnik dla drużynowych i twórczych dzieci. Były w nim porady: jak rzeźbić, obrabiać mosiądz, wypalać, malować pisanki, wyszywać… Z czasem zainicjowałem stworzenie w Hnydynie pod Kijowem Małej akademii sztuk ludowych, opracowałem metodykę, regulamin. Takie ośrodki pojawiły się też w innych szkołach Ukrainy. Wtedy też, w „Mołodi”, współpracowałem z działem poezji i pierwszej książki, pomagałem Petrowi Zasence formować almanach „Witryła”, dla którego dobierałem utwory początkujących. Żywym kontaktem — Pochodzącym z kaniwszczyzny, sercem — z Ukrainą czik Horiłkowe Zernia i Lisowyczka” (2007), książka wierszy, bajek, przypowieści i opowiadań w serii „Chrestomatija szkolara” — „Mandry Żołudia” (2007)… — A kiedy zaczęło się to, co najbardziej odpowiedzialne — pisanie elementarzy i czytanek? — A to po „Szczedryńcu” dobrzy ludzie (w szczególności — Nadija Dmytriwna Kowalenko) zaprosili mnie do Ministerstwa Oświaty Ukrainy i zaproponowali pracę nad stworzeniem nowego elementarza. I też… pokazali moje imię w planie wydawniczym… Zapaliłem się i zacząłem pracować, poszukując harmonii elementów pierwszego ojczystego podręcznika. Odwiedzałem lekcje w klasach początkowych szkół, obserwowałem, badałem, próbowałem pisać. A to naprawdę — najtrudniejsze pisać dla małych. Bo dorosły czytelnik może wybaczyć jakąś nieścisłość wypowiedzi, a dzieciom potrzebne jest bezbłędne pismo… Aż tu pokazują mi w planie wydawniczym pozycję „Elementarz”, ale już bez mojego imienia… „Nie martwcie się… Wy pracujcie, — powiedziała wtedy Nadija Dmytriwna”. A co innego? Pracowałem latami, a nawet dłużej. Z żoną — poetką Hałyną Kyrpą — zabraliśmy się za układanie nowych czytanek, do których weszły najlepsze osiągnięcia literatury dla dzieci, a nie to, co było do tej pory… Oto na stole — elementarz „Materynka”, czytanki „Łastiwka”, „Biła chata”, „Pysanka” i „Zełena nedila”. Pochwaliłem się Wołodymyrowi Drozdowi. Ten podzielił się wrażeniami z profesorem z diaspory Romanem Woronką. Wtedy właśnie przyjechał na Ukrainę ten niesamowity Roman Woronka i stworzył komitet wydawniczy wydania nowych podręczników. On, jak się okazało, jest utalentowanym i mądrym organizatorem… Tak więc w 1992 roku te podręczniki ujrzały światło dzienne. Główna pedagogiczna publiczność przyjęła je bardzo dobrze… Chociaż nie obyło się bez „ministerialnych odbić”… No dobrze. Podręczniki poszły w świat — i na Ukrainie, i w diasporze… — Ale na tym Pańska wydawnicza oferta dla ukraińskiego szkolnictwa się nie wyczerpała… — Oczywiście, że nie! My z Hałyną nie opuściliśmy rąk i pracowaliśmy dalej. Przecież musi być dobra kompletność i harmonia w nauczaniu. Pojawiły się też chrestomatie i podręczniki: trzytomowa chrestomatia dla przedszkoli „Ukrajinśkyj sado czok”, trzytomowa chrestomatia literatury światowej dla szkoły początkowej „Swit wid A do Ja”, w antologii poetyckiej diaspory „Łystok z wyriju” — osobny tom poezji diaspory dla dzieci „Żurawłyky”… Pojawiła się nawet litewska czytanka dla ukraińskich dzieci „Lulajko” (moje opracowanie i tłumaczenie), a jeszcze — podręczniki literatury zagranicznej dla drugiej, trzeciej i czwartej klasy (to już wspólnie z Natalą Szost). Długi czas nosiłem się z „Sokołykiem” — elementarzem-czytanką dla pierwszoklasistów, którzy przychodzą do pierwszej klasy i umieją czytać. Wszystkie nasze podręczniki tworzono z myślą o twórczym nauczycielu, który z pomocą naszych podręczników może zorganizować proces nauczania i wychowania tak, aby wychować dzieci w duchu głębokiego patriotyzmu i wysokiej moralności. A twórczy nauczyciel zawsze wychowuje twórców. — A jeszcze Pan prawie osiemnaście lat na zasadach społecznych prowadzi przy Narodowym związku pisarzy Ukrainy stowarzyszenie literackie „Radosyń”. Jakie są jego zadania i osiągnięcia? — Kiedy pracowaliśmy nad czytankami, myślało się o tym, jak przyłączyć dzieci do twórczego postrzegania świata, obrazowej obserwacji i myślenia, do twórczego przemyślenia widzianego i skłonić do tworzenia. Tak więc prawie jednocześnie z wyjściem naszych podręczników pojawiło się stowarzyszenie literackie — początkowo przy Kijowskim instytucie doskonalenia nauczycieli (1992), a z czasem — przy Narodowym związku pisarzy Ukrainy. Zatem stowarzyszenie literackie „Radosyń” organicznie Dmytra Czerednyczenkę powinny znać chyba wszystkie ukraińskie dzieci. Jako autora elementarza „Materynka” oraz elementarza-czytanki „Sokołyk”. A przecież były też szkolne czytanki „Łastiwka”, „Biła chata”, „Pysanka” i „Zełena nedila”, trzytomowa chrestomatia dla przedszkolaków „Ukrajinśkyj sado czok”, trzytomowa chrestomatia literatury światowej dla szkoły początkowej „Swit wid A do Ja”, wielotomowa antologia poetycka diaspory „Łystok z wyriju” z osobnym tomem dla dzieci „Żurawłyky” (we współautorstwie z Hałyną Kyrpą). Do tego — ze dwa tuziny książek dla dzieci, ze dwadzieścia książek tłumaczonych dla dzieci. A pisać dla dzieci, jak mówią, trudniej niż dla dorosłych?
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
