Strona · s. 14strona oryginału ↗
OLEKSIJ ŁAZKO: «NASZYM CELEM JEST KSZTAŁTOWANIE ŚWIADOMOŚCI NARODOWEJ»
Слово Просвіти, №47 за 2010 рік
— Panie Olekseju, jak zrodził się pomysł stworzenia „Instytutu Ukrainiki”? — Moi dziadkowie, babcie, rodzice pochodzą z obwodu dniepropetrowskiego. Moja rodzina witała tutaj rewolucję październikową, przeżyła kolektywizację, Hołodomor, hitlerowską okupację, upadek radzieckiego imperium. Do niedawna mieliśmy radziecką ideologię. Dziś natomiast, jestem gotów twierdzić, nasze państwo nie ma żadnej ideologii. I jak ma rozwijać się młodzież w takim państwie, z kogo brać przykład? Zrodził się pomysł: stworzyć fundament pod przyszłą ideologię państwową — patriotyzm miejski. A do tego trzeba znaleźć ludzi, którzy tworzyli to miasto, przywrócić ich imiona z niebytu, dotrzeć z nimi do szerokiego ogółu. Początkowo w tym celu został stworzony Fundusz Olekseja Łazki, potem już fundusz nie mógł pomieścić wszystkich projektów, dorobku. Postanowiono stworzyć międzynarodową organizację społeczną „Instytut Ukrainiki”. Stworzenie Funduszu, Instytutu — to wkład naszej rodziny w sprawę duchowego odrodzenia miasta, Ukrainy. Ale my, na szczęście, nie jesteśmy samotni. Dziś w „Instytucie Ukrainiki” pracuje wielu wspaniałych ludzi. Instytutem kieruje Iryna Dowhaluk. Żaden projekt nie odbywa się bez jej aktywnego udziału. — Które z już zrealizowanych projektów zasługują na szczególną uwagę? — Koniecznie odwiedźcie naszą stronę ukrainica.org.ua, gdzie podawane są szczegółowe informacje o każdym projekcie. Ponadto w dziale „Wydarzenia” utrwalona jest chronologia wszystkich naszych spraw, które już zostały zrobione. Tak, pracując nad projektem „Cmentarze Ukrainy — Panteony historii”, odnowiliśmy cmentarz w Sursko-Mychajliwce w rejonie sołoniańskim, gdzie razem z miejscowymi krajoznawcami znaleźliśmy grób Mykyty Łeontijowycza Korża — świadka ostatnich dni Siczy Zaporoskiej. Wspomnienia siczo-wika Korża są niemal jedynymi źródłami historycznymi tamtej epoki, z których w swoim czasie skorzystali także znani historycy D. Jawornycki i A. Skałkowski. Na grobie Korża ustawiliśmy znak pamiątkowy. Ale celem tego projektu jest przede wszystkim stworzenie jednolitego ogólnoukraińskiego rejestru zabytkowych cmentarzy XVII—XIX wieku, z obowiązkowym włączeniem do takiej pracy uczniów szkół. To wychowuje w dzieciach szacunek do poprzednich pokoleń, do historii regionu. Bardzo ważnym w tym kontekście i w wychowaniu patriotyzmu miejskiego jest projekt instalacji form memorialnych, na których nie umieszczamy portretów, a przekazujemy obraz znanych ludzi poprzez ich działania. Autor szkiców tablic — Ołeksandr Borodaj w swoich projektach maksymalnie uwzględnił nie tylko cechy architektury budynków, ale i unikalne rysy osobowości każdego człowieka, którego pamięć będą one uwieczniać. Zespół naukowców stworzył listę 35 wybitnych osobistości, które wniosły znaczący osobisty wkład w rozwój Dniepropetrowska. Instalujemy formy memorialne na budynkach, w których mieszkali ci ludzie, wydajemy szkice o ich życiu i działalności, które rozprowadzamy w bibliotekach, szkołach. Do 2014 roku planuję opracować trasy dla prymusów szkolnych, aby mieli możliwość zobaczyć wszystkie te budynki, wiedzieli o ludziach, na których warto się równać. Mamy wiele projektów wydawniczych. Wśród nich ukraiński almanach kulturologiczny „Chronika 2000”, wielotomowe wydanie „Historia mówiona Stepowej Ukrainy” (wydano już 8 tomów), książki, broszury, kolekcja pocztówek itp. — Panie Olekseju, do redakcji „Słowa Proświty” nadszedł list zbiorowy od mieszkańców Dniepropetrowska, w którym informują: w Państwa mieście aktywnie propagowana jest idea, że cesarzowa Katarzyna jest jego założycielką. Państwa komentarz może być odpowiedzią dla naszych czytelników. — Jeszcze jeden projekt „Instytutu Ukrainiki” nosi nazwę „Miasto i czas”. Rozpoczęliśmy go od odsłonięcia znaku pamiątkowego na cześć pałanki kodackiej, od której rozpoczęła się historia naszego miasta. Wydaliśmy także monografię, nad którą pracowali znani naukowcy — „Palimpsest. Korzenie miasta: osady XVI—XVIII w. w historii Dniepropetrowska”. W książce na podstawie kompleksowego opracowania źródeł pisanych, archeologicznych i kartograficznych rozpatrywane są kwestie topografii historycznej, formowania oraz historii ludności punktów, które istniały w granicach m. Dniepropetrowska. Określana jest ich rola w rozwoju regionu, związki między nimi i znaczenie Nowego Kodaku jako miasta, które 365 lat temu dało początek Dniepropetrowskowi. To jest właśnie prawdziwa historia jego założenia. Przecież w czasie, gdy przyjechali tu Katarzyna z Potiomkinem, tutaj już działała infrastruktura miejska. Zatem nie caryca, nie Rosjanie przynieśli nam cywilizację, a ona była tu od wieków. Na podstawie wyników badań opublikowaliśmy List Otwarty w sprawie konieczności zmiany oficjalnej daty założenia miasta Dniepropetrowska, zbieramy podpisy społeczeństwa. Pod listem podpisali się nawet dwaj pierwsi prezydenci Ukrainy — Łeonid Krawczuk i Łeonid Kuczma. — Co planujecie w perspektywie? — Naszym celem jest formowanie świadomości na poziomie regionalnym i narodowym. Chcę, aby w czasie, gdy będziemy już ludźmi starszymi, wokół działało społeczeństwo z uformowaną świadomością narodową. I chociaż obecnie Dniepropetrowsk jest przeważnie rosyjskojęzycznym miastem, robimy wszystko, aby ludzie mieli chęć uczyć się języka ukraińskiego. Tak, 9 listopada przy udziale „Instytutu Ukrainiki” w Dniepropetrowsku przeprowadzono otwarcie XI Międzynarodowego Konkursu Znawców Języka Ukraińskiego im. P. Jacyka. W ramach projektu „Wsie Ukrainy” MOS „Instytut Ukrainiki” kontynuowany jest konkurs „Moja wieś” na najlepszą opowieść o historii, zwyczajach i osobliwościach wsi, osady, osiedla typu miejskiego. W ramach Konkursu emitowany jest program radiowy na antenie Radia Obwodowego w Dniepropetrowsku, poświęcony historii i kulturze ukraińskich wsi. 2 lutego 2011 roku planujemy zainstalować formę memorialną na cześć utalentowanego ukraińskiego pisarza Wałeriana Petrowycza Pidmohylnego. Kontynuujemy badania powstań i ruchu oporu na Ukrainie. Obecnie pracujemy nad powstaniem drabowskim w obwodzie czerkaskim, powstaniami chłopów w obwodach połtawskim i charkowskim. Wyniki tych poszukiwań pozwolą opisać, jak dokładnie powstawał ruch oporu, w jakich formach i na ile jest on charakterystyczny dla narodu ukraińskiego. Na podstawie materiałów z badań planowane jest nakręcenie filmu dokumentalnego. * * * Mnie do głębi duszy poruszyła pełna poświęcenia działalność MOS „Instytut Ukrainiki”. Jestem przekonany, że takie projekty obecnie żywotnie trzeba realizować w każdym obwodzie Ukrainy. Ołeksij Łazko i jego współmyśliciele uosabiają mecenat XXI wieku, — właśnie taki, jakim był przez wiele minionych stuleci. Po poznaniu Olekseja przekonałem się, że każda sprawa jest skazana na sukces, jeśli kierują nią ludzie szczerze zakochani w rodzinnym kraju. Niezwykle przyjemnie było rozmawiać z człowiekiem, dla którego bycie fundatorem projektów krajoznawczych jest największą przyjemnością w życiu. Materiały przygotował Jewhen BUKET Zdjęcie autora
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
