Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 3strona oryginału ↗

Zapalmy świecę pamięci!

Слово Просвіти, №47 за 2012 рік

Taljanky, zwróciły się do władz państwowych z prośbą o pomoc żywnościową. W odpowiedzi władza bolszewicka zarządziła maksymalne wzmocnienie „partyjnymi, sowieckimi, milicyjnymi pracownikami i pracownikami GPU takich ognisk rozkładu kołchoźników, jak rejon babański” (31.03.1933). Do końca maja w rejonie odnotowano najwyższą śmiertelność — 19064 osoby. Ludowy Komisariat Ochrony Zdrowia informował KC KP(b)U, że w rejonie buckim głoduje 14920 osób, w umańskim — 13204, w talnińskim — 10591. Dane te były niedokładne, ponieważ kiedy sprawdzono rejon talniński, okazało się, że w rzeczywistości głodowało dwa razy więcej — 22600 osób. W sąsiednim rejonie nowoarchangielskim obwodu kirowohradzkiego z głodu wymarły całe wsie. Zasiedlano je ludźmi z terenów nad Zbruczem. W tym celu w Talnem utworzono punkt przesiedleńczy, z którego ludzi wysyłano do wyludnionych wsi i domów. Zbrodnia trwała także w 1937 roku — większość mężczyzn przybyłych z zachodu została represjonowana i zgładzona. Ludzie zaczęli uciekać od śmierci głodowej na rodzinnej ziemi. Zbrodnicza władza komunistyczna zareagowała natychmiast. Na posiedzeniu biura politycznego partii komunistycznej Ukrainy przyjęto uchwałę z podpisami sekretarza KC Mendla Chatajewicza oraz przewodniczącego rady komisarzy ludowych Własa Czubara o zakazie sprzedaży ludziom biletów kolejowych: „Przyjmijcie środki do zaprzestania sprzedaży biletów poza granice Ukrainy chłopom i nieposiadającym zaświadczeń RIK-ów o prawie wyjazdu”. (Prot. nr 110, pkt 10 z 23.01.1933 r.). Dokument partyjny dobijał głodujących. Głód na Winnicczyźnie rozprzestrzenił się z tak przerażającą siłą, że tego horroru przestraszyła się nawet władza bolszewicka w Kijowie. Od 26 kwietnia do 13 czerwca „udzielono w ciągu ostatnich dwóch miesięcy dużej pomocy żywnościowej” — wydzielono 781000 pudów ziarna. Jednakże nie poprawiło to sytuacji. Głodni, opuchnięci ludzie z przygranicznych wsi, zwłaszcza z rejonu sławuckiego, zaczęli masowo przekraczać granicę za rzekę Zbrucz do swoich jednokrwistych. Iwan Czerkanow. Pomnik w formie statuetki z czasów kultury trypolskiej na grobie Pałazji i Paraski Zahrebelnych, uśmierconych głodem w 1933 r., wieś Taljanky rejonu talnińskiego. O autorze. W. Mycyk dane o głodzie w naszym kraju zaczął zapisywać jeszcze w 1972 roku. Jeden z organizatorów ustalania nazwisk osób uśmierconych głodem i sporządzania list w wioskach talnińszczyzny (1988). Uczestnik Międzynarodowego sympozjum „Hołodomor—1933” (1990). Członek grupy inicjatywnej ds. utworzenia Stowarzyszenia badaczy głodu-ludobójstwa i przewodniczący jego rady muzealnej (1991). Organizator wystaw o głodzie na Ukrainie (Talne, muzeum, od 1991 r.), w Muzeum im. Tarasa Szewczenki (Kijów, 1992). Uczestnik ogólnoukraińskich i międzynarodowych konferencji dotyczących problemów sowieckich głodów. Autor licznych publikacji w prasie periodycznej i zbiorach. Autor-opracowujący książkę „Głód na talnińszczyźnie” (Kijów, 2008, 296 stron). Od 1991 roku kieruje rejonowym oddziałem Stowarzyszenia badaczy głodów na Ukrainie. Mykoła TABORYT Tegoroczne przedsięwzięcia społeczne mają na celu opowiedzenie o tych, którzy w latach strasznego ludobójstwa ratowali rodaków od straszliwej śmierci. Jak świadczą relacje naocznych świadków, uczestników tamtych przerażających lat, mieszkańcy miast, w szczególności komuniści i Żydzi, nie odczuli na sobie ani na swoich bliskich tchnienia zaplanowanej przez Moskwę głodowej śmierci. Nie było głodu także wśród Ukraińców, którzy żyli wtedy za zachodnią granicą (przebiegającą na Horyniu i Słuczy) pod rządami Polski. Na terytorium radzieckiej Ukrainy całe wsie wymierały z głodu, a wszystko to komunistyczna władza tłumaczyła światu nieurodzajem, podczas gdy zaledwie kilka kilometrów od „sowieckiego raju”, na Zachodniej Ukrainie, niczego podobnego nie było. Mieszkańcy zachodu czym mogli pomagali swoim braciom z Polesia, Podola, Słobożanszczyzny, Chersońszczyzny — Ukraińcom z Naddnieprza, którzy ratując się przed głodem, pod groźbą zabicia podczas nielegalnego przekraczania granicy, przedostawali się na „Zachód”. Dzięki nim, a także tysiącom tych w Wielkiej Ukrainie, którzy nie sprzedali duszy komunistycznemu idolowi, uratowano niejedno życie. „Kiedy zabijano głodem, podzielenie się chlebem było wyczynem. Losy tych ludzi przypominają nam, że heroizm jest możliwy zawsze” — zaznaczył znany historyk, członek Komitetu Społecznego Wołodymyr Wiatrowycz. Jego kolega, członek i sekretarz Komitetu Wołodymyr Tyliszczak, obecnie zajmuje się ustalaniem nazwisk takich wybawców. „Niedostatecznie wiemy o odważnych, ludzkich czynach w tamtych latach — opowiedział Wołodymyr Tyliszczak. — W tamtym strasznym czasie głodowego pomoru, kiedy człowiek łamał się fizycznie i psychicznie, kiedy doprowadzano go do ostatecznej granicy istnienia i tracił ludzkie oblicze, pozostawali ci, którzy wytrwali. Pośród chaosu, niekończącej się kolejki śmierci i strachu nadal żyli ludzie, którzy nie przestraszyli się, nie stracili szlachetności i wyciągnęli pomocną dłoń do innych”. Uczestnicy Komitetu Społecznego są przekonani, że bez wiedzy o takich sprawiedliwych — ludziach-dobroczyńcach w czasach Hołodomoru — pamięć narodowa o tej straszliwej zbrodni komunistycznej władzy przeciwko narodowi ukraińskiemu będzie niepełna. W tym roku przy wsparciu Komitetu Społecznego opublikowano dwie nowe publikacje. Pierwszy na Ukrainie podręcznik do historii ludobójstw XX wieku autorstwa docenta Lwowskiego Uniwersytetu Narodowego im. I. Franki Andrija Kozyckiego ukazał się we wrześniu (wydawnictwo „Litopys”). Za kilka dni ujrzy światło dzienne książka-badanie Dmytra Hojczenki „Czerwona apokalipsa: rozkułaczanie i Hołodomor” (wydawnictwo „A-BA-BA-HA-LA-MA-HA”). Pomimo ostrej cenzury podręczników do historii przez ministerstwo edukacji, nauki, młodzieży i sportu pod rządami Tabacznyka, autorytatywni ukraińscy naukowcy, członkowie Komitetu Społecznego, przeprowadzą szereg Lekcji pamięci dla uczniów i studentów, poświęconych wydarzeniom lat 1932—1933. W apelu do pracowników oświaty zaznaczono między innymi, że „Hołodomor lat 1932—1933 jest jedną z najokrutniejszych zbrodni XX wieku i pozostaje niezagojoną raną w historii Ukrainy. Organizując ludobójcze wyniszczenie głodem rdzennej części narodu ukraińskiego, reżim komunistyczny dążył do podważenia jego wolnościowego ducha, zdolności do oporu, zniszczenia wielowiekowej tradycji kulturowej, pozbawienia tożsamości i skazania na niewolniczą egzystencję w czerwonym totalitarnym imperium. Jednak naród ukraiński wytrwał. Reżim nie zdołał zatrzeć pamięci genetycznej narodu, wykorzenić myśli o wolności i własnym państwie. Pamięć o tragedii Hołodomoru jest ważnym czynnikiem jedności ukraińskiego społeczeństwa. Naszym wspólnym obowiązkiem jest zachowanie tej pamięci i przekazanie jej następnym pokoleniom. I dzisiaj właśnie od Państwa, szanowni nauczyciele, kierownicy placówek oświatowych, w znacznej mierze zależy, czy następne pokolenia Ukraińców zachowają pamięć o zabitych głodem w 1933 roku”. Uczestnicy posiedzenia wezwali pracowników oświaty, aby wraz z uczniami i studentami wzięli udział w społecznych uroczystościach żałobnych i zapalili świecę pamięci w dniu żałoby narodowej. W planie uczczenia pamięci ofiar Hołodomoru-ludobójstwa lat 1932—1933 przewiduje się szereg działań (w tym panichidy) na 24 listopada nie tylko we wszystkich centrach obwodowych i rejonowych Ukrainy, ale przede wszystkim w stolicy — Kijowie. Tego dnia o godzinie 15:00 ma rozpocząć się żałobny pochód społeczeństwa, przedstawicieli organizacji młodzieżowych, opozycyjnych partii politycznych od stacji metra „Arsenałna” do Memoriału pamięci ofiar Hołodomoru 1932—1933 lat. Ze słowem do uczestników akcji zwróci się Jewhen Swerstiuk. Na posiedzeniu Komitetu Społecznego po raz kolejny podkreślono, że społeczeństwo zorganizowało się w celu inicjowania działań upamiętniających, ponieważ jest przekonane: ostateczne i nieodwołalne potępienie zbrodni totalitarnego reżimu na Ukrainie, a największej z nich — ludobójstwa lat 1932—1933 — jest gwarancją naszej niepodległej, demokratycznej przyszłości. Informacja. Komitet Społeczny utworzono w 2010 r. Weszło do niego 37 znanych i szanowanych postaci życia naukowego, kulturalno-artystycznego i społecznego kraju: Olha Bohomołeć, Wiaczesław Briuchowecki, Wołodymyr Wiatrowycz, Wołodymyr Wasylenko, Iwan Wasiunyk (współprzewodniczący), Wasyl Wowkun, Anatolij Hajdamaka, Dmytro Hnatiuk, Petro Honczar, Iwan Dziuba, biskup Jewstratij (Zoria), Andrij Żoldak, Mykoła Żułynski, Jewhen Zacharow, Ołeksandr Iwankiw, Hennadij Iwanuszczenko, Serhij Kwit, Andrij Kohut, Roman Krucyk, Nila Kriukowa, Stanisław Kulczycki, Nela Ławrynenko, Ołeksandr Maksymczuk, Wasyl Maroczko, Nina Matwijenko, Marija Matios, Ołeksij Petriw, Myrosław Popowycz, Ołeh Rybaczuk, Stefan Romaniw (współprzewodniczący), Jewhen Swerstiuk, Mychajło Swystowycz, Wołodymyr Serhijczuk, Jewhen Stankowycz, Łeś Taniuk, Wołodymyr Tyliszczak (sekretarz), Ihor Juchnowski (współprzewodniczący). W Akademii Kijowsko-Mohylańskiej odbyło się posiedzenie Komitetu Społecznego ds. uczczenia pamięci ofiar Hołodomoru lat 1932—1933. Głównym punktem porządku obrad zebrania było dopracowanie i przyjęcie planu działań na listopad-grudzień br., w szczególności w Dniu pamięci ofiar Hołodomoru-ludobójstwa 24 listopada. Oprócz tego uczestnicy zebrania przyjęli Apel do pracowników oświaty.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn