Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 7strona oryginału ↗

Obecne wykorzenianie tego, co narodowe, w dziennikarstwie zaczęło się od zniszczenia Szestopala. Posłowie na 100-lecie dziekana-nacjonalisty kijowskiego wydziału dziennikarstwa

Слово Просвіти, №47 за 2017 рік

Mykoła TYMOSZYK, doktor nauk filologicznych, profesor, dziennikarz Gorzko-jasne uczucie towarzyszy stuletniemu jubileuszowi zadziwiającego losu byłego dziekana-nacjonalisty kijowskiego wydziału dziennikarstwa. Obchodzono go skromnie, w marmurowej sali nieogrzewanego już Domu Pisarzy na Bankowej. Spotkała się tu na szczerą rozmowę garstka byłych studentów „naboru” Szestopala, a także tylu samo jego zwolenników. Jubileusz bez kamer telewizyjnych, uroczystych przemówień, wysokich dostojników władzy i „kawiorowego” bankietu. Jak zwykle, gdy mowa o tych, którzy jeszcze za życia zasłużyli na to prawdziwie ludowe, wzniosłe miano — sumienia narodu, i którzy zawsze byli w opozycji wobec władzy. Chce się o tym krzyczeć. Żeby usłyszano. Nie „ci na górze” — tam już dawno nikt nie chce słyszeć ani o sumieniu, ani o narodzie. Lecz o wielu z nas — albo jeszcze niedojrzałych, albo po prostu obojętnych, sennych, którzy nawet nie kryją swojego poczucia chochoła-małorosa. Słuchając przejmujących wystąpień starszych kolegów-współtowarzyszy, przygotowując własne, nagle ujrzałem przed oczami tę przerażającą kronikę celowego i uporczywego wyjaławiania narodowego rdzenia z naszego dziennikarstwa. Tego dziennikarstwa, które obecni jego przywódcy, nie chcąc wyciągnąć go z bagna niższości, zawzięcie wpychają dziś w takie samo bagno kosmopolitycznej epoki „komunikacyjno-kanalizacyjnej”. W tej kronice, która następuje poniżej, przebija się jakaś „niewidzialna ręka”. Dość silna i niebezpieczna. Argumenty? Połowa lat 60. XX wieku. 67 studentów wydziału dziennikarstwa podpisuje w „wyższych instancjach” list z groźbą opuszczenia wydziału, jeśli nie zostanie przywrócona sprawiedliwość. W ich rozumieniu — powrót na wydział ich ulubionego wykładowcy Matwija Szestopala, oskarżonego o „ukraiński burżuazyjny nacjonalizm”, oraz zwolnienie tych wykładowców, którzy nic nie rozumieli w prawdziwym dziennikarstwie. Władza bezlitośnie rozprawiła się z „buntownikami”. A ich idolowi Szestopalowi zakazano zajmowania się zarówno dziennikarstwem, jak i nauczaniem. Połowa lat 70. XX wieku (czas mojych studiów na wydziale dziennikarstwa) O losie Szestopala — szeptem i poufnie — mówią nieliczni. Władza „dobijała” ostatnich zwolenników niezłomnego dziekana spośród wykładowców-patriotów: Wołodymyra Klinczenka, Jychyma Łazebnyka, Romana Iwanczenka. Na wydziale głównymi wykładowcami zostali ci, przeciwko którym odważnie występowali szістdziesiątnicy: dawny pomocnik Kaganowicza W. Ruban; organizator nagonki na Sosiurę za wiersz „Kochajcie Ukrainę” W. Prożohin (zapamiętano jego zdanie „Etomu kałchoznomu ukrainskomu jazykù nie budiet mesta pri kommunizmie”) oraz nieprzygotowany zawodowo Onoré de Artynow, który od 1 do 5 roku czytał przedmiot „Sowieckaja stiengazieta — osnowa żurnalistiki”. Lata 80. Haniebna prowokacja KGB, która doprowadziła do głośnego wyrzucenia z wydziału dziennikarstwa kolejnego proukraińsko nastawionego, młodego i perspektywicznego wykładowcy Wiktora Połkowenki. Lata 90. Wraz z przeniesieniem z Żółtego budynku do dawnego pałacu wyższej szkoły partyjnej przy ulicy Melnykowa z wydziału ostatecznie wytępiono ducha niezłomności, wolności i twórczości w ich narodowej oprawie. Początek lat 2000. Po śmierci dziekana, zawodowego dziennikarza A. Moskalenki, sprawa kształcenia dziennikarzy i ich rozwoju naukowego przez wiele lat przechodzi w ręce osób, które nie miały ani dyplomu dziennikarza, ani praktycznego doświadczenia pracy w mediach. Co więcej, takie osoby, niestety, nie posiadały nawet podstawowej wiedzy o samym dziennikarstwie, jego historii ani o dawnej wielkości i dramacie samego wydziału. Lata 2010. W Instytucie Dziennikarstwa — innowacje: — z różnych powodów nie wykładają tu już ci dziennikarze-profesjonaliści, którzy mocno trzymali nić ciągłości tradycji Szestopalowskich, zrodzonych w Żółtym budynku: Wiktor Myronczenko, Ołeksandr Mukomela, Wołodymyr Iwanienko, Anatolij Pohribnyj, Wołodymyr Szkliar, Halyna Datsiuk. Zignorowano legendę ukraińskiego dziennikarstwa Stepana Kolesnyka. Zmuszony był opuścić rodzinny wydział także autor tych słów. — na wspólnych korytarzach państwowego Instytutu Dziennikarstwa utworzono prywatny Instytut Komunikacji Masowej. Tymi placówkami kieruje jedna osoba; — pod pozorem „prywatnej afery” kierownictwo państwowego Instytutu Dziennikarstwa podejmuje próbę przemianowania Instytutu Dziennikarstwa na Instytut Komunikacji Masowej; jednak w Radzie Naukowej nie zabrakło wówczas tych, którzy odważyli się obronić ukraińską tradycję; — na wniosek kierownictwa IŻ rząd podejmuje decyzję, zgodnie z którą dziennikarstwo jako nauka zostaje przeniesione z kierunku „Filologia” do nowo wymyślonego — „Komunikacja społeczna”; powstaje główny kierunek badań naukowych (z odrębną radą specjalistyczną do obrony rozpraw kandydackich i doktorskich) — „Teoria komunikacji społecznej”. Obroniono dziesiątki rozpraw, które nie mają nic wspólnego z prawdziwym dziennikarstwem; — zamiast tradycyjnych zbiorów naukowych „Dziennikarstwo” w szeregu placówek edukacyjnych, gdzie wciąż figuruje dziennikarstwo jako specjalność, zakładane są wydawnictwa naukowe z nową marką — „Komunikacja społeczna”. Szereg katedr o tradycyjnej nazwie „Dziennikarstwo” zostaje również zastąpiona tą niezgrabną, dalekو od prawdziwej istoty dziennikarstwa nazwą „socjokomunikacyjną”. Wyjałowienie istoty dziennikarstwa (zwłaszcza jego narodowego, patriotycznego komponentu) z programów nauczania, wykładów, podręczników i monografii staje się jawnie, że w warunkach nowej rosyjsko-ukraińskiej wojny jest niedopuszczalne, i moralnie, i zbrodnicze. 2017 rok zaznaczył się nowym natarciem agresywnych ignorantów na tradycyjne narodowe dziennikarstwo. I to natarcie stało się bardziej cyniczne. — w Kijowie zarejestrowano „Narodową Akademię Komunikatywistyki” — na razie w statusie organizacji społecznej; — z inicjatywy sterników edukacji i nauki dziennikarskiej na Ukrainie, pod przykrywką tej efemerycznej akademii oraz dwóch kijowskich katedr dziennikarstwa (uniwersytety Szewczenki i Hrinczenki) odbywa się okrągły stół pod tytułem „Wprowadzenie na Ukrainie dziedziny edukacyjnej „Komunikatywistyka”; — wynik takiego „stołu”, kierowanego bezwarunkowo przez główných „komunikatorów” Ukrainy, jest przygotowany do przekazania do podpisu W. Hrojsmanowi projekt uchwały Gabinetu Ministrów Ukrainy, zgodnie z którym dziedzina wiedzy „Dziennikarstwo” przestaje istnieć. Tak zwani wynalazcy-nowatorzy, z których większość nie przepracowała ani dnia w prawdziwej redakcji gazety, czasopisma, radia czy telewizji, proponują, by pozycję 06 „Dziennikarstwo” przemianować na „06 Komunikatywistyka”, 061 „Komunikacje i dziennikarstwo”. Czy, szanowny czytelniku, nie przypomina Panu/Pani pierwszego brutalnego pogwałcenia naszego „Dziennikarstwa” przez „Komunikacje społeczne” i „Teorie komunikacji społecznej”? Faktycznie przedstawiłem tezy swojego wystąpienia na tej smutnej tryznie-jubileuszu Matwija Michajłowicza Szestopala, którego współcześni nazywali Apostołem Prawdy i Dobra. Czy zatem można, wobec świetlanej pamięci tego Wielkiego Ukraińca, dopuścić, by wysokopostawieni ignoranci od dziennikarstwa dalej tak bezczelnie niszczyli to, na co swoje jeszcze młode życie położyli prawdziwi nauczyciele i prawdziwi dziennikarze? Ci, którzy niezmiennie wyznawali w myślach i czynach Przyzwoitość, Profesjonalizm, Patriotyzm. I to właśnie tego tak brakuje w tekstach i postępkach wielu znanych i mniej znanych dziś „rekinów pióra”. Dokąd zmierza nasze ukraińskie dziennikarstwo i kto kieruje nim „niewidzialną ręką”?

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn