Strona · s. 12strona oryginału ↗
Od Bohdana Chmielnickiego do Kolijwszczyzny
Слово Просвіти, №47 за 2020 рік
Heorhij ŁUK’JANCZUK Zdjęcie autora
Spotkanie otworzyła Ludmyła Rabczewska – główna bibliotekarka działu socjokulturowego Państwowej Naukowej Biblioteki Architektoniczno-Budowlanej im. W. H. Zabołotnego. Pani Ludmyła podkreśliła, że dobrze znany wśród naukowców magazyn „Pamjatky Ukrajiny: nacionalna spadszczyna” (nr 1-3, 2020) poświęcony jest tym razem znanemu ukraińskiemu twórcy państwowości, hetmanowi Ukrainy Bohdanowi Chmielnickiemu – różnym aspektom jego działalności państwowotwórczej, a 416 stron bogato ilustrowanej książki Jewhena Buketa jest „doskonałą syntezą” danych biograficznych o jednym z liderów słynnej Kolijwszczyzny, jego współpracownikach i następcach, oraz zawiera unikalne dokumenty archiwalne. Obie publikacje zaprezentował zebranym autor książki Jewhen Buket – krajoznawca, dziennikarz, działacz społeczny, redaktor naczelny gazety „Kultura i żyttia”. I choć z powodu ograniczeń kwarantannowych spotkanie nie było liczne, odbyło się w ciepłym, przyjaznym i, jak zauważyli występujący, niemal rodzinnym gronie. Udział wzięli doktorzy nauk historycznych Ihor Hyrycz, Serhij Seheda, Taras Chuchlib; kandydaci – Iwan Syniak, Serhij Kowalenko, Ksenija Bondar; dziennikarze – Heorhij Łuk’janczuk, Anatolij Zborowski, Wiktorija Buket, Tetiana Czerep-Perohanycz; wikipedystki – Jurij Perohanycz oraz Ihor Turżanski. Prezentując magazyn „Pamjatky Ukrajiny: nacionalna spadszczyna” (nr 1-3, 2020), Jewhen Buket zauważył, że to wydanie jest hołdem pamięci wielkiego hetmana, którego 425. rocznicę urodzin obchodzimy w tym roku, oraz zwróceniem uwagi społeczeństwa na problem najnowszych poszukiwań krypty wielkiego ukraińskiego twórcy państwowości w Subotowie, gdzie znajduje się rodzinna cerkiew wielkiego hetmana Ukrainy. Materiały numeru pozwalają jeszcze raz przemyśleć po-
W osadzie Łysianka w obwodzie czerkaskim odsłonięto pomnik hetmana Ukrainy, pochodzącego z Łysianki Bohdana Chmielnickiego. Uroczystości odbyły się z udziałem przedstawicieli władz i organizacji społecznych. Zaszczyt odsłonięcia pomnika przypadł weteranom ATO i OOS na wschodzie Ukrainy: Wiktorowi Kowalczukowi, Ołeksandrowi Tichonowowi, Wiaczesławowi Wowkodawowi, Ołeksandrowi Rochwidowi, Wasylowi Wowczence, Ihorowi Tkaczence i innym. Po tym nad Łysianką zabrzmiał głos Bohdana Chmielnickiego z opery o tym samym tytule autorstwa Kostiantyna Dankewycza. Arię wykonał solista Narodowej Prezydenckiej Orkiestry Symfonicznej Ukrainy Ołeksandr Forkuszak. Poseł na Sejm Ukrainy Serhij Nahorniak w swoim wystąpieniu zaznaczył, że obecnie oddajemy należny szacunek postaci Bohdana Chmielnickiego dla ukraińskiej państwowości. Autorami numeru tematycznego magazynu są znani na Ukrainie pisarze i naukowcy: Serhij Żadan, Taras Chuchlib, Ołeksandr Palij, Serhij Kowalenko, Dmytro Czobit, Jarosław Fedoruk, Nadija Kuksa, Wałentyn Łazurenko, Ksenija Bondar, Serhij Seheda, Jewhen Buket. Udział w dyskusji nad zaprezentowanym numerem „Pamjatok Ukrajiny”, a także nową książką Jewhena Buketa „Semen Neżywyj – rycerz Chołodnego Jaru” wzięli niemal wszyscy obecni na prezentacji. Szczególną uwagę czytelników w magazynie zasługuje artykuł Kseniji Bondar „Sto lat poszukiwań naukowych. Wyniki badań archeologicznych i geofizycznych w cerkwi św. Eliasza – grobowcu Bohdana Chmielnickiego w Subotowie”. Autorka, zestawiając wyniki badań georadarowych subotowskiej cerkwi z dokumentami archiwalnymi, w szczególności zaznacza: „Wskazówkę na sposób pochówku B. Chmielnickiego właśnie w krypcie znajdujemy w Metryce cerkwi św. Eliasza, sporządzonej w październiku 1888 r. przez nauczyciela cerkiewno-parafialnej szkoły w Medwedziwce Ołeksija Tatarowa. Pełna nazwa tego dokumentu, przechowywanego w rękopiśmiennym archiwum Instytutu Historii Kultury Materialnej w Petersburgu, brzmi: „Metryka dla uzyskania wiernych informacji o starożytnych prawosławnych świątyniach Bożych, budynkach i przedmiotach artystycznych wsi Subotowo powiatu czyhryńskiego guberni kijowskiej”. (Kopia reprodukcyjna tego dokumentu archiwalnego, przechowywanego w funduszu PNBAB im. W. H. Zabołotnego, została wykonana w 1992 r. przez O. I. Tyszczenkę, pracownika naukowego działu badań historyczno-architektonicznych dla funduszu metodycznego NDI TI-AM)”. Artykuł zawiera bogaty materiał faktograficzny, a także jest ilustrowany obrazami cerkwi św. Eliasza z różnych lat. Wnioski Kseniji Bondar wzmacniają gruntowne badania subotowskiej cerkwi przeprowadzone przez czerkaskich naukowców – Wałentyna Łazurenkę, Nadiję Kuksę oraz Janinę Didenko. Prezentując własną nową książkę „Semen Neżywyj – rycerz Chołodnego Jaru”, jej autor zaznaczył, że kontynuuje ona serię szkiców historycznych poświęconych Kolijwszczyźnie – wydarzeniu o ogromnej skali z drugiej połowy XVIII wieku, które do dziś pozostaje przedmiotem ostrych dyskusji. Prezentacja książki została zbudowana zgodnie z jej rozdziałami. Tak więc w rozdziale „Serce kozackiej Ukrainy” mowa jest o Chołodnym Jarze (dawna nazwa „Las Motryny”) – to 20 wsi i 12 chutorów o powierzchni 30 tysięcy hektarów na prawym brzegu Dniepru. Rozdział „Rycerze wolności” poświęcony jest ruchowi hajdamackiemu, zapoczątkowanemu przez Pyłypa Orłyka. W dużym rozdziale „Mamaje i Mamajiwszczyna” opowiedziano o powstaniu hajdamackim z lat 1750–1752, które otrzymało swoją nazwę od czterech jego liderów noszących nazwisko Mamaj. Czwarty rozdział książki opowiada o siczy hajdamackiej. W rozdziale „Wojna religijna” nakreślono sytuację w środowisku duchowieństwa. Szósty rozdział książki poświęcony jest sotnikowi Charkowi. Dalej idą rozdziały poświęcone bezpośrednio Semenowi Neżywemu i jego działalności, w szczególności: „Semen Neżywyj i jego działalność na początku powstania”, „Zdobycie Kaniowa”, „Ataman Siczy Chołodnojarskiej”. O losach powstańców skazanych przez Kancelarię Gubernialną w Kijowie na zesłanie, o „buncie szaraczków” na Siczy Zaporoskiej oraz powstaniu w Kliszczyńcach mowa jest w rozdziałach: „Skazani przez Imperium Rosyjskie”, „Bunt na Zaporożu i inne przejawy walki narodowowyzwoleńczej”, „Kozacy Semena Neżywego i Sawy Majborody”. Dążąc do wszechstronnego zbadania postaci Semena Neżywego, badacz Kolijwszczyzny zebrał i skomentował wszystkie wzmianki o przywódcy, które zachowały się w legendach i podaniach, poświęcił osobne rozdziały interpretacji wizerunku Neżywego w literaturze pięknej, sztukach plastycznych i kinematografii („O Neżywym i Hajdaszu”, „Legendy i podania o Se-
Uczestnicy konferencji imienia Neżywego”, “Obraz przywódcy w literaturze pięknej, sztukach plastycznych i kinematografii”. Kończąc opowieść o książce, Jewhen Buket zaznaczył, że jej pierwsza prezentacja odbyła się w kompleksie muzealno-etnograficznym “Dykyj Chutir” na Czerkaszczyźnie. Doktorzy nauk historycznych Ihor Hyrycz, Serhij Seheda, Taras Chuchlib oraz kandydat nauk historycznych Serhij Kowalenko dali wysoką profesjonalną ocenę wydaniu, a także odnotowali lekki, swobodny styl literacki, właściwy autorowi książki, oraz życzyli autorowi uzyskania tytułu naukowego za serię naukowych badań historycznych okresu kozaczyzny. Na zakończenie wydarzenia Jewhen Buket zaznaczył, że wieczór w Bibliotece Zabołotnego – to pierwsza prezentacja nowej książki i czasopisma w Kijowie, i, nie zważając na to, że książka o Semenie Neżywym ujrzała światło dzienne w dość trudnym koronawirusowym roku, będzie jeszcze wiele spotkań w całej Ukrainie z miłośnikami prawdziwej ukraińskiej historii. W przytulnej sali Państwowej Naukowej Biblioteki Architektoniczno-Budowlanej imienia W. H. Zabołotnego odbyła się prezentacja nowych wydań w dziedzinie badań historycznych: czasopisma “Pamjatky Ukrajiny: Nacionalna spadszczyna” (nr 1-3, 2020) oraz nowej książki Jewhena Buketa “Semen Neżywyj – rycerz Chołodnego Jaru”.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
