Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 13strona oryginału ↗

„Snyatyńska wieża” — kolebka demokracji. 30-lecie pierwszej demokratycznej gazety na Sniatyńszczyźnie

Слово Просвіти, №47 за 2020 рік

im. T. Szewczenki. Kilka dni później, 28 stycznia, w osiedlu Zabołotów odbył się wiec zorganizowany przez członka kulturalno-oświatowego Towarzystwa „Ruch” Bohdana Jurczuka. Tego samego dnia w Bielelui odbyło się wielkie wiejskie wiece, którego organizatorem był aktywny uczestnik odrodzenia narodowego na Pokuciu Petro Tymczuk. To właśnie on wywiesił na swoim podwórku niebiesko-żółtą flagę, którą natychmiast zniszczyli przedstawiciele milicji. 25 lutego 1990 roku na stadionie w Sniatyniu odbył się wielotysięczny wiec, na który zjechało się ponad 20 tysięcy mieszkańców Sniatyńszczyzny. Rozegrała się walka między kandydatami na deputowanych do Rady Najwyższej Ukraińskiej SRR – pierwszym sekretarzem Iwano-Frankiwskiego obkomu KPZR Zinowijem Kuraweckim a redaktorem gazety „Agro” Dmytrem Zachariukiem. Jak pokazały później wybory, tę walkę wygrał przedstawiciel bloku demokratycznego Dmytro Zachariuk. Klęską dla sił komunistycznych Sniatyńszczyzny, jak i całej Ukrainy Zachodniej, były marcowe wybory do Rady Obwodowej i Rady Najwyższej Ukraińskiej SRR. Zwyciężyła demokracja. Deputowanymi do Rady Obwodowej z ramienia organizacji demokratycznych zostali Jarosław Zachariа, Jewhen Baczerykow, Myrosław Popadiuk. Większość kandydatów do rad miejskich i rejonowej z ramienia Towarzystwa Języka Ukraińskiego im. T. Szewczenki była aktywnie popierana przez wyborców, a wśród nich Wasyl Kowal, Zinowij Sawiuk, Wasyl Wojewidko, Myrosław Atamaniuk, Wołodymyr Hrycziuk, Iwan Korolniuk, Mykoła Bijowski, Mykoła Kramar. Wielka uroczystość uczczenia Ukraińskich Strzelców Siczowych z okazji 90-lecia utworzenia Towarzystwa „Sicz” przez Kyryła Trylowskiego odbyła się 5 maja 1990 roku we wsi Zawalla. Duszą i organizatorami tego święta byli artysta-proświtianin Emmanuił Chrapko, mieszkaniec wsi Nykyfir Pylipiuk i inni. Było to pierwsze wielkie święto ukraińskiego Odrodzenia, które później przeniosło się do Kołomyi, Berestećka, Zaporoża. 1 lipca 1990 roku na ludowym wiecu w Sniatyniu doszło do znamiennego wydarzenia: postanowiono ustanowić ukraińską flagę narodową na ratuszu miejskim. W tym historycznym akcie wzięli udział Wasyl Tkaczuk, deputowany Rady Najwyższej ZSRR, Dmytro Zacharuk, deputowany Wierchownej Rady Ukrainy, deputowani obwodowej i rejonowej rad, przewodniczący Sniatyńskiej Rady Miejskiej Wiktor Semeniak. Na mocy decyzji sesji rady miejskiej to wydarzenie stało się świętem – Dniem Miasta. 3 sierpnia tego samego roku demblok zorganizował wyjazd delegacji snjatyńskiej na brzegi Dniepru na święto 500-lecia kozactwa zaporoskiego. Główne hasła wydarzenia – „Precz z traktatem unijnym!”, „Chwała niepodległej Ukrainie!”. A dziesięć dni później, 24 sierpnia, Snjatyński wykonawczy komitet miejski zatwierdził zmianę nazw ulic: ulicy Lenina na ulicę Szewczenki, ulicy Stalingradzkiej – na ulicę Semena Horuka, ulicy Czernyszewskiego – na ulicę rodziny Kobryńskich, a plac w centrum miasta nazwano placem Niepodległości Ukrainy. I oto 30 sierpnia – ukazanie się pierwszego numeru ludowego pisma „Snjatyńska Wieża”, demokratycznej, niekomunistycznej gazety, której założycielem została miejska rada deputowanych ludowych, na czele której stał Wiktor Semeniak. A rok później, 24 sierpnia 1991 roku, na politycznej mapie świata pojawiło się nowe niepodległe Państwo Ukraina. Tę niezwykłą wiadomość rozniosły po całej planecie środki masowego przekazu. Wśród nich była także nasza „Wieża”. Gazeta jest przesiąknięta oświatowo-oświecenio­wym duchem. I nie tylko dlatego, że przez długi czas jej kolegium redakcyjne tworzyli zdolni prosvityanie, a zwłaszcza wspomniane wyżej trio: pedagog Wasyl Koval, fotoreporter Myrosław Atamaniuk, redaktor-dziennikarz Zinowij Saviuk. Po prostu jej treść odpowiadała patriotycznej państwowo, kulturalno-oświatowej różnorodności, z częstym oparciem o działalność szkolnych i pozaszkolnych ośrodków „Proświty”. Okresowo ukazywały się wydania „Dżerela Pokuttia” pod hasłem „Wydaje Towarzystwo języka ukraińskiego im. Szewczenki”. Przy redakcji działało studio literacko-artystyczne „Hrono” ze starannym doborem proponowanych dorobków. Zapadały w pamięć poruszające ówczesne tematy gazetowe dla czytelników: „Myhajło Bażański – badacz rodzinnego kraju”, „Rusowski marzyciel i męczennik”, „Dzwony biją w Bełełuju”, „Ze słowem Szewczenki na ustach”, „Nigdy, nigdy Ukraina nie będzie niewolnicą moskiewskich katów”, „Wasyl Stefanyk – nasza chwała i duma” itp. Życie gazetowe nie zawsze układało się łatwo. Bywało i ciężko. Prześladowały nas trudności finansowe. Oto redakcyjny apel w kwietniowym numerze gazety z 1994 roku: „Gazecie jest ciężko. Brakuje pieniędzy na opłacenie wykonania prac poligraficznych. Rada miejska pomaga, czym tylko może, choć i tam jest trudno… Trzeba wytrwać… Na pomoc gazecie przyszły zespoły zarządu rolnictwa oraz oświaty ludowej. Od teraz gazeta stała się także oświatową i pracowników agroprzemysłu, zmieniła swój status”. Nawiasem mówiąc, wtedy mnie, jako kierownika wydziału oświaty rejonu, włączono do kolegium redakcyjnego gazety. Oto takie problemy prześladowały nasze wydawnictwo. Ale ono żyło i działało dla potrzeb społeczności i Ukrainy. Dziś takich niepokojów nie ma. Bo mamy niezawodnych opiekunów – zarówno w osobie przezornego i twórczego burmistrza Anatolija Szumka, jak i w twórczej inspiracji zdolnej redaktor Olhy Słobodian, oraz w poparciu społecznym. Wiatry przemian są nieprzezwyciężone. Więc na razie pokłon Tobie, „Snjatyńska wieżo”. Przyszłaś pierwsza do nas, Jak ta jaworowa kolebka, Co słońcem płonącym błyszczy I wolność pieści co chwila. Niech słyszy Pokucie i świat: Kwitnij w nowym już czasie, Żeby dni nam lśniły jak gwiazdy, najpiękniejsze, Na twój najwyższy lot.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn