Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 16strona oryginału ↗

Jeszcze żyjemy* W 80. rocznicę urodzin Iryny Kalineć

Слово Просвіти, №47 за 2020 рік

Bohdan Diaczyszyn, Lwów …otarła Ukraina z oka tajemną łzę… Ihor Kalineć 6 grudnia 2020 roku Iryna Kalineć świętowałaby swój jubileusz. Na moim biurku leżą dzieła Iryny Kalineć w ośmiu tomach, które czytam i czytam ponownie, a pierwszy tom poezji „Małżeństwo z piołunem” przeczytałem od pierwszej do ostatniej litery – tutaj przedstawiam fragment rozważań o tomiku poetyckim... Ciemność pożarła nasze serca i dusze, zaćmiła nieświadomemu światu okruchy rozumu, a Ukraina pozostała sam na sam w walce ze złem: To zjednoczenie w słowie i we krwi, to zjednoczenie daj nam dzisiaj! Nie prosimy, Boże, o wieczną miłość, ale o zjednoczenie, które silniejsze jest niż śmierć... Zjednoczenie... W zjednoczeniu – nasza siła, a słowo ojczystego języka jednoczy naród: „Dla Potebni było oczywistym, że poczucie i świadomość narodowej jedności jest nie tylko rezultatem komunikacji myśli, jest ono możliwe przy jedności języka i obecności idei narodowej” (I. S. Zachara, „Ukraińska filozofia”)... Łzą walki, siłą słowa walczyła poetka o wolność dla przyszłych pokoleń – „... ale słowo / niczym strzałę wypuszczaj je celnie”: Słowo – nieśmiertelne. Słowo – we krwi. Pieśnią zaszlocha. Tęsknotą wstanie. Słowo nigdy nie będzie ostatnim. Ona zwyciężyła, wszystkich zwyciężyła, a gwiazda jej płonie niezwyciężenie w wieczności – drzewo słowa, drzewo życia owocuje pachnącym piołunem stepów, niwą życia: Nie ma dla nas powrotów w przeszłość, ale przyszłość uświęć bujnością pieśni, rozbłyskiem słowa w ewszanowym zapachu stepów! Wieczność wolności, pracy, pieśni, słowa ojczystego języka, „świętej wolności czysty dźwięk! /.../ moi apostołowie pól... / Zamiast pługów, zamiast cepów / podnieśli słowo...” (s. 163) – słowo prawdy, wieczności człowieka, Ukrainy... Obmyte miłością, łzą pamięci, słowo będzie żyło wiecznie, bo prawdziwa wieczność dana jest Człowiekowi, który życie swoje położył na ołtarzu walki o łzę słowa wolności: Ja na dzień zmartwychwstania przyjdę. Ja bowiem dnia tego, Boże, czekam, bo piekielny ogień nie zdoła pożreć ludzkiej wiecznej łzy... Ona zapyta nie Boga – zapyta nas, obecnych na tym wydarzeniu: gdzie byliście, co robiliście, aby wywalczyć, zachować dla wieczności łzy pamięci, wolność dla przyszłych pokoleń... „W warunkach, gdy cała przestrzeń oddychała śmiertelnym niebezpieczeństwem, ukraińscy więźniowie polityczni wyrabiali duchową odporność przeciwko strachowi przed fizycznym niebytem, co najdobitniej zostało przekazane wymowną filozoficzną inwektywą Wasyla Stusa: „Jak dobrze to, że śmierci nie boję się”. W tym samym czasie talent artystyczny Iryny Kalineć ukazał czytelnikowi swój wariant poetyckiej panoramy niepokonanego Tanatosa: Świecznik zgasł. Tylko łza woskowa. Cienki dym rozłąką zapachniał. W okno liść uderzył, niczym ptak: – Czyś w drogę daleką już gotowa? Ostatni raz obejrzyj się: twój dom, twój ogród. I ten świecznik jeszcze rozbłyśnie znowu, Kiedy zawoła płomieniem, jak słowem, W tę ziemię powrócić z powrotem, Żeby uświęcić z rodzinnego progu Twój szlak do niej i na sąd do Boga. Szczerze mamy nadzieję, że każde słowo – i wypowiedziane tutaj w pełnych smutku wystąpieniach, i przemyślane w gorzkim stanie nieprzezwyciężonego żalu, stanie się tym uzdrawiającym ogniem, który na wieki będzie żywił świecznik ogólnonarodowej miłości i ludzkiej pamięci o Irynie Kalineć, która odtąd spoczywać będzie z Bogiem i w Bogu! Wieczna jej pamięć!” (Taras Sałyha. W książce Iryny Kalineć „Małżeństwo z piołunem”)... P. S. Iryna Kalineć (6 grudnia 1940 – 31 lipca 2012), która żyje w naszych sercach, dopóki o niej pamiętamy, czytamy jej dzieła, żyje czynami, ideami, które pozostawiła przyszłym pokoleniom... Przed obliczem tych, co padli... Przed obliczem tych, co padli, Co przetrwali kryminały, Łamali więzień wszystkich słupy, – O pamięci moja, nie śpij! Przed obliczem tych, co budzą, Nieprawdę – studzą, krzywdę – sądzą I wołają w państwową wyżynę, – O pamięci moja, powstań! Nie śpij! Powstań miarą istniejącą I przed Duchem nieśmiertelnym, Powiedziawszy spokojowi: wybacz! – Swego ducha i pamięć uświęć! Petro Szkrabiuk, „Pod złotymi wrotami” (Sześć elegii o rodzinie Kalineć) _______________ * Tutaj i dalej fragmenty wierszy z książki Iryny Kalineć „Małżeństwo z piołunem”: Jeszcze żyjemy, kiedy nas ktoś kocha, kiedy na wieczną pamięć wspomina, chusteczkę przykładając do oczu... Bądźmy razem! P R Z E D P Ł A T A—2 0 2 1 Koszt przedpłaty TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA „PROŚWITA” (z dostawą i kosztami pocztowymi):

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn