Strona · s. 6strona oryginału ↗
«REALIZUJEMY PROJEKTY NA DUŻĄ SKALĘ» Dyrektor Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie, znany uczony-historyk, pisarz i historyk sztuki Wołodymyr MELNYCZENKO odpowiedział na pytania naszego korespondenta.
Слово Просвіти, №48 за 2007 рік
— Panie Wołodymyrze, Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie robi wrażenie już samym swoim położeniem w samym sercu stolicy Rosji… — Tak, mieścimy się przy Arbacie 9 i miejsce to, moim zdaniem, jest mistyczne. W kwietniu 1861 roku, kiedy prochy Tarasa Szewczenki przewożono z Petersburga na Ukrainę, na dwa dni trumnę ustawiono w moskiewskiej cerkwi św. Tichona Amatunckiego na placu Arbackim, gdzie odbyła się panichida. Stamtąd jest sto kroków do Centrum Kultury. Od września 1916 do marca 1917 roku niedaleko naszego budynku, przy Arbacie 55, mieszkał Mychajło Hruszewski, tutaj otrzymał wiadomość o wybraniu go przewodniczącym Centralnej Rady. Dlatego w naszym sklepie „Ukraińska książka” otwarto Pokój Pamięci, poświęcony Szewczence i Hruszewskiemu. Wydaliśmy także monografie o ich pobycie w Moskwie, realizujemy projekty na dużą skalę „Taras Szewczenko” i „Mychajło Hruszewski”. Po raz pierwszy sporządzono mapę pobytu Szewczenki w mieście. Już od kilku lat w Centrum odbywa się konkurs wśród uczniów i studentów na najlepsze czytanie utworów Szewczenki w języku ukraińskim, który przerodził się w Ogólnorosyjski. — Czym jeszcze zajmuje się Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie? — Pracujemy nad projektami na dużą skalę. Oprócz wspomnianych, jest to projekt „Prezentacja”, który ma szerokie możliwości. Powiedzmy, w Centrum niedawno odbyła się prezentacja „Ukraińskiego czasopisma historycznego”, a także przedstawiono w Moskwie Instytut Archeologii Narodowej Akademii Nauk Ukrainy z udziałem jego dyrektora, akademika Petra Tołoczki. W ramach konceptualnego projektu „Diaspora” odbywa się badanie, podsumowywanie i rozpowszechnianie najlepszych doświadczeń pracy ukraińskich organizacji w różnych regionach Rosji. W tym roku Centrum Kultury przygotowało i wydało katalog-informator „Ukraińskie organizacje Rosji”, który zawiera dane o ukraińskich organizacjach społecznych, młodzieżowych, kulturoznawczych, oświatowych. Co roku odbywają się międzynarodowe konferencje naukowe „Ukraińska diaspora w Rosji”. Wokół Centrum skupiają się ukraińskie stowarzyszenia regionalne w Moskwie. Realizujemy także projekty „Hryhorij Skoworoda”, „Wasyl Stus”, „Łeś Kurbas”. Powiedzmy, u nas odbył się spektakl Lwowskiego Teatru im. Łesia Kurbasa „Wschodnia legenda” według utworów W. Stusa. Odbyła się prezentacja monografii doktor nauk o sztuce, dyrektor Narodowego Centrum Sztuki Teatralnej im. Łesia Kurbasa Neli Kornijenko „Reżyserskoje iskusstwo Łesia Kurbasa. Riekonstrukcyja” (M., 2006) oraz „Łeś Kurbas. Repetycja przyszłości” (K., 2007). Niedawno zapoczątkowaliśmy projekt „Ukraina — państwo europejskie”, w ramach którego co miesiąc odbywają się spotkania informacyjne ukraińskiej społeczności Moskwy z dyplomatami Ambasady Ukrainy w Federacji Rosyjskiej. Przeprowadziliśmy „okrągły stół” naukowców Ukrainy, Rosji i Francji, na którym rozważano kwestie tożsamości narodowej w tych krajach. Jeszcze jeden nowy projekt — „Osyp Bodianski” — poświęcony jest 200-leciu urodzin i 130. rocznicy śmierci wybitnego rosyjskiego i ukraińskiego slawisty, historyka. W Centrum przygotowują monografię „Szewczenko i Bodianski”. Credo Centrum to orientacja na wysoką sztukę, na najlepsze wzorce ukraińskiej literatury, poezji, dramaturgii, współczesnej, ludowej i klasycznej muzyki. Na naszej scenie występowali Narodowy Zasłużony Akademicki Ukraiński Chór Ludowy im. H. Werowki, orkiestry kameralne „Kijowska kamerata”, „Kijowscy soliści”, zespół ludowy „Ridni naspiwy”, chór kameralny „Kijów”, męskie kwartety wokalne „Hetman”, „Jawir”, żeńskie trio wokalne „Zołoti kluczi”, trio bandurzystek „Rosawa” (m. Żytomierz), trio bandurzystek „Werbena” (m. Czerkasy), formacja wokalna „Pikkardijska tercja”, teatr pieśni „Lehenda” (m. Ługańsk), chór Czernihowskiej Filharmonii Obwodowej, inne sławne zespoły twórcze. — Czy trudno popularyzować ukraińską kulturę i język w Rosji? — To ciekawa, niezwykle ważna i bezcenna dla Ukrainy praca. Dlatego nie rozumiem i nie akceptuję ludzi, którzy już dawno uparcie dążą do skomercjalizowania pracy Centrum. Zainteresowanie naszą pracą, a co za tym idzie, ukraińską kulturą, rośnie. W Centrum z powodzeniem działają ukraińska szkoła niedzielna i kursy języka ukraińskiego. — A kto uczęszcza na kursy? Czy to ludzie pochodzenia ukraińskiego? — Ludzie są różni… Był nawet przypadek, gdy na kursach języka ukraińskiego uczył się Japończyk, który potem obronił dysertację na temat twórczości Łiny Kostenko. Oczywiście, na kursach uczą się osoby wywodzące się z rosyjskojęzycznych rodzin pochodzenia ukraińskiego, które uważają się za moskwian, ale chcą znać język ukraiński. Coraz więcej przychodzi ludzi, którzy uczą się języka w perspektywie przyszłej działalności zawodowej. — Czy Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie finansuje Ukraina? — Nie… Jesteśmy na rozrachunku gospodarczym. Ukraina finansuje tylko kilka imprez, przyуроczonych do największych świąt narodowych — trzy-pięć rocznie. — Czy to jeden z poważnych problemów? — Oczywiście, Centrum Kultury powinno być w pełni finansowane przez państwo. Ale w rzeczywistości bardziej martwią inne problemy, które można rozwiązać tylko na szczeblu międzypaństwowym. Przede wszystkim jest to stworzenie w Rosji systemu edukacji narodowej, który zawierałby jasno określony etnokomponent oraz pełnowartościowe zabezpieczenie metodyczne. Tak samo od dawna nadszedł czas na stworzenie federalnych ukraińskich środków masowego przekazu. W każdym razie to wykracza poza nasze możliwości.
Ale Centrum, przy wsparciu państwa, może rozszerzyć prace naukowo-badawcze nad problematyką ukrainoznawstwa w Moskwie. Całkiem możliwe, aby w jego ramach działał specjalny oddział prac naukowo-badawczych i archiwalnych. Albo, na przykład, można prowadzić z udziałem Centrum Kultury staże dla młodych naukowców, którzy zajmują się problematyką stosunków ukraińsko-rosyjskich. Moglibyśmy pomagać państwu, ale to, znowuż, wymaga finansowania budżetowego. Sami nie będziemy w stanie wygospodarować na to pieniędzy. Mamy w końcu 4,5 tys. metrów kwadratowych powierzchni, którą trzeba utrzymywać i zapewniać jej należyty stan. I wszystkie wydarzenia (a jest ich u nas półtorej setki rocznie), które przeprowadzamy, finansujemy również z własnych środków. — Czy perspektywa rozwoju Centrum zależy od sytuacji politycznej na Ukrainie? — Centrum pracuje niezależnie od tego, jak układa się sytuacja polityczna na Ukrainie. Ona, bez wątpienia, wpływa na rozwiązywanie jakichś kardynalnych kwestii, ale odczuwa to tylko kierownictwo Centrum. Plan naszej pracy nie cierpi, odwiedzający są zadowoleni. — Książki w jakim języku są sprzedawane w waszej księgarni? — Z reguły w ukraińskim. — A literatura jaka? — Mamy literaturę o różnorodnej tematyce, gatunkach, autorów. Zaprezentowane są najlepsze ukraińskie wydawnictwa. Oprócz tego mamy wykaz wszystkich książek, które ukazały się na Ukrainie, i ludzie zamawiają to, co jest im potrzebne. — Niedawno ukazała się Pana książka „Taras Szewczenko: Moje pobyty w Moskwie”. Jaki jest jej nakład? — Książka ukazała się w nakładzie tysiąca egzemplarzy. Przekazaliśmy ją do wszystkich największych bibliotek Moskwy i Ukrainy. Bezpłatnie rozprowadzamy ją wśród naszych odwiedzających i wychodzi na to, że na tym nie zarabiamy. Naszym celem jest szerzenie nowej wiedzy, niesienie jej do rosyjskiego społeczeństwa. I okazało się to na tyle interesujące, że jedno z moskiewskich wydawnictw poprosiło o przetłumaczenie książki na język rosyjski. Tysiąc egzemplarzy to bardzo mało, ale mamy nadzieję, że wkrótce książka zostanie wznowiona na Ukrainie. Nawiasem mówiąc, w ciągu ostatnich pięciu lat wydaliśmy w Moskwie w języku ukraińskim około dziesięciu książek. W tym roku na Międzynarodowych Moskiewskich Targach Książki mieliśmy swoje stoisko. Rozmowę prowadziła Oksana KLYMONCZUK czerwonych bandytów, takich jak Jurij Gawen (prawdziwe imię Jan Dauman), który w styczniu 1918 roku wydał rozkaz rozstrzelania 630 byłych oficerów armii carskiej. Zbyteczne są też wzmianki o Katarzynie II, która zburzyła Sicz Zaporoską, zniszczyła kozaczyznę i wprowadziła poddaństwo. Najwyraźniej Rosja wykorzystuje nowe techniki walki psychologicznej do ataku na ukraińską niepodległość. Demonstruje swoją wszechmoc; u nowego pokolenia Ukraińców wrodzy ideolodzy kształtują przekonanie o swojej wyższości, obrazowo pokazują, że każda próba przeciwstawienia się ich kłamstwom jest skazana na porażkę, kształtują apatię i obojętność, czyli cechy niewolnicze, co jest celem rasistów. „Dziennik sewastopolskiego ucznia” daje prawo Ministerstwu Oświaty i Nauki Ukrainy do wypełnienia swoich obowiązków: przeprowadzenia dochodzenia służbowego w sprawie nieautoryzowanego wydatkowania środków państwowych na ideologiczne zamysły wrogów Ukrainy, usunięcia ich ze stanowisk, a jeśli istnieje zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa — złożenia wniosku o ich odpowiedzialność karną.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
