Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 7strona oryginału ↗

GDZIE SĄ ROZPROSZONE SKARBY MUZEALNE?

Слово Просвіти, №48 за 2008 рік

sztuki, które władza radziecka znacjonalizowała z pałaców i majątków krymskiej szlachty w latach dwudziestych ubiegłego wieku. Podczas II wojny światowej kolekcja została utracona. Obecnie zbiory muzeum liczą około dziesięciu tysięcy płócien artystów różnych epok i kierunków twórczych, wśród których znajdują się obrazy Ajwazowskiego, Riepina, Kuindży, Samokysza, Muraszki, Tropinina, Wasylkiwskiego, Wołoszyna. Entuzjaści już od kilkudziesięciu lat wytrwale szukają śladów zaginionej kolekcji. W 1923 roku gazety pisały: „Muzeum Taurydy zmartwychwstało”. Lecz „szkodliwą sztukę burżuazyjną” przechowywano byle jak. W 1931 roku pierwsza kontrola komisji Ludowego Komisariatu Oświaty Krymu dotycząca stanu tego skarbu wykazała, że brak kontroli i niedbała ewidencja prowadzą do systematycznej kradzieży wartościowych przedmiotów. Razem ze starymi miotłami, mopami i wiadrami spisywano jako rupiecie „burżuazyjny przepych”. Pozostał nieznany los 63 najcenniejszych ikon, wywiezionych z galerii w celu utworzenia muzeum ateizmu w Symferopolu. Zniknęło również 30 obrazów z XVIII wieku, przekazanych do dekoracji Teatru Dramatycznego w Symferopolu. Na początku wojny kolekcje Symferopolskiej Galerii Obrazów i muzeum antyreligijnego zniknęły, ale poszukiwacze mają podstawy, by wątpić w ich całkowite zniknięcie. Na przykład, według doniesień dyrektora Symferopolskiej Galerii Obrazów Jana Birzgala, kolekcja zginęła o godzinie 14:00 27 października 1941 roku, jednak akt w tej sprawie sporządzono… dopiero trzy lata później, w 1944 roku, i podpisali go Birzgal, pełnomocnik komitetu do spraw sztuki Małkow oraz naczelnik portu w Kerczu Kapow. Twierdzili oni, że spłonęły nie tylko skarby galerii, ale także pięć panoram i dioram artystycznych, archiwum, księgi inwentarzowe, a nawet rzeczy osobiste dyrektora, który towarzyszył cennym przedmiotom. Sam Birzgal nie ucierpiał, z powodzeniem przeprawił się przez Cieśninę Kerczeńską, przybył do Erywania, gdzie zameldował naczelnikowi głównego zarządu do spraw sztuki RFSRR o utracie tylko… części kolekcji. A jak odnieść się do doniesień głównego kustosza galerii obrazów, a w latach wojny — dyrektora muzeum krajoznawczego Ołeksandra Połkanowa? Już następnego dnia po wyzwoleniu Symferopola od faszystów, 14 kwietnia 1944 roku, informuje on Krymski Komitet Obwodowy WKP(b) o tym, że w najbliższym czasie muzeum może zorganizować różne wystawy, w szczególności o tematyce wojny domowej, i… wymienia te same dioramy i panoramy, które rzekomo zniknęły w pożarach w Kerczu. Swoją drogą, dwadzieścia lat temu Symferopolskie Muzeum Sztuki zakupiło kolekcję wykwintnych waz i eleganckich pudełeczek toaletowych, które… znajdowały się w przedwojennym spisie. Dzięki kijowskim konserwatorom wróciły „do domu” w odnowionym stanie bardzo zniszczone portrety z wyraźnymi podpisami autorów — znanych ukraińskich artystów Dmytra Łewyckiego i Wołodymyra Borowykowskiego. Dzięki pomocy Ministerstwa Kultury Ukrainy 77 dzieł z przedwojennej kolekcji zwrócono z Muzeum Rosyjskiego w Petersburgu i Galerii Trietiakowskiej. Nadzieję budzi również to, że obecnie w Kijowie trwają prace nad restytucją (zwrotem) dzieł sztuki ukraińskiej, które wywieziono podczas wojny do Niemiec z kilku krymskich muzeów, gdzie być może znajdzie się również część kolekcji Symferopolskiego Muzeum Sztuki. Znana jest już lokalizacja kilku obrazów, które zniknęły w latach wojennych, w tym autorstwa Riepina. Jest więc całkiem prawdopodobne, że po bombardowaniu i pożarze w Kerczu u prywatnych kolekcjonerów ukrytych jest jeszcze niemało eksponatów — bezcennego skarbu nie tylko Krymu i naszego państwa, ale i świata. Obrazy niemieckich artystów, które uważano za zaginione, znaleziono w Symferopolskim Muzeum Sztuki. Niedawno odkryli je niemieccy turyści. Pracownicy krymskiego muzeum świadczą, że płótna trafiły tutaj w 1953 roku na mocy zarządzenia rządowego jako rekompensata za utraconą podczas II wojny światowej kolekcję sztuki zachodnioeuropejskiej.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn