Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 1strona oryginału ↗

OGÓLNOUKRAIŃSKI TYGODNIK KULTUROLOGICZNY 48 (581), 2—8 grudnia 2010 UKRAIŃSKA GOLGOTA Wadym KRYSCZENKO OCALMY UKRAINĘ

Слово Просвіти, №48 за 2010 рік

W przededniu obchodów Dnia Pamięci Ofiar Wielkiego Głodu Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki przeprowadziło prezentacje książki Arkadija Sydoruka „Wielki Głód: kiedy Ukraina i świat uznają prawdę?”. Wydarzenia odbyły się w Kijowskim Miejskim Domu Nauczyciela, w bibliotece Narodowego Uniwersytetu „Akademia Kijowsko-Mohylańska” oraz w Szkole Sztuk Pięknych rejonu Dnieprowskiego miasta Kijowa. Nadija KYRIAN W przedmowie do książki autor pisze: „Obraz Ukraińskiej Golgoty jest nieporównanie tragiczniejszy od tradycyjnego biblijnego. Na »naszej — nie swojej ziemi« krzyżowano nie jednego świętego kaznodzieję, a naród. W XX wieku Ukrainę spotkały przerażające kataklizmy — dwie wojny światowe, trzy Wielkie Głodny (wśród nich najstraszniejszy w latach 1932—33), największa w historii ludzkości katastrofa technogenna w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej oraz okrutny eksperyment społeczny pod szyldem »rynkowych« reform, który przekształcił Ukrainę w wewnętrzną kolonię dla garstki nienasyconych w swojej chciwości oligarchów. Można się jedynie dziwić, jak Ukraińcy przetrwali i przetrwają w nowszych czasach i zdobyli się na Pomarańczową Rewolucję, która wywołała zachwyt na świecie i zakończyła się gorzkim rozczarowaniem w samej Ukrainie. Wielu, przygnębionych codzienną walką o przetrwanie, uważa, że nie jest pora wspominać o »dawnych« Wielkich Głodach. Chciałbym, aby ci, którzy tak myślą, wreszcie zrozumieli: między tragiczną przeszłością a bezradością teraźniejszości istnieje nierozerwalny związek”. W Domu Nauczyciela uczestnikom spotkania książkę przedstawił sekretarz odpowiedzialny Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki Mykoła Nesterczuk. Kamertonem do rozmowy stał się fragment filmu dokumentalnego-dylogii „Wspomnienie matczyne” i „Testament matczyny” scenarzysty, laureata Nagrody Państwowej im. T. G. Szewczenki Leonida Mużuka, który powiedział, że nakręcił te kadry jeszcze wtedy, gdy ten film nie mógł trafić na ekrany: „Każdy z nas ma swoje wyobrażenie o 1933 roku, które zestawiamy z doświadczeniem narodu”. Jeden z epizodów filmu to świadectwo matki Leonida Mużuka o strasznych obrazach Wielkiego Głodu, w szczególności kanibalizmie. W czasie, gdy kręcono film, naród jeszcze nie był gotowy przyjąć tego, co opowiadała jego matka. Tę przerażającą prawdę, która prześladowała każdą wieś, przemilczano przez ponad pół wieku. Dyrektor Centrum Wydawniczego „Proświta” Wasyl Kliczaka opowiedział, że temat Wielkiego Głodu jest obecny w CW od 1993 roku, w tym czasie wydano plakaty, szereg książek. Autor prezentowanego wydania Arkadij Sydoruk pochodzi z Czernihowszczyzny. Jest dziennikarzem-międzynarodowcem, politologiem i tłumaczem, pracował w wiodących wydawnictwach Ukrainy. W latach 1980—89 — korespondent TASS w Nowym Jorku, w latach 1992—1996 — korespondent ITAR-TASS w Waszyngtonie. Zna ponad dziesięć języków obcych. Bada temat Wielkiego Głodu już ćwierć wieku. Pracując za granicą, miał dostęp do wielu źródeł. W książce znajduje się opowieść o tym, jak ta tragedia była postrzegana przez oficjalne instytucje za granicą, przez ukraińską diasporę, przez światową wspólnotę. Autor analizuje ogromny wkład poszczególnych osobistości w odkrycie tematu, w szczególności takich orędowników jak znany sowietolog Robert Conquest, autor znanych książek „Wielki terror” i „Żniwa boleści”, a także naukowiec, dyrektor wykonawczy amerykańskiej kongresowo-prezydenckiej Komisji ds. badania głodu na Ukrainie (1986—90) James Mace, który już w 1982 roku na międzynarodowej konferencji o Holokauście i ludobójstwie jako pierwszy wśród zachodnich badaczy scharakteryzował Wielki Głód jako akt ludobójstwa, zorganizowanego przez stalinowski reżim przeciwko narodowi ukraińskiemu. Mykoła Siadrysty, znany mistrz mikrominiatur, bada tę kwestię od wielu lat i doszedł do wniosku, że historia jego rodzinnej wsi odzwierciedla historię całego narodu ukraińskiego. A przyczyna tragedii sięga jeszcze czasów przedstalinowskich. Przecież Stalin — to tylko sumienny wykonawca planów, obmyślonych przez Lenina zgodnie z teorią marksistowską. W pracach Lenina, które przestudiował Mykoła Siadrysty, są jasne wskazówki co do tego, że chłopów trzeba niszczyć jako „zbędną” klasę. „My i dzisiaj żyjemy pod władzą radziecką, która się »przebrała«. Nas po prostu przegnano z komunistycznego pastwiska na komuno-rynkowe, dlatego prawda o Wielkim Głodzie przebija się z takimi trudnościami” — jest przekonany Mykoła Serhijowycz. Historyk, akademik Ukraińskiej Akademii Nauk Wołodymyr Wasyłenko potwierdził, że Mykoła Siadrysty ma rację. Ale, dodał naukowiec, na Ukrainie chodziło nie tyle o zniszczenie chłopstwa, co o zniszczenie narodu ukraińskiego, który pragnął wolności, niepodległości, z czym nie mogło pogodzić się Imperium Rosyjskie. „Wielkie Głodny w historii się zdarzały, ale takie, które są skierowane na wyniszczenie narodu — tylko w państwach komunistycznych. Oprócz Rosji, jeszcze w Chinach, Etiopii — powiedział Wołodymyr Wasyłenko. — Jeśli Ukraińcy to uświadomią sobie, będą murem stać za państwem narodowym”. Dokończenie na str. 3 Duszy krzywda serce znowu — Stało się jeszcze smutniej. Nie sprzedajmy ojczystej mowy Za grzeszny grosz. Krzyczeliśmy: „Jest nas wielu!” Czemu nie stanęliśmy w szeregu? Nie budujmy naszego domu Na cudzoziemską modłę. Nakłóciliśmy się dosyć, Nieprzyjaciel wchodzi w dom. Nie prześpijmy, bracia, wolności, Oj, nie prześpijmy! Zgubił się między nami Dzwon jednoczących słów. Nie wpuszczajmy do ojcowskich świątyń My obcych popów. Czemu kozackie nasze plecy Słabość wygina?.. Ocalmy Ukrainę — Bo ona jest jedna!

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn