Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 11strona oryginału ↗

ODLECIAŁ W KRAJ WIECZNOŚCI

Слово Просвіти, №48 за 2010 рік

Natalia HATALSKA, kierownik działu etnografii Wołyńskiego Muzeum Krajoznawczego. 9 października spoczął po trudach sprawiedliwych znany na Ukrainie i w całym świecie słowiańskim folklorysta, etnograf, krajoznawca, muzealnik, wołynianin Ołeksij Oszurkewycz. Laureat nagrody im. Pawła Czubynskiego z 1990 roku, zasłużony pracownik kultury Ukrainy (z 2006 roku), autor ponad dwóch tuzinów książek odszedł, jak to zawsze bywa, nie w porę, za wcześnie, bo jeszcze leżą w wydawnictwie „Wołyńska drukarnia obwodowa” dwa rękopisy, jeszcze setki, a może i tysiące nieodszyfrowanych materiałów terenowych, zebranych przez 55 lat pełnej poświęcenia pracy na Wołyniu i Polesiu, w okolicach Drohobycza, Żytomierza i Czerkas. Jeszcze koledzy muzealnicy oczekiwali na recenzję planu tematyczno-strukturalnego przyszłego muzeum etnograficznego „Wołyński dom”. I od tego ból straty jest stokroć ostrzejszy i bardziej palący. Ołeksij Fedorowycz Oszurkewycz urodził się 1 kwietnia 1933 roku w sławnym wołyńskim miasteczku Beresteczko, które wygodnie usytuowało się na brzegu rzeki Styr na styku trzech obwodów: wołyńskiego, lwowskiego i rówieńskiego. Rodzice, szanując wykształcenie, zdołali wykształcić także swoich troje dzieci. Najstarszy Ołeksij wybrał zawód filologa, kończąc w 1957 roku Lwowski Uniwersytet Państwowy imienia Iwana Franki. Swoje zakochanie w tradycyjnej kulturze rodzinnego narodu przeniósł przez całe życie. Nie przypadkiem tematem pierwszej pracy naukowej (dyplomowej) była „Twórczość ludowo-pieśniarska Wołynia”, a pierwszym wydaniem drukowanym stała się książka „Pieśni z Wołynia”, która wyszła jeszcze w 1970 roku w wydawnictwie „Naukowa dumka”. Biografię zawodową Ołeksij Oszurkewycz rozpoczął jako dziennikarz gazet rejonowych na Lwowszczyźnie, Iwano-Frankowszczyźnie, Wołyniu. Ale niezwykle wrażliwy na nieprawdę, nietolerancyjny wobec fałszu, „sztuczności” (jak sam nazywał), kiedy w życiu społecznym czarne trzeba było nazywać białym i odwrotnie, nie mógł pracować w radzieckim dziennikarstwie. „Nawet w bajkach było więcej prawdy niż w prasie lokalnej” — powtarzał Ołeksij Fedorowycz. Badacza pociągał ukraiński folklor, krajoznawstwo literackie. O. F. Oszurkewycz wybrał w działalności zawodowej swoją drogę: zbieracza i badacza ustnej twórczości ludowej Ukraińców. Jedyną, niezmienną miłością jego pełnego poświęcenia życia stała się pieśń rodzinna, stworzona przez śpiewny naród ukraiński na przestrzeni wieków. Trudno znaleźć w obwodzie wołyńskim i przyległych terytoriach Rówieńszczyzny, Lwowszczyzny, Brześcia zakątek, gdzie nie bywałby ten niestrudzony badacz. Badanie ustnej twórczości ludowej, życia codziennego Ukraińców, tradycyjnych zawodów i rzemiosł, toponimiki, cech dialektologicznych lokalnych gwar uważał za główne zadanie ekspedycji folklorystyczno-etnograficznych, które organizował i prowadził przez wiele lat. Ale za najbardziej produktywne, najbardziej efektywne uważał jednak wyjazdy indywidualne, podczas których spokojnie, bez pośpiechu można było znaleźć indywidualne podejście do respondenta, nastawić go na szczerość, zachęcić do śpiewu czy opowieści. Działalność naukowa Ołeksija Oszurkewycza jest wielostronna, ale przede wszystkim był on niestrudzonym zbieraczem wzorów ustnej twórczości ludowej. Badacz zapisał ponad 6 tysięcy ukraińskich pieśni ludowych, 250 bajek, około 900 legend i podań, prawie półtora tysiąca przysłów i powiedzeń. Znaczna ilość zebranych przez niego materiałów folklorystycznych przechowywana jest w dziale rękopisów Instytutu Sztuki, Folklorystyki i Etnologii imienia M. T. Rylskiego Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, w zbiorach Lwowskiej Biblioteki Naukowej imienia W. Stefanyka, Lwowskiej Państwowej Akademii Muzycznej imienia M. W. Łysenki, Wołyńskiego Obwodowego Archiwum Państwowego, Wołyńskiego Muzeum Krajoznawczego. Liczne materiały zebrane przez O. Oszurkewycza trafiły do różnorodnych zbiorów folklorystycznych. Osobno wyszły książki: zbiór bajek „Czarowne krzesiwo”, „Pieśni lirników z Polesia”, „Pieśni z Kołodieżna”, „Zatrąbiły trąby: z historii narodu”. Wołodymyr Kostiantynowycz urodził się 28 listopada 1938 r. we wsi Wełyki Budyszcza na Połtawszczyźnie. Ukończył wydział filologiczny Uniwersytetu Kijowskiego im. T. H. Szewczenki. Kandydat nauk filologicznych. Od 1968 do 1994 roku pracował w Kijowskim Uniwersytecie Narodowym im. T. Szewczenki (na katedrze filologii słowiańskiej), a od 1994 roku przeszedł do Mohylanki, gdzie do 2001 roku był kierownikiem katedry języka ukraińskiego NaUKMA. Autor ponad setki artykułów naukowych, tłumacz z 14 języków (56 autorów, ponad 300 utworów). Wśród głównych studiów naukowych W. Żytnyka można wymienić takie: „T. H. Szewczenko w przekładach słowiańskich (Tradycje i perspektywy)”, „Naukowe podstawy personalnej tekstologii (Na materiale twórczości T. H. Szewczenki)”, „Czescy i słowaccy budziciele oraz ukraińscy kijowsko-metodyści (koncepcje rozwoju narodów słowiańskich, ich języków i literatur)”, „Slovenska literatura na Ukrajine”. Wołodymyr Kostiowycz Żytnyk był nie tylko wykładowcą Akademii Kijowsko-Mohylańskiej (początkowo katedry języka ukraińskiego, a przez ostatnie trzy lata — językoznawstwa ogólnego i słowiańskiego). Był dobrym duchem Akademii, aniołem stróżem wysokiej kultury, wytwornego języka ukraińskiego, niezaprzeczalnym autorytetem naukowym. Niezwykle kochali go studenci za dowcipne historie, którymi Wołodymyr Kostiowycz przeplatał każdy swój wykład. Żytnyk był symbolem prawdziwej nauki i jednocześnie ten człowiek posiadał jakiś zdumiewający amulet przeciw fałszowi, cynizmowi, plebejstwu. Zachowując się wobec studentów zawsze przyjaźnie, koleżeńsko, nigdy nie przekraczał granicy etycznej. Zasady etyczne były dla Wołodymyra Kostiowycza decydujące. Całe życie tego naukowca to dążenie do zaszczepienia młodzieży miłości do języka ukraińskiego, umocnienia statusu języka ukraińskiego w naszym państwie. Chociaż także W. Żytnyk...

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn