Strona · s. 14strona oryginału ↗
PODRÓŻ „ROKSOLANII” DO KRAJU
Слово Просвіти, №48 за 2010 рік
Iwan PAWŁENKO „UKRAIŃCY ŚPIEWAJĄ TAK, ŻE NIE MOŻNA SIĘ NASŁUCHAĆ”… Niezwykle ciepło, ze szczególnym pietyzmem witano „Roksolanię” na uniwersytetach w miastach Osaka i Tenri. Z udziałem ich rektorów — panów Fujimoto Wakio oraz Masachiko Lburi, wykładowców i studentów oraz doktor habilitowanej nauk filologicznych, profesor, kierownik katedry folklorystyki Instytutu Filologii Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu imienia Tarasa Szewczenki Ołeny Iwaniwskiej, choreograf Switłany Leszczyńskiej, całego naszego zespołu, odbywała się wymiana myśli w kwestiach kultury tradycyjnej i duchowości, specyfiki przygotowania specjalistów z zakresu folklorystyki i etnologii. Na uniwersytecie w mieście Tenri przed oficjalnym przyjęciem dla „Roksolanii” zaprezentował program archaicznej muzyki japońskiej uniwersytecki zespół instrumentalny „Gagaku” pod kierownictwem maestro Koto, który tylko sobie znanym sposobem rozszyfrował hieroglify pierwotnych kodów muzycznych. Spotkania te były symboliczne w perspektywie przyszłych wizyt kierownictwa wspomnianych placówek edukacyjnych w naszej alma mater w celu zawarcia umów o wymianie doświadczeń i współpracy w sferach naukowej i dydaktycznej. Należy przyznać, że w przeważającej większości brać uniwersytecka mało wie o Ukrainie, jej historii i kulturze. Ale oni prawie wszyscy znają Iwana Bondarenkę — profesora japonistę z naszego Instytutu Filologii, który przez dziesięć lat ściśle współpracuje z wydziałami filologicznymi obu uniwersytetów i tym samym przygotował gruntowną bazę dla staży naszych absolwentów w Japonii. Te świetnie przygotowane studentki pomagały nam zaadaptować się w zupełnie innych wymiarach językowych, mentalnych i etycznych. Szczególnie ciepłe stosunki „Roksolanii” ułożyły się z Natalką Batrak, która wszystkich urzekła naturalnym arystokratyzmem, szczerością, gracją, odpowiedzialnością i błyskotliwym tłumaczeniem naszych adnotacji do bloków koncertowych oraz kontaktów z publicznością. Dlatego przejmujące były pożegnania „Roksolanii” w mieście Narutaki, bo łzy błyszczały w oczach Natalki, naszych wzruszonych dziewcząt i gospodarzy hotelu, w którym mieszkaliśmy. A co było tego przyczyną? Czymże my wszyscy tak się zżyliśmy w ciągu zaledwie trzech dób? Pewnie wszystkich połączyła natchniona prawda magicznych wiosnianek i pieśni kustowych, zniewalających rytuałów kupałowych, albo też tęsknej liryki, po której na przestronnej scenie wirowały nasze żywiołowe tańce. A finałowe „Hryć” i „A u nas zawtra swajba” doprowadzały publiczność do stanu uniesienia. Oto jak pisała o tym japońska prasa: „Ukraińcy śpiewają tak, że nie można się nasłuchać…”. A po kolacji, przygotowanej przez wolontariuszy i naszych miejscowych sympatyków, program artystyczny z gier ludowych i tańców trwał wspólnie. Właśnie wtedy rodziło się poczucie duchowej i duszewnej jedności, które otwiera prawdę życia szybciej niż jakiekolwiek wykłady. Te chwile wzajemnej wymiany wartości duchowych kultur ludowych, przejawy obopólnego zainteresowania nimi, poruszają najdelikatniejsze struny duszy każdego, i ludzie w chwili rozstania uraniali czystą łzę. I tak było w każdym mieście. Szczególne wrażenia z naszego pobytu w rodzinach wolontariuszy, którzy współpracują z organizacją społeczną „Osaka na świecie”. Te dni wieloaspektowego kontaktu w warunkach domowych, życia w japońskim stylu stały się niezapomniane dla gospodarzy i dla każdego z nas. Treść tego kontaktu była wypełniona najróżniejszymi tematami. Szczególne zainteresowanie budziły kwestie kultury tradycyjnej, codzienności, warunków życia, historii, specyfiki otaczającego środowiska, przyrody, kuchni narodowej, tradycji rodzinnych. CO LUBIĄ JAPOŃCZYCY? Zobaczyliśmy i poczuliśmy, jak żyją Japończycy. Trzeba powiedzieć: naszych poprzedników (staliśmy się przedstawicielami dwudziestego pierwszego kraju). Wystawiają gospodarze także swoje wyroby artystyczne: maski z drewna, lepienie, rzeźbienie symbolicznych figurek, haft. A gospodyni Chigemoto Chiuoko z miasta Kaizuka, u której mieszkałem ja z Lesiem Żurawczakiem, okazała się mistrzynią Teraz — Japończyk i kozak w wytwarzaniu bębnów i różnych instrumentów perkusyjnych. W rodzinie gospodarza Kazue Goto z miasta Hashimoto, uderzyło nas nie tylko solidne gospodarstwo i wysoki styl designerski wewnętrznego dziedzińca, wykwintna kuchnia narodowa, a mianowicie maski, wykonane z zastosowaniem wysokiej klasy techniki rzeźbienia w drewnie i obróbki technologicznej. Kilkadziesiąt jego masek, które odtwarzają różnorodne stany i wyrazy ludzkich stereotypów, demonstruje się na wystawach (nawet za granicą). Pan Goto-san z zawodu jest dentystą, a jeszcze do tego potomkiem samuraja. Świadectwem są zachowane ważne atrybuty: włócznia i miecz, które wiszą na ścianie w głównej izbie domu. Ale ma on też inne hobby: pod jego patronatem utrzymywana jest szkoła niedzielna, gdzie na podstawie dawnych japońskich sztuk pod kierunkiem profesora z Kioto i jego miejscowego asystenta przyswajane są tradycyjne postulaty wychowania patriotycznego w duchu samurajskim, właśnie w kontekście duchowym. Mnie z Ołeną Iwaniwską zaproszono na zajęcia, na których nastolatkowie uczyli się tekstów postaci jednej ze sztuk i śpiewali archaiczne teksty. Do śpiewów dołączyłem się i ja, łatwo czytając nutową wersję archaicznego śpiewu, czym niemało zdziwiłem obecnych. Na znak pełnego szacunku stosunku do gościa, ubrano mnie w luksusowe tradycyjne kimono. Wysokie poczucie estetyczne każdego Japończyka-gospodarza i gospodyni widać także w projektowaniu krajobrazu ich małych podwórek. Rosną tam niewielkie, kręcone drzewka (przeważnie japońska sosna dekoracyjna), wszędzie kwiaty i różne krzewy ozdobne, są też naturalne akwaria, gdzie żyje mała i czasem całkiem spora rybka (nie do jedzenia). A jeszcze tam obowiązkowo wymurowane są małe kapliczki shintoistyczne i buddyjskie — dla świętowania dni świątecznych czy świąt kalendarzowych z zapalaniem świec, z ofiarowaniem rytualnego chleba, owoców, kwiatów, ozdób itp. Japończycy niezwykle kochają kwiaty: kwiaty na zewnątrz, w domu, w kuchni, w toaletach, na obrazach. Ich niewielkie auta i rodzinne mikrobusy tłoczą się ciasno przy domkach pod lekkimi, przezroczystymi daszkami, często bez ogrodzenia. A jeszcze tam stoją rowery i różnego kalibru motocykle oraz skutery. W życiu Japończyków panuje idealna czystość we wszystkim, wysoka etyka komunikacji, wyjątkowa odpowiedzialność i zorganizowanie. Na drogach nie ma brudu, po bokach wymurowane są z betonu dość głębokie rowy ściekowe, które nigdy się nie zatykają. A jak wchodzisz do domu czy do jakiejkolwiek instytucji (oprócz marketów i oficjalnych gabinetów), zdejmujesz buty, a dalej idziesz w kapciach (lub skarpetkach) po pięknej parkietowej podłodze, w pokojach — po japońskich matach, wykonanych ze słomy ryżowej. Malowanych czy bielonych ścian i sufitów w pomieszczeniach nie ma — wszystkie one wykonane są z naturalnych materiałów, przeważnie z drewna. W sypialniach nie ma łóżek. Spaliśmy na futonach, które na dzień składaliśmy pod ścianą. „A DLACZEGO WY JESTEŚCIE TACY PIĘKNI?”
Szczególnego znaczenia nabrały nasze spotkania twórcze, wstępnie zaplanowane przez komitet „Osaka na świecie”, z uczniami i nauczycielami kilku szkół ogólnokształcących oraz przedszkoli. Tam nasz zespół prezentował próbki ukraińskiego folkloru (z adnotacjami w języku japońskim, wygłoszonymi przez tłumaczy), które pod względem tematycznym są mniej więcej zrozumiałe dla dzieci z młodszych i starszych klas. Estetyczny kontekst wiosennych korowodów, tańców i żartobliwych ukraińskich pieśni oraz muzyki uczniowie przyjęli z uniesieniem, a momentami z zachwytem. Dzieci w różnym wieku czasami pytały członków zespołu: „A dlaczego jesteście tacy piękni?”. Miejscowe szkolne zespoły artystyczne w odpowiedzi demonstrowały swoje programy muzyczne w wykonaniu chóralnym i orkiestrowym. Ludowy zespół muzyki ukraińskiej „Roksolania” Instytutu Filologii Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu imienia Tarasa Szewczenki właśnie powrócił z tournée po Japonii. W zespole jest 22 studentów, głównie z katedry folklorystyki. „Roksolanię” zaprosiła znana na całym świecie organizacja społeczna „Osaka na świecie” w celu zaprezentowania ukraińskiej tradycyjnej kultury muzycznej na japońskich terenach w ramach programu kulturalno-oświatowego „Osaka na świecie”. „Roksolania” realizowała swoją misję oświatową od 4 do 30 października w miastach największej i najbardziej uprzemysłowionej wyspy Honsiu: Osaka, Yao, Hashimoto, Kawachinagano, Kobe, Kaizuka, Narutaki, Tenri. W każdym mieście odbywały się oficjalne spotkania z burmistrzami, którzy nadawali wysokie znaczenie działalności oświatowej „Roksolanii”, która po raz pierwszy prezentowała na wysokim poziomie kulturę ukraińską. Miejscowe władze zapewniły Ukraińcom występy w prestiżowych salach oraz komfortowe warunki pobytu. O żywych wrażeniach opowiada Iwan Jakymowycz PAWŁENKO — profesor Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu imienia Tarasa Szewczenki, kierownik artystyczny Ludowego zespołu muzyki ukraińskiej „Roksolania”.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
