Strona · s. 9strona oryginału ↗
SENS BEZSENSOWNEJ «USTAWO DAWCZEJ INICJATYWY»
Слово Просвіти, №48 за 2011 рік
Wołodymyr FERENC, m. Iwano-Frankiwsk. Wiele krytyki pada pod adresem nowej „ustawodawczej inicjatywy” Dmytra Tabacznyka w systemie wychowania przedszkolnego. Proponowany wolny wybór przez rodziców języka wychowania na pierwszy rzut oka wydaje się naturalny i sprawiedliwy, ale wprowadzanie oddzielnych grup w przedszkolach w świetle przeprowadzonej przez niego reformy, a do tego na 21. roku niepodległości, nie wytrzymuje krytyki. Zresztą po co dodatkowa ustawa, jeśli po to, by wybrać przedszkole z wychowaniem w języku mniejszości, trzeba zaprowadzić dziecko za rękę do takiej placówki przedszkolnej lub założyć ją tam, gdzie jest na nią zapotrzebowanie? Najwyraźniej sens zbędnej inicjatywy Tabacznyka nie polega na trosce o zachowanie odrębności mniejszości, a na czymś innym. Znający się na rzeczy ludzie wyrażają obawy, że w obecnym systemie placówek przedszkolnych i w warunkach realnej polityki językowej tej władzy taka nowacja niechybnie obróci się w rusyfikację przedszkoli. „Ten projekt ustawy to bezpośrednia rusyfikacja przedszkoli! Regionali nie zdołali uchwalić swojej ustawy o językach, dlatego próbują podobnymi inicjatywami wprowadzić punktową rusyfikację” — jest przekonany członek Komitetu Rady Najwyższej ds. kultury i duchowości Wiaczesław Kyryłenko. Ale parlamentarna większość słuchać zdrowego rozsądku nie będzie. Nie po to Tabacznyk wszczął szeroko zakrojoną i nielogiczną reformę oświaty, żeby w procesie doskonalenia tak zwanej edukacji przedszkolnej przepuścić okazję, by przy okazji „poprawić” prawa młodych Ukraińców do języka rosyjskiego. Władza nie będzie organizować społecznej dyskusji nad projektem ustawy. To musimy zrobić my z wami, sformułować werdykt, przedstawić go rządowi i parlamentowi, zapewnić sobie wsparcie trzeźwo myślących polityków. Niestety, praktyka pokazuje, że organizacje społeczne będą pisać emocjonalne oświadczenia, ale ogólnonarodowej dyskusji nikt nie poprowadzi, a zatem władza nie otrzyma jednego, gruntownego dokumentu o wynikach dyskusji, na co zresztą liczy. Masowych protestów „łamaczy płotów” pod parlamentem nie należy się spodziewać, gdyż nie jest to kwestia pieniędzy i emerytur, a jedynie problem perspektywy państwa i losu młodego pokolenia obywateli. Nie jest wykluczone, że nawet opinia ekspercka będzie pozytywna, choć ta dziwna i zbędna inicjatywa ustawodawcza nie wytrzymuje żadnej krytyki. Weźmy choćby starą „Ustawę o językach” w Ukrainie: Artykuł 25 „Język wychowania i zdobywania wykształcenia” „Wolny wybór języka nauczania jest niezbywalnym prawem obywateli Ukraińskiej SRR. Ukraińska SRR gwarantuje każdemu dziecku prawo do wychowania i zdobywania wykształcenia w języku narodowym. Prawo to zapewnia się poprzez tworzenie sieci placówek przedszkolnych i szkół z wychowaniem i nauczaniem w języku ukraińskim oraz innych językach narodowych”. Artykuł 26 „Język wychowania w dziecięcych placówkach przedszkolnych” „W Ukraińskiej SRR wychowanie w dziecięcych placówkach przedszkolnych, w tym w domach dziecka, prowadzone jest w języku ukraińskim. W miejscach zwartego zamieszkania obywateli innych narodowości mogą być tworzone dziecięce placówki przedszkolne, gdzie wychowanie dzieci prowadzone jest w ich języku narodowym lub innym języku. W dziecięcych placówkach przedszkolnych w razie potrzeby mogą być tworzone oddzielne grupy, w których wychowanie dzieci prowadzone jest w innym języku niż w placówce jako całości”. Sąd Konstytucyjny Ukrainy wydał następujące wyjaśnienie: „Wychodząc z postanowień artykułu 10 Konstytucji Ukrainy oraz ustaw Ukrainy dotyczących gwarantowania stosowania języków w Ukrainie, w tym w procesie nauczania, językiem nauczania w przedszkolnych, ogólnokształcących, zawodowo-technicznych oraz wyższych państwowych i komunalnych placówkach oświatowych Ukrainy jest język ukraiński. W państwowych i komunalnych placówkach oświatowych obok państwowego, zgodnie z postanowieniami Konstytucji Ukrainy, w szczególności piątej części artykułu 53, oraz ustaw Ukrainy, w procesie nauczania mogą być stosowane i nauczane języki mniejszości narodowych” (punkt 2 uchwały z Orzeczenia Sądu Konstytucyjnego Ukrainy z dnia 11 grudnia 1999 roku nr 10-rp/99). Jeśli wziąć pod uwagę te fundamentalne dokumenty wraz z Konstytucją Ukrainy, językowo-wychowawczy model systemu współczesnych placówek przedszkolnych powinien opierać się na następujących zasadach: 1. Państwowe i komunalne przedszkolne placówki edukacyjno-wychowawcze powinny być z ukraińskim językiem nauczania i wychowania niezależnie od regionu państwa. (W przeciwnym razie państwo nie zapewnia wykonania 10. artykułu Konstytucji oraz prawa i obowiązku obywatela do władania językiem państwowym jako językiem publicznego porozumiewania się oraz w działalności społecznej). 2. Punkt 3 artykułu 26 „Ustawy o językach” powinien był działać w przeszłości, jako wyjątek. (Propozycja tworzenia, z reguły, stałych grup z innym językiem wychowania w dziecięcych placówkach przedszkolnych jest nielegalna i taka, która obniża jakość procesu oraz wymaga znacznego podrożenia utrzymania placówek, gdyż te oddzielne grupy powinny być wychowywane i nauczane oddzielnie według różnych programów.) 3. Państwowe, komunalne i prywatne przedszkolne placówki edukacyjne i wychowawcze tworzone są nie jako placówki z nauczaniem i wychowaniem wyłącznie w języku mniejszości. Równolegle musi odbywać się proces edukacyjno-wychowawczy w języku państwowym. (Jest to niezbędne dla przestrzegania 10. artykułu Konstytucji i ustawodawstwa o obywatelstwie.) Czy większość placówek przedszkolnych Ukrainy odpowiada wspomnianym kryteriom? Odpowiedź jest retoryczna. Przedszkolnych placówek wychowawczych z jakościowym procesem edukacyjno-wychowawczym w języku państwowym jest niewystarczająco. Zresztą w placówkach z wychowaniem w językach mniejszości istnieją problemy jakościowego nauczania przedszkolnego w języku państwa. A przecież standard nauczania przedszkolnego musi być jednolity w sensie jakości nauczania i wychowania w języku państwa! Nie można wychowywać kilku sortów obywateli według kryterium językowego, kiedy Konstytucja gwarantuje stosowanie jednolitego języka państwowego! Dlaczego zamiast naprawiać poważne braki w wychowaniu przedszkolnym, a także szkolnym, proponuje się jeszcze pogorszenie procesu wychowawczego poprzez tworzenie dodatkowych grup, co negatywnie odbije się na nauce języka państwowego przez obywateli Ukrainy, a to jest zabronione przez Konstytucję Ukrainy? Czego warta jest edukacja przedszkolna, która będzie przygotowywać uczniów młodszych klas, którzy nie będą znali języka ukraińskiego i co najważniejsze — nie będą przyzwyczajani od małego do stosowania języka państwa w działalności publicznej? Może będziemy z podatków obywateli utrzymywać taki system edukacji przedszkolnej, którego wychowankowie nie będą szanować języka państwa? Czyż możliwe jest, żeby młodzi obywatele nie znali ukraińskiego, za to edukacja przedszkolna była rumuńska, węgierska, rosyjska? Wreszcie, dlaczego rozpowszechniona z winy władzy niechęć do znajomości i stosowania języka państwowego nie jest kwalifikowana jako nielegalny przywilej ze względu na język, który szkodzi istnieniu jednolitego obywatelstwa, niszczy podstawy ustroju konstytucyjnego państwa? Jeśli za przyzwoleniem naszych urzędników niechęć do nauki języka państwowego będzie kultywowana od małego, w systemie wychowania przedszkolnego, to jaka jest perspektywa deklarowanego przez władzę „silnego państwa”?
wydanie stało się prawdziwym bestsellerem. A przecież powinno się mu stawiać pomniki! Choć on sam sobie wzniósł pomnik. Nie ręką ludzką uczyniony. Duchowy. Albo astrofizyk Motria Bratijczuk. Pierwsza na świecie badaczka sztucznych satelitów Ziemi. Jej imieniem nazwano jedną z małych planet Układu Słonecznego (jeszcze za jej życia!). Założycielka i wieloletnia kierowniczka obserwatorium astronomicznego na górze Kalwaria na przedmieściach Użhorodu. Zapisała, by pochować ją w rodzinnych stronach, w rejonie Dubna — we wsi Werba, gdzie się urodziła, tam na jej grobie znajduje się znak pamięci, będący utalentowaną pracą kolejnego wychowanka naszej szkoły, proświcianina, znanego artysty Wasyla Zacharowa. Petro Wysznewśkyj… Wspominam: kwitły dalie, aksamitki — jako ostatni dar dla Nauczyciela, Proświcianina, Patrioty. Kwitło jesienne ciche niebo, a żurawie odlatywały w ciepłe kraje z rodzinnej ziemi, żegnając się machaniem skrzydeł. Smutno brzmiał szkolny dzwonek, odprowadzając w ostatnią drogę Honorowego obywatela miasta Dubna, laureata proświciańskiej nagrody imienia Hryćka Czubaja. Petro Stepanowycz wychował tysiące uczniów, napisał i opublikował niemało ostrych artykułów publicystycznych, namalował mnóstwo obrazów malarskich, wygłosił setki wykładów. A kiedy tak niespodziewanie odleciał w ciepłe kraje — w żałobnym milczeniu zastygli, usłyszawszy tę bolesną wieść, wszyscy, którzy go znali. Łzy ocierała pogrążona w smutku rodzina. Załamywała ręce w rozpaczy żałobna kalina przy rodzinnym obejściu na ulicy Polowej, która obecnie nosi jego imię. Witalij Wołkow, którego los-macocha zagnał na obczyznę, za ocean, do USA. Ale i tam on codziennie, w każdej minucie myślał o Dubnie, o Wołyniu, o Ukrainie. Jest on autorem wspaniałej powieści „Dowbusz”, innych epickich utworów prozatorskich. Proświcianin… Mam niespłacony dług wobec nich, wobec wszystkich innych, o których mowa w książce, którą wydaje moja rodzinna szkoła na swój jubileusz. Wzoruję się na nich. Jestem dumny, że byłem z nimi blisko zaznajomiony: spotykałem się, współpracowałem, korespondowałem. Więc, wstrzymując oddech, mimo woli zwalniam kroki, gdy znowu i znowu wstępuję na podwórze Pierwszej Szkoły w Dubnie… Szkoło moja, żurawinko moja — Z ciepłych krajów, z ciepłych krajów… Jak marynarz do latarni, tak do ciebie i ja Wierzę… Wierzę…
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
