Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 8strona oryginału ↗

Ołeh ZUJEWSKI (1920—1996) Punktacja zapisu tajemnego

Слово Просвіти, №48 за 2012 рік

Opracowanie i autor studiów literacko-krytycznych laureat Narodowej Nagrody im. T. Szewczenki Wołodymyr BAZYLEWSKI Wszystkie cienie splatają się w cienie Tych samych nadziei i pragnień I w ich ciągłym splocie Granica ciasno zachodzi za granicę… O. Zujewski * * * Ten zbiór — to drzewo: przy nim Nie gwar śłał swą drogę, Niby wspomnienie i znajomą Wesołość na ustach, On jeszcze o wiośnie nieprzekwitłej W szczodrości gałęzi uniósł I światłem polany przywitanie nam Ogrzał i rozchmurzył dnia. Tak nieodgadnienie, jak na trawach To wszystko, co nieśliśmy, W pierwszych rozkwitach ognistych — Okiennice z mgły, I dni dorobek niezniszczalny Pilnuje szat wszystkim, Gdzie czujne zielone ściany Wznieśli nam rodzinny dom. 1951 * * * Kamienna zgoda starego domu Jeszcze złotym skrzydłem w parku wisi. Chodźmy do stawu: tam, uwierz, nikomu Nie ma odmowy. Chyba umyślnie Szyiasty łabędź wzburzy wodą, I spłynie wspomnienie echami drżącymi, Niby o tym, jak z dziwów obfitego kroju Swego stroju cieszyła się panna, mimo Drzew tych przechodząc. O niej Zapomnieliśmy, jak staw, jak wiatru bezruch… Mowa codzienności — to triumf jednolitości. Może być malownicza i bezbarwna, obrazowa i protokolarna, ale jej dominanta — związki znaczeniowe — są nienaruszalne. Kiedy jednak zostają naruszone, świadomie zaciemnione, nierzadko można usłyszeć: “Nie kręć, mów prosto”. To reakcja na nieprzestrzeganie reguły. Zujewski łamie reguły inteligentnie i tak naturalnie, że naruszenie staje się normą. Znakiem przebywania we własnym żywiole. Dlatego imperatyw — “mów prosto” — w zastosowaniu do niego traci sens. Adeptom mowy prostej lepiej machnąć na niego ręką, odejść w pokoju od jego stołu i skosztować innych potraw. Poetyckie potrawy Zujewskiego obliczone są na smakoszy, zdolnych rozróżniać nieuchwytne dla zwykłych konsumentów kulinarne zapachy i posmaki. I tylko spojrzenie twoje, gdzie róg alei, W żalu zatrzymywało się na wieżach belwederu. 1948 Nostalgia Chociaż i niepojęta ta umiejętność Wchodzenia w najgłębszy bród, W to rozkołysane sklepienie, Gdzie promień słoneczny pobladł, Ale w ogrodzie, w naziemnej willi, Pielgrzymom gdzie nie ma zajęć, Oni u palm na nowym miejscu Tak, oczarowani, stoją I pragną oczy otwierać Przez przeszkodę w piasek, I śledzić dwugarbne szaty, I marzyć o chłodku, Aż póki fal przeboje Przez fale legną do końca I widma ziemi starej Przejdą uśmiechem lica. 1965 Wzór Z dymu ciemnych włosów Naraz w niepodrabialny mur Głębią zaplotło się I od słońca abażur Przez oczu powabne plamy I jego obfitych braci Szczodrymi wokół knotami Rozpocząć promienny śpiew Aż do wspomnienia o drodze Obok kamieni i strumieni Oraz o podskokach nagłych Dla kokieteryjności Na życia wesołym święcie Dla hucznych u niego scen Bez wydatków bogatych Bez warunku o zysku. 1981 Zabawka Na bazarze choć dużo towaru, A dla ciebie tylko i wybór jest — Oglądać zabawkę tę samą, Co niby z wyobraźni powstaje. I twoja za każdym razem gorzka odmowa Najbardziej wybrednym sprzedawcom, Bo, zdaje się, szukana nowość — To dla ciebie niedostępny towar. Niby ty usłyszałeś kiedyś w żarcie, W złośliwym śnie jakiegoś mędrca, Że twoje oszczędności nie są warte Zabawki takiej, jak ta. Dlatego i przytulasz ty nieśmiało Całą ją do serca i do skroni, Czując, jak marznie w tobie ciało I gaśnie w sercu ogień. I nie ma dniowi twojemu końca, Po zawisłym aż na krawędzi, Żeby upaść nagle w trumnę, Zabrawszy i zabawkę swoją. Jubileusz Jej nie ma w ciszy: To zagadka straszna dla mnie, Niby pasieka poza krzakami I liście, co latają z nami. Ty widziałaś go kiedyś W jesiennych zaciszach mgły, Która nie zna rozpaczy I powitaniu wierzą ręce? Wtedy rośnie widmo marzeń Jeszcze w niepojętości swojej, Gdzie powabne jabłka czerwone Czekają lata rano na słońcu. A ja ten aromat gwiazd Wspomniałem, jak pierwszy liść zżółkł, Bo czub twój nimi pachniał, odkąd Ja znałem jeszcze kwiaty maciejki. 1983 Kasjopeja Drogę całą bez marzeń obczyzny Ty w zieleni bogatej przywitałaś: Ty widziałaś gwiazdozbiory z głębi I ich białe pokrywy. Ty słuchałaś, jak płomienne słowa Podobieństwo szczere nazywały losu, I ich prawda, namiętnością żywa, Tobie otworzyła się powoli. Ale godzin zazdrosny kręto-bieg, Co świat zawichrzył z przodu, Noc nietrwałą zręcznie zwyciężył I ukradł nadzieję — Andromedę. I żeby w piersiach naszych zachowało się Przestworze przestraszonej miłości, Mogłyby chyba zaradzić jakoś Perseusza wyczyny bajkowe. Album z Maktakwak-Ladżu W tym albumie powiązało Zdjęcia wieczornych pól I jaskółek, co wiją się udanie Nad trawami zewsząd, I wspomnienia o Filomeli, Naiwne Rylskiego słowa, Rozmowę przyjazną i wesołą, Niby pieśń zbiorową, Twarz tę, co będzie w nim Płynąć, jak księżyc, aż do chmur Cały wieczór przytulnego domu I odnawiać kalendarz, Liczbę dodając niespodziewaną Świątecznym, na ozdobę, dniom, Co każdy rok między nimi przejrzy Jej rozpromienionym imieniem I cnotą, co zakuć Zdołała jej uśmiech, jak zbroję, Płomiennych oczu nieuchwytne szaty I pieszczotę drżących dłoni. Tajemnica Czy tajemnica powtarzalna Wśród wyuczonych imion: Jej, niby rzeczom przed oczami, Obojętności rośnie trend, I tylko w szczęściu przypadkiem, Jak czysty diament, ona Uwagi włada okiem, Swoje zdobywszy imiona, I bez końca je wyróżnia Słowami i karbami myśli, Bo u niej nadmiaru nie ma, W którym stygnie chłodek, I chociaż cechy nieustanne W te same tłoczą się słowa, Ona, jak hymny na organach, Rośnie w podziękę bóstwa. 1978

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn