Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 11strona oryginału ↗

„Głód — Requiem” autorstwa Wołodymyra Łobody

Слово Просвіти, №48 за 2017 рік

Natalia HUMNYCKA, Lwów „Chwila znika, pod krzyżem Sodoma trwa”. Wołodymyr Łoboda „Siła ducha to zdolność powiedzenia „nie” wtedy, gdy cały świat chce usłyszeć „tak”. Erich Fromm W tym roku Ukraina czci trzy smutne jubileusze Hołodomoru — Ludobójstwa narodu ukraińskiego — 1922 — 95. rocznica, 1932 — 85. rocznica, 1947 — 70. rocznica. Tym tragicznym wydarzeniom w niepodległej Ukrainie poświęcono wiele badań naukowych, prywatnych inicjatyw, ekspedycji z zapisami żywych świadków tych nieludzkich prób, filmów dokumentalnych, utworów muzycznych i artystycznych. Jednak nie było zbyt wielu śmiałków, którzy w odległych latach 80. mogli otwarcie mówić o tej strasznej tragedii narodu ukraińskiego. Wśród nich jest Wołodymyr Łoboda — malarz, grafik, rzeźbiarz, architekt, poeta i eseista, wyrazisty przedstawiciel ukraińskiego undergroundu. Należy on do artystów, dla których sensem życia jest postrzeganie swojej epoki i czasu jako kwestii pamięci. Właśnie dlatego wspomnienia bliskich, krewnych, znajomych o Głodzie z lat 1932—33 skłoniły artystę-obywatela do wykonania 16 grafik z okazji 50-lecia tej smutnej daty. Stały się one podstawą książki „Głód — Requiem”. W czasie, gdy większość sławiła „szczęśliwe życie”, a wolność konała w łagrach, było to bez wątpienia wyzwanie. Na grafikach — „…życie pod krzyżem, jako symbol cierpienia, wyprostowania, honoru. Na szesnastej, końcowej grafice przedstawiono wojownika z mieczem (Nadzieja!), jako symbol wielkości człowieka, jego piękna, patos wieczności”. Te słowa należą do autora wstępu do książki, przyjaciela artysty Wasyla Stecyka. Każdej grafice towarzyszy wierszowany tekst autora. Warto przytoczyć tekst programowego wiersza książki „Siedzę” do pierwszej grafiki: „Siedzę /jak oszalały/ i niby nie bezsilny / czyżby /czyżby to prawda wszystko/ i co ona niesie /a pamięć ssie/ do cna wypija/ i dalej narzeka / swoje / i wymaga / i co ten krzyż / i z nieba palec / ślady na śniegu / odwilż / chwila znika / i pod krzyżem /Sodoma trwa”. Każde słowo jest pojemne, napełnione głębokim sensem, cierpieniem, wieloznaczną metaforą. Wołodymyr Łoboda ostro przeżywa ból i niepowetowaną stratę swojego narodu. Doskonale rozumie, że było to ludobójstwo narodu ukraińskiego, które doprowadziło do zniszczenia duchowej, intelektualnej warstwy Ukraińców. Dziś zbieramy owoce tej nieludzkiej zniewagi totalitarnego reżimu wobec swoich obywateli, głównie Ukraińców, głównie mieszkańców wsi. Do dziś głęboka trauma daje o sobie znać w niechęci do wspominania przeszłości, w obojętności wobec tej przeszłości. Diagnoza artysty-filozofa pokrywa się z diagnozą Jamesa Mace’a, który nazwał nasze społeczeństwo posttotalitarnym i postludobójczym ze wszystkimi dramatycznymi konsekwencjami. Jednak na ostatniej (16) grafice artysta wyraża wiarę i nadzieję w niezłomność, twardość ludzkiego ducha wobec wszelkich tragicznych okoliczności. Wołodymyr Łoboda — człowiek wolności, woli, godności, duchowego wyprostowania — swoją twórczością przekonuje nas, że tylko pamięć, katharsis oczyszczenia uczyni nas silniejszymi, duchowo bogatymi, skutecznymi. Poznajmy naszą przeszłość! Czcijmy zwycięskie tragiczne strony naszej historii! Pamiętajmy! Eduard OWCHARENKO Uroczystość „Chorał nieśmiertelności” odbywa się trzeci rok z rzędu. Pierwszy projekt koncertowy nosił nazwę „Chorał nieśmiertelności” (Cicha modlitwa), drugi — „Chorał nieśmiertelności” (Majdan). „Projekt „Chorał nieśmiertelności” — to znaczący wkład we wzmocnienie jedności Ukrainy, konsolidację społeczeństwa, sprzyja rozwojowi stosunków dyplomatycznych i międzynarodowych więzi kulturalnych, służy patriotycznemu i duchowemu wychowaniu obywateli. Ukraińską katastrofą XX wieku nazywa współczesna opinia publiczna Hołodomor 1932—1933 lat na Ukrainie, aktem ludobójstwa narodu ukraińskiego, dokonanego przez kierownictwo WKP(b) oraz rząd ZSRR w latach 1932—1933 poprzez organizację sztucznego masowego głodu, który doprowadził do wielomilionowych strat ludzkich na obszarach wiejskich na terytorium USRR oraz Kubania, których zdecydowaną większość stanowili Ukraińcy. Pod względem skali, okrucieństwa, cynizmu i zorganizowania ze strony komunistycznej władzy oraz skutków dla przyszłych pokoleń nie ma on analogii w historii ludzkości. Musimy mówić o przeszłości dla przyszłości, gdyż niepamięć rodzi bezduchowość, a pamięć narodu — to sto-

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn