Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 12strona oryginału ↗

„Przykład wysokiej służby ukraińskiemu Słowu”

Слово Просвіти, №48 за 2017 рік

12 listopada 2017 roku w Iwanofrankiwskim Domu Ludowym „Proświta” odbyła się uroczysta akademia „Jednoczmy się w miłości do ojczystego języka i kultury” z okazji 145. rocznicy urodzin jednego z najwybitniejszych ukraińskich pisarzy pierwszej połowy XX wieku, Bohdana Sylwestrowycza Łepkiego. Switłana BRESŁAWSKA Uroczystość została jednak przyćmiona smutną wiadomością — śmiercią krajoznawcy, działacza społecznego, łącznika UPA Wasyla Huka, dlatego rozpoczęła się modlitwą za wszystkich, którzy oddanie służyli Ukrainie słowem i czynem, walką i niezłomnymi przekonaniami. Tragicznie, a zarazem uroczyście zabrzmiała pieśń do słów Lewka Łepkiego „Widzisz, bracie mój” w wykonaniu wszystkich obecnych. Z okolicznościowymi przemówieniami wystąpili: przewodniczący Iwanofrankiwskiej Organizacji Obwodowej Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, docent katedry literatury ukraińskiej, zasłużony pracownik kultury Ukrainy — Jewhen Baran, redaktor literacki Klubu ukraińskiej inteligencji im. B. Łepkiego — Lubomyra Dżandżałas oraz reżyserka uroczystości — Marija Sołodczuk. Uroczyście i wzruszająco brzmiały pieśni w wykonaniu uczniów dziecięcej szkoły muzycznej nr 2 im. W. Barwińskiego — Jarosława Andrusiaka, Wiktorii Łuczyn (klasa N. Kowlowej), laureatki ogólnoukraińskich i międzynarodowych konkursów — Wiktorii Wataszczuk, studentki PNU — Marii Sankowycz, wychowanki warsztatu wokalnego „Muza IF” — Tetiany Czobanu, nauczycielki Pawliwskiego Zespołu Szkół — Chrystyny Popadyneć oraz zespołu seminarzystów Iwanofrankiwskiego Seminarium Duchownego im. Jana Złotoustego. Wiersze Bohdana Łepkiego czytali studenci Przykarpackiego Uniwersytetu Narodowego im. Wasyla Stefanyka — Sofija Hnatuszko, Marjana Haran, Julija Maruniak, Jana Todawczycz oraz dyrektor Domu Kultury w Pawliwce Marta Waceba. Fragment poematu B. Łepkiego „W Świątyni świętego Jura” deklamowali seminarzyści Wasyl Kinach, Wasyl Majka, Ołeksej Stroński oraz uczennica szkoły średniej w Starym Liścu Tetiana Czobanu. Na zakończenie uczestnicy koncertu oraz wszyscy obecni na sali wykonali państwowy Hymn Ukrainy. Z wystąpienia przewodniczącego IOO NZPU Jewhena Barana: Łepkyj był inteligentem, szlachcicem. Łepkyj był arystokratą. Bez Łepkiego nie byłoby „Młodej Muzy”, bez Łepkiego nie byłoby ukraińskiego galicyjskiego modernizmu początku XX wieku. „To Bodio — jak czule nazywał go Petro Karmanskyj we wspomnieniach „Ukraińska bohema” z 1936 roku — to Bodio przywiózł do nas ducha europejskiej moderny. To dzięki Bodiowi dowiedzieliśmy się, że możemy mówić i pisać coś innego, nie tylko płakać, nie tylko mówić o biednej wsi i o biednym chłopie, bo on zawsze jest biedny. A trzeba też mówić o tym, do czego rwie się dusza, i to też nam Bodio odkrył” — pisał Karmanskyj w swoich wspomnieniach. Oczywiście, że Łepkyj to rodzina kapłańska, to Marko Murawa — jego ojciec. Wielki estetyczny i światopoglądowy wpływ miał na Bohdana Łepkiego właśnie jego ojciec Sylwestr Łepkyj. Bohdan Łepkyj ciężko przeżył śmierć ojca w 1900 roku. Od 1898 roku mamy, słyszymy i czytamy słowo Bohdana Łepkiego. Wyszła jego pierwsza książeczka „Ze wsi” — opowiadania, proza, a już od 1901 roku — poezja „Wstążki”. Już 107 lat słuchamy i zachwycamy się tą pieśnią, tym ukraińskim requiem „Widzisz, bracie mój”, napisanym w 1910 roku, opublikowanym w 1912 roku, a w 1915 roku Lewko Łepkyj — młodszy brat Bohdana — napisał muzykę i już ta pieśń rozbrzmiewała na frontach I wojny światowej. Śpiewali ją Strzelcy Siczowi. My śpiewamy ją dzisiaj. W 1998 roku miałem szczęście być w Krakowie, kiedy na Uniwersytecie Jagiellońskim odsłaniano tablicę pamiątkową Bohdanowi Łepkiemu, bo Bohdan Łepkyj bardzo wiele lat przepracował na Uniwersytecie Jagiellońskim — wykładał język ukraiński od 1899 do 1914 roku, a potem od 1925 do 1939 roku. Kiedy Polska upadła z początkiem II wojny światowej, Łepkyj okazał się nikomu niepotrzebny, o Łepkim zapomniano i Łepkyj spłonął. Spłonął z zapomnienia: cicho odszedł w lipcu 1941 roku. I dzisiaj, kiedy mówimy o Łepkim, musimy nie tylko pamiętać o tej pieśni, która nas porusza, sentymentalnie rozczula, ale musimy pamiętać też o „Mazepie” — pentalogii, którą zaplanował w 9 księgach, a zrealizował w 7. Bez tego dzieła długo myślelibyśmy, co my za naród, dlaczego nie mamy przywódcy-męża stanu. Łepkyj stworzył utopijną ideę, utopijnego męża stanu. A dzisiaj badania współczesnych historyków potwierdzają, że Łepkyj się nie pomylił — w Mazepie rzeczywiście mieliśmy jednego z wielkich mężów stanu, bo właśnie Iwan Mazepa, właśnie Petro Doroszenko, a potem — w XIX wieku — „Cyrylo-Metodiańczycy”, a następnie — Iwan Franko, a potem — Ukraińscy Strzelcy Siczowi — to to ogniwo naszej drogi, które stworzyło nasze Państwo Ukraińskie. O które i dzisiaj walczymy.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn