Strona · s. 5strona oryginału ↗
W USA jest „stan” Ukraina. Ekskluzywny wywiad z duchowym bratem
Слово Просвіти, №48 за 2020 рік
– Sława Ukrainie, drogi bracie, panie Mychajle! Z okazji jubileuszu życzę Panu wszystkiego najlepszego! Rodzima ziemia życzy Panu zdrowia i sił, przesyła szczerą wdzięczność za wszystko, co Pan zrobił dla Ukrainy. Gdybyśmy dziś mieli choćby jedną trzecią ludzi Pana pokroju, byłaby ona taka, o jaką Pan i Pana towarzysze z UPA walczyli z bronią w ręku... – Bohaterom sława, druhu Andriju! Wielkie serdeczne podziękowania dla rodaków z Wołynia, dla wszystkich Ukraińców za życzenia, ukłon w stronę mojej rodzinnej ziemi, która na zawsze zaszczepiła w moim sercu miłość do Ukrainy. Deficyt oddanych jej ludzi odczuwało się zawsze. Jest on skutkiem tyranii i polityki odwiecznego wroga – Moskwy, od którego Ukraina i świat cierpią do dziś. Lecz mimo wszystko patriotów mieliśmy niemało. Bez nich Ukraina nie stałaby się niepodległa, nie powstrzymalibyście w 2014 roku moskiewskiego nienasyconego agresora. Żyje w nich duch kozactwa, UPA. – Poczuliśmy, że takich ludzi jest niemało także w Ameryce. Oni również pomagali utrzymać obronę, udzielając wszelkiej możliwej pomocy naszym batalionom ochotniczym, armii. Wirtualnie uzbierałby się z nich cały stan, a może i dwa. Wśród nich jesteście Pan, Pana współmyśliciele, rodzina. Realna i ważna była ich pomoc jednostce wojskowej, w której walczył mój wnuk. A kiedy w zeszłym roku nadział się na minę, nie zostawili go w potrzebie. Najszczersza wdzięczność dla Was wszystkich. Cieszy, że w pomoc wojskową dla Ukrainy coraz ściślej angażuje się państwo amerykańskie. – Tak powinno być. Tylko solidarność ludzi dobrej woli, wzajemna pomoc ich państw mogą pokonać tak zuchwałego agresora, jakim jest putinowska Rosja. – Nie jest tajemnicą, że większość ludzi za jedyny cel życia stawia dobrobyt osobisty, rodziny, rozwój zawodowy czy awans. Tak, to ważne. Pan to osiągnął. Ale należy Pan do grona pasjonatów. Mimo Pana czysto zawodowej działalności, Pana aktywność społeczna nie może nie dziwić. Dzięki temu wszedł Pan już do grona osobistości, które stały się znane jako te, które przez długie lata, nawet jeszcze przed ogłoszeniem Niepodległości, pomagały, aby Ukraina stała się taka, jaka jest. Stworzywszy, jak to mówią, samego siebie, nie przyszło Panu do głowy poświęcić reszty lat na komfortowy emerytalny nurt życia? – Wiecie, nie. Jak w swoim czasie mówił wasz parlamentarny kolega, znany reżyser, dramaturg Łeś Taniuk – tylko martwa lub niemrawa ryba płynie z prądem. Powołaniem człowieka na ziemi jest czynienie dobra. Rozumie się, nie tylko dla siebie, rodziny, kariery. Niektórzy myślą, że w Ameryce wszystko przychodzi łatwo, duże pieniądze płacą niemal za darmo. Muszę rozczarować: aby odnieść sukces, trzeba ciężko i uczciwie pracować, mieć do czegoś talent, zdolności, cierpliwość. Jeśli chodzi o mnie, to ja, jako żołnierz UPA, wraz z naszą rodziną w 1944 roku zmuszeni byliśmy opuścić Wołyń, trafiliśmy do Niemiec. Pracowałem tam jako tokarz. Przeżyliśmy przerażające bombardowania w Dreźnie. Wiedząc o represjach, w USRR postanowiliśmy nie wracać. W obozie dla przesiedleńców ukończyłem ukraińskie gimnazjum. W 1949 roku rodzina wyjechała do USA. Pracowałem jako zwykły robotnik i uczyłem się, uczyłem. Zdobyłem stopień inżyniera budownictwa, w 1962 roku – kandydata nauk w tej dziedzinie. Budowlane „autografy” według moich projektów znajdują się w miastach Albany, Nowym Jorku i innych miastach stanu. Brałem udział w wielu wydarzeniach społecznych i charytatywnych. Zakładałem i kierowałem kilkoma organizacjami społecznymi. Dziesięć lat kierowałem Fundacją Badawczą im. O. Olżycza, w tym czasie udzieliła ona pomocy Ukrainie na kwotę 460 tysięcy dolarów. Obecnie jestem członkiem Dyrekcji. Kieruje nią Roman Heletkanycz. Z powodzeniem kontynuuje ona kulturalno-oświatowy program pomocy Ukrainie. Dwie ostatnie książki o wielkim głodzie z lat 1946–1947 również sponsorowała Fundacja. Zdobyły one międzynarodowe uznanie. – A warto jeszcze wspomnieć o potężnym wsparciu odrodzenia historycznej Ukraińskiej Autokefalicznej Cerkwi Prawosławnej (obecnie Prawosławna Cerkiew Ukrainy) ze strony Towarzystwa św. ap. Andrzeja Pierwszego Powołanego w USA, o organizacji „Amerykanie na rzecz demokracji na Ukrainie”, o wysiłkach na rzecz zwrotu z Rosji fresków Soboru św. Michała Archanioła o Złotych Kopułach, poszukiwaniu grobowca i szczątków Jarosława Mądrego oraz wielu innych. To cała skrzynia dobrych uczynków. – Tak, co nieco zrobiono. Dla UACP Towarzystwo wydało niemało literatury liturgicznej, książek o treści religijnej, udzielono znaczącej pomocy na rzecz materialno-technicznego wzmocnienia uczelni duchownych. 105 tysięcy dolarów poszło na odbudowę Monasteru św. Michała Archanioła, 16 tysięcy – dla Soboru Zaśnięcia Matki Bożej w Połtawie, 10,8 tysiąca – na odbudowę seminarium duchownego w Łucku, udzielano pomocy poszczególnym wspólnotom religijnym we wsiach, dla Łuckiego Bractwa Podwyższenia Krzyża Świętego, którego honorowym członkiem wybrali mnie bracia. – Niedawno wołyniacy otrzymali od Pana jeszcze jeden wspaniały prezent: dla Wołyńskiej Obwodowej Uniwersalnej Biblioteki Naukowej im. O. Pczilki przekazał Pan niemal całą domową bibliotekę, którą gromadził Pan przez całe życie. To także unikalne książki o Ukrainie, wydane poza jej granicami. Z nich utworzono imienny „Fundusz Ałły i Mychajła Hereciów”. Nie żal było rozstawać się z tym duchowym bogactwem? – Nie. Duchowym bogactwem trzeba dzielić się z ludźmi. Ja już z niego skorzystałem i oddaję je rodakom. Książka powinna pracować, być tam, gdzie przyniesie największą korzyść. Biblioteka jest właśnie takim miejscem. – Wiecie, kiedy po raz pierwszy rozmawiałem przez telefon z Pana żoną, panią Ałłą, poczułem się, jakbym zaczerpnął świeżej źródlanej wody – tak czysty i nieskażony sowietami był język ukraiński w jej wymowie. Wasi wnukowie Łesyk i Sofijka, którym poświęciliście swoją książkę, tak jak i Wasze dzieci, mówią językiem słowiczym. Jest on u Was rodzinny? – Tak. Nasze pokolenie święcie go strzeże, całą historię Ukrainy, jako najcenniejszy skarb. Niestety, wo-
Mychajło Hereć, obywatel USA, urodzony we wsi Lubiaź w rejonie lubieszowskim na Wołyniu, były żołnierz UPA, jest nie tylko moim duchowym bratem. Jest nim dla wszystkich tych, którzy żyją Ukrainą. Historia naszego braterstwa jest dość niezwykła: w życiu nigdy osobiście się nie spotkaliśmy, choć się widzieliśmy. 22 sierpnia 1992 roku wraz z żoną Ałłą w składzie delegacji przybył na uroczyste posiedzenie Rady Najwyższej Ukrainy, aby wziąć udział w przekazaniu przez Mykołę Pławiuka pełnomocnictw prezydenta Ukraińskiej Republiki Ludowej na uchodźstwie nowo wybranemu prezydentowi Ukrainy Łeonidowi Krawczukowi. Tym samym nasze państwo zaświadczyło, że stało się kontynuatorem tradycji URL, jej następcą prawnym. A nasze więzi zapoczątkowywały się i krzepły na niwie pokrewnej działalności: pan Mychajło kierował w USA Towarzystwem św. ap. Andrzeja Pierwszego Powołanego, ja w Łucku – bractwem o tej samej nazwie (później Łuckim Bractwem Podwyższenia Krzyża Świętego). Jak to nie paradoksalnie, ale nasza korespondencyjna znajomość i kontakty zawodowe okazały się trwalsze i bardziej dobroczynne niż niektóre osobiste. O chwalebnych czynach naszego rodaka wiemy co nieco. Szerzej opowiedziała o nich jego interesująca książka „W świat szeroki z Ukrainą w sercu”, do której miałem zaszczyt napisać przedmowę. 4 grudnia w imiennym kalendarzu mojego brata, członka rządu URL na uchodźstwie, wybija 95 lat. Jednak on nawet teraz utrzymuje aktywną formę działalności społecznej.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
