Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 14strona oryginału ↗

Ołeksandr PECZERYCIA: „Zawsze gram siebie”

Слово Просвіти, №48 за 2020 рік

W czterdziestym piątym numerze „SP” z 2020 roku pisaliśmy o premierze spektaklu „Tramwaj zwany pożądaniem” według sztuki Tennessee Williamsa, której premiera odbyła się na Scenie Kameralnej imienia Serhija Danczenki Narodowego Akademickiego Teatru Dramatycznego imienia Iwana Franki. Rolę Mitcha w spektaklu wykonuje znany aktor teatralny i filmowy, zasłużony artysta Ukrainy Ołeksandr Peczerycia. Dzisiaj pan Ołeksandr jest gościem „SP”. — Czy do udziału w projekcie zaprosił Pana reżyser? — Tak, do roli Mitcha zaprosił mnie reżyser Iwan Urywśkyj. Jestem mu bardzo wdzięczny za zaufanie. Z twórczością Tennessee Williamsa jestem zaznajomiony od dawna. Ten pisarz jest bardzo głęboki, to interesujący autor, którego uważam za amerykańskiego Czechowa. Jest w piątce najlepszych dramaturgów tego kontynentu. Bardzo fajnie jest popracować w takim zespole, z taką dramaturgią. Miałem niesamowite szczęście. To już nasza druga wspólna praca z Iwanem. Wcześniej pracowaliśmy nad „Łymeriwną” Panasa Myrnego, której premiera również odbyła się na scenie kameralnej naszego teatru. Zawsze interesująco pracuje mi się z tym reżyserem. Ma on swoisty czujnik. Dopiero pod koniec spektaklu w całości można zobaczyć, czego chce, jakie obrazy buduje, co stoi za tymi historiami, tymi mizanscenami. Taka dramaturgia i ten spektakl z jego rozwiązaniem plastycznym (scenograf Petro Bohomazow) są dzisiaj bardzo na czasie. U nas na scenie jest bardzo ciasny przyczepa-dom, tutaj widzimy pewną duszną przestrzeń naszego dzisiejszego dnia poprzez wydarzenia związane z wojną, rehabilitacją naszych chłopaków, którzy wrócili ze Wschodu, sytuacją w kraju, pandemią. W społeczeństwie nagromadziły się brak wolności, zaduch, z których chce się wyrwać, przywrócić sobie zwykły porządek życia. W spektaklu jest przestrzeń, którą trzeba było opanować drogą niemego kina. Sama historia wyszła bardzo filmowa pod względem formatu, środków wyrazu. Ciekawie było opanowywać właśnie taką przestrzeń, kiedy masz jedno duże okno i jedno małe okno. Jakbyśmy podglądali cudze życie. Mitch to zbiorowy obraz ludzi z kompleksami, którzy z pewnych okoliczności nie odnaleźli siebie, którzy nie mają wiary w siebie, we wszystkim szukają winnych. Płyną z prądem, nigdzie się nie ruszają, żyją dniem dzisiejszym, nie mają jakichś celów, nie dążą do czegoś. Ale mają w sobie mnóstwo samouwielbienia. Z czasem tacy stają się ślepi i okrutni. Koledzy ze sceny – Tetiana Michina, Tetiana Szlachowa, Wira Zinewycz, Switłana Kosołapowa, Mychajło Kukujuk, Dmytro Rybałewśkyj i Dmytro Czernow – to moi przyjaciele, moja teatralna rodzina. To daleko nie pierwszy nasz wspólny projekt. Z jednej pracy do drugiej przechodzimy niemal w tym samym składzie. Jestem w nich zakochany, w ich energię, ich chęć rozwijania się, próbowania siebie w nowych barwach, odkrywania w sobie nowych oblicz. Mamy dwa składy, więc mam szczęście oglądać spektakl także jako widz. Za każdym razem zachwyca mnie gra moich kolegów. Spektakl jest niesamowicie ludzki, niesamowicie subtelny. Jest o mnie, moich lękach, przeżyciach, mojej sztywności, pragnieniu wyrwania się, odnalezienia siebie. Dopiero co wypuściliśmy spektakl. Będzie on jak dziecko rósł, dorastał. Mam nadzieję, że z czasem nabierze jakichś nieoczekiwanych tonów. Praca trwa. — Od wielu lat gra Pan w spektaklu „Samotna dama”. Jak przez ten czas zmieniła się Pana postać? — Teatr nie stoi w miejscu. Zmienia się tak jak my, jak i świat dookoła. Moja postać dorosła razem ze mną. Kiedy zaczynaliśmy pracę nad spektaklem, było ciekawie i trudno. Od razu nie mogliśmy znaleźć wspólnego języka z wykonawczynią głównej roli, narodową artystką Ukrainy Hałyną Hylariwną Jabłonśką. Jesteśmy przedstawicielami dwóch różnych pokoleń, dwóch absolutnie różnych szkół teatralnych, różnego sposobu wyrazu, różnych rytmów. Wyznajemy inny teatr. Długo docieraliśmy się nawzajem. Ale dzięki tej odmienności wydarzyła się jakaś magia, ponieważ połączyły się dwa światy, powstał tandem dwóch absolutnie różnych epok. Być może w tym tkwi tajemnica długiego życia tego spektaklu. Spektakl wyreżyserował Petro Ilczenko. Właśnie u tego reżysera debiutowałem na scenie teatru Franki w spektaklu „Szelmenko-dorszczyk”, w którym z przyjemnością gram do dziś. — W tym samym czasie jeszcze jeden spektakl z Pana udziałem – „Dzienniki Majdanu” – nie utrzymał się w repertuarze zbyt długo. — Ten spektakl nie mógł długo być grany. To była pewna refleksja, nasze postrzeganie wydarzeń, które miały miejsce. Rozmawialiśmy o nich kilka miesięcy, rok. Potem te pytania przestały być aktualne dla samych wykonawców. Już zaczęła się wojna, inne procesy, które poruszają mózg i serce. A teatr musi być nowoczesny. — Zapewne przełomową dla Pana stała się rola księcia Myszkina w spektaklu „Idiota” według Fiodora Dostojewskiego? — Ta praca to zapewne mój krzyż. Jest trudna i niejednoznaczna. Za każdym razem jest to dla mnie wyzwanie. Są role, postacie, w których nie ma podłogi, dachu, są nieskończone. Nie można po prostu wziąć i zagrać. Zbyt długo przygotowuję się do tego spektaklu. Jeszcze tydzień wcześniej zaczynam czytać nie tylko sztukę, ale i powieść. Pamiętam odczucie tej powieści, ten nadton, z jakim ona do mnie mówi, czuję ten temat. Przychodzi czas i pamiętam tylko sam spektakl, jakieś zadania, z którymi musi poradzić sobie moja postać, a to za mało. Tam jest jeszcze jakaś historia, jakaś atmosfera, energia, które jestem zmuszony za każdym razem przypominać sobie, czytając powieść. Tam jest wiele odpowiedzi. Oczywiście, każdy aktor gra samego siebie, tak samo jak autor pisze powieść o sobie. Nie mogę zagrać cudzych cech charakteru, jeśli o nich nie wiem. Dotyczy to wszystkich moich ról, w tym także w „Idiocie”. — Jedną z Pana nowych prac stała się rola Mykoły Zadorożnego w spektaklu „Ukradzione szczęście”. Czy widział Pan, jak tę rolę wykonywał Bohdan Stupka? — Tak. I nawet grałem w tym spektaklu. Co prawda tylko w statystowaniu. To był dla mnie jakiś kosmos. Za każdym razem patrzyłem zza kulis. Ten spektakl odkrył dla mnie genialnego Bohdana Sylwestrowycza Stupkę, od którego nie mogłem oderwać oczu. Pamiętam, z jakim bólem niósł tę historię. To było jak ranne dziecko, które nie wiedziało, za co jest męczone. Cały czas brzmiało pytanie: „Za co jestem ukarany?”. Oczywiście, wielką odpowiedzialnością jest grać tę rolę po Bohdanie Stupce, tak samo jak księcia Myszkina po Jakowlewie i Mironowie. Oczywiście, nie zamierzam grać jak Bohdan Sylwestrowycz i nie ma takiej potrzeby. Ale mimo woli pojawiają się lęki, przecież ludzie i tak będą porównywać. Odganiam od siebie te myśli, kontynuuję pracę nad postacią. Staje się moim przyjacielem, dzieckiem, którym się opiekujesz, próbujesz usprawiedliwić. Jestem niezmiernie wdzięczny losowi za spotkanie z reżyserem Dmytrem Bohomazowem, to spotkanie jest przełomowe, jestem zachwycony, każda praca to niesamowita i ciekawa podróż. czerpię z tego przyjemność, uczę się wielu rzeczy w tej podróży i widzę, ile jeszcze muszę się nauczyć !!! — A jak los zetknął Pana z Teatrem im. Franki? — Tak naprawdę to dość prosta historia. Byłem studentem uniwersytetu teatralnego. Na pracę dyplomową przyszedł do nas Bohdan Sylwestrowycz Stupka. Zaprosił nasz kurs na przesłuchanie. W teatrze w tym czasie odbywał się konkurs na obsadzenie wakatów. Przeszedłem go. Od 2004 roku służę na tej błogosławionej scenie. Nie można grać w teatrze i nie kochać tej pracy. Każda postać to jakby ty, tylko w innych zaproponowanych okolicznościach. Gdybym wychowywał się w takich wartościach, jak mój bohater, żył w tamtym czasie, zapewne też stałbym się taki. To znaczy, przeżywam jego życie. Te role, które są niezwykle trudne, są dla mnie najcenniejsze. Dlatego, że je wyhodowałem, wypielęgnowałem, wycierpiałem. Mam na myśli spektakle „Idiota”, „Ukradzione szczęście”, „Samotna dama”, „Morituri te salutant” i ostatni na dzień dzisiejszy spektakl „Tramwaj zwany pożądaniem”. Marzę, by zagrać jakąś negatywną postać. W teatrze taką rolę zagrać prościej, a w kinie bardzo duże znaczenie ma typ urody. Na negatywne role w kinie nie zapraszają nawet na przesłuchania. Ale w perspektywie wciąż mam nadzieję zagrać taką rolę. — Jak w Pana życie przyszło kino? — Zakochałem się w kinie dzięki filmom z udziałem Jackiego Chana. Na początku lat 2000., kiedy byłem studentem, zacząłem grać w filmach. W ten sposób dorabiałem. Przecież wtedy dla studenta mieć dodatkowe 20-30 dolarów to były duże pieniądze. Gram w filmach i dzisiaj. Czekam na role w wielkich metrażach kina repertuarowego, strasznie chcę tego dotknąć. Właśnie w kinie zacząłem grać bohaterów. Do tego czasu takich ról nie było i w teatrze, dopóki tam nie zacząłem grać w spektaklach „Trzej towarzysze” oraz „Idiota”. — Zapewne wielu zapamiętało czteroodcinkowy serial „Stulecie Jakowa”, który wyszedł na kanale „1+1”. — Rola w tym serialu jest dla mnie znacząca. Od niej zaczynała się epoka ról historycznych. Już potem były „Saga” i „Zniewolona”. Bardzo podoba mi się mój bohater – Tymisz. Spróbowałem tutaj swoich sił w roli bohatera. Wcześniej był film Mychajła Illjenki „Tołoka”, którego premiera odbyła się całkiem niedawno. Tutaj gram charyzmatycznego bohatera z męskim charakterem. Niewielki, ale wyrazisty epizod. Zrozumiałem, że mi to odpowiada, mnie to porusza, chce mi się to grać. Również znaczącym stał się kanadyjski projekt „Gorzka żniwa”, który został nakręcony przez Brytyjczyków częściowo na Ukrainie, częściowo w Brytanii i poświęcony tematowi Hołodomoru. Nowy serial „Saga” wyszedł na kanale telewizyjnym „Ukraina”. Mój bohater początkowo wierzył w bolszewickie idee, ale szybko się w nich rozczarował. To analogia, która cały czas się powtarza. Początkowo w coś wierzymy, bijemy się o to. A potem… Niestety, nie uczymy się na swoich błędach. To, co dzieje się w naszym kraju dzisiaj, też jest częścią zapomnianego, co już przeszliśmy. Nie trzeba do tego więcej wracać, a my wracamy. Zapewne historia ma swoje koła. Mam nadzieję, że kiedyś będziemy mogli uczyć się na błędach. Kiedy zaproponowano przesłuchania, od razu spodobał mi się serial „Saga”. Zrozumiałem, że to będzie ciekawy projekt – nakręcony przez Ukraińców o Ukraińcach. Wartość jego w tym, że tutaj badamy siebie, własną historię, swoją duszę. To niewielki ekskurs w historię, jaką była przez ostatnie 100 lat. Musimy tego uczyć nasze dorastające pokolenie. — Wspomniał Pan o serialu „Zniewolona”, którego dwa pierwsze sezony pokazał kanał STB. Jakie, Pana zdaniem, są przyczyny popularności tego serialu? — U podstaw fabuły leży ciekawa historia. Jest bardzo wyrazisty, kostiumowy, profesjonalnie nakręcony, piękny obraz, wspaniali aktorzy. To historia, w którą wierzysz i od razu zaczynasz współodczuwać. Pracował nad serialem zespół ludzi o podobnych poglądach. Myślę, że w jego popularności nie ma nic dziwnego. Dystrybucja „Zniewolonej” bardzo udanie przeszła w Polsce. Przez kwarantannę na pewien czas zdjęcia wstrzymano, teraz w przygotowaniu jest trzeci sezon, w którym ja, jeśli nic nie przeszkodzi, będę grał. Kiedy zaczynaliśmy kręcić serial, w Teatrze im. Franki trwała praca nad spektaklem „Idiota”. I dlatego, chciał czy nie chciał, Panas ze „Zniewolonej” wchłonął w siebie niektóre cechy księcia Myszkina (uśmiecha się) – tak samo mądrego, dobrego, wszystko wybaczającego, napełnionego miłością bohatera. Ukraińscy i zagraniczni widzowie przez media społecznościowe często pytają mnie, kiedy będzie kontynuacja. — Zapewne jest specyfika zdjęć w warunkach kwarantanny? — Dzisiaj ten proces idzie trudniej. Wszystko ciągle się zmienia. Bardzo zalezę od swojego grafiku w teatrze. Przez to, że ludzie chorują, często zmieniają spektakle. A na zdjęciach te same ograniczenia, co wszędzie – reżim maseczkowy, dystans itp. — Czy brał Pan udział w międzynarodowych projektach? — Tylko we wspomnianym już filmie „Gorzka żniwa”. To było dla mnie niesamowite doświadczenie, uświadomienie sobie, jaki poziom ma angielskie kino, jak u nich wszystko to jest zbudowane. Byłem tam w studiach, na tych lokacjach, w tych pawilonach. U nich jest wyższy poziom tego niż u nas. My do tego poziomu dopiero dążymy. Ale nasze dzisiejsze kino bardzo szybko się rozwija. I to mnie bardzo cieszy. Oczywiście, sama branża tam jest rozwinięta bardziej. U nich jest więcej projektów na rynek wewnętrzny. — O czym Pan marzy, czym się Pan pasjonuje? — Marzę, by popracować z zagranicznymi reżyserami, którzy wyznają inną kulturę, spróbować czegoś dla siebie absolutnie nowego. Myślę nad tym, co zmusza człowieka do zajmowania się twórczością. Każde dzieło sztuki rodzi się przez przeżycia jego autora. Teraz oglądam filmy Tarkowskiego. To wspaniałe! Mam pasje, ale nie mam na nie czasu. Na przykład, lubię grać w piłkę nożną, ale nie gram i z tego powodu strasznie cierpię. Bardzo kocham swoją żonę Anastasiję (też aktorkę), cały wolny czas spędzam ze swoją rodziną, wychowujemy syna, któremu właśnie skończyło się sześć miesięcy. Rozmawiał Eduard OWCHARENKO Zdjęcie ze strony teatru

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn