Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 4strona oryginału ↗

Na Przykarpackiej ziemi

Слово Просвіти, №48 за 2020 рік

“…Jeśli żyję na ojczystej ziemi, to wrósłem korzeniami wielkiej miłości i nikt nie odważy się ich ściąć, bo będę ich bronił do końca”. Jewhen Żelechiwski. W dniach pamięci listopada w Iwano-Frankiwsku uczczono pamięć pierwszego przewodniczącego stanisławowskiego oddziału „Proświty” Jewhena Żelechiwskiego (1844–1885) z okazji 135. rocznicy jego śmierci. Z okazji tej pamiętnej daty władze miejskie, na prośbę zarządu miejskiej „Proświty”, zadbały o wyłożenie płytkami ścieżki od głównej alei Cmentarza Memorialnego do grobowca, w którym pochowany jest ten wybitny ukraiński językoznawca, folklorysta, pedagog i działacz społeczno-kulturalny. Wyczynem jego krótkiego życia było opracowanie dwutomowego „Słownika małorusko-niemieckiego” (małoruskim nazywano wówczas język ukraiński). Zaproponowana przez pana Jewhena w tym słowniku pisownia otrzymała nazwę „żelechiwka” i była używana w Galicji od 1895 do 1922 roku, a częściowo nawet do 1939 roku. Przy grobie J. Żelechiwskiego księża Orest Putko i Ihor Saczkow odprawili nabożeństwo żałobne. Prowadząca uroczystość – przewodnicząca miejskiego zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki Maria Hucol zaprosiła obecnych do złożenia kwiatów i opowiedziała o wielkiej roli wykładowcy języka ukraińskiego i języków klasycznych w miejscowym gimnazjum, profesora J. Żelechiwskiego, w założeniu w 1877 roku w Stanisławowie oddziału najstarszego ukraińskiego towarzystwa patriotycznego oraz prowadzeniu przez nie pracy oświatowej wśród ludności. Na posiedzeniach „Proświty” pan Jewhen wielokrotnie podkreślał: „Jesteśmy Ukraińcami, jesteśmy Słowianami, jesteśmy dziećmi wielkiej cywilizacji. I właśnie to powinno nas łączyć”. W języku ukraińskim widział czynnik, który łączy naród, bo gdy znika język – narodu już nie ma. Oddział „Proświty” pod przewodnictwem J. Żelechiwskiego aktywnie walczył z moskalofilstwem. M. Hucol przypomniała, że przewodniczenie Żelechiwskiego w „Prośvicie” trwało zaledwie osiem lat, a przerwała je wczesna (41 lat!) śmierć. Mer miasta Rusłan Marcinkiw podkreślił, że swoją działalnością J. Żelechiwski, jego współmyśliciele i następcy przyczynili się do przebudzenia świadomości narodowej Ukraińców i tworzyli fundament pod walki wyzwoleńcze w Galicji oraz na terenach Ukrainy Naddnieprzańskiej w XX wieku, bez których nie byłoby naszego obecnego niepodległego państwa. O znaczeniu dla historycznego rozwoju ukraińskiego społeczeństwa tej doprawdy odważnej misji obywatelskiej, którą w czasach panowania władzy austriackiej na Przykarpackiej ziemi dobrowolnie wzięli na siebie stanisławowscy proświcianie, mówili także zastępcy przewodniczącego miejskiej „Proświty”: ksiądz kapelan Orest Putko, poeta i dziennikarz Iwan Hawryłowycz oraz członkini zarządu zjednoczenia Hałyna Terłećka. Jak powiedziała w swoim wystąpieniu sekretarz odpowiedzialna zjednoczenia Natalija Synycia, jeszcze w 2014 roku członek jego zarządu, znany krajoznawca świętej pamięci Mychajło Hołowatyj, zwrócił uwagę prośwician i całej społeczności miasta na to, że pomnik na grobie J. Żelechiwskiego jest bardzo uszkodzony. Dlatego miejska „Proświta”, dzięki mecenasowi panu Petrowi Pshykowi (pochodzącemu z obwodu lwowskiego, mieszkającemu w USA), zakupiła niezbędne materiały i zwróciła się o radę oraz pomoc do artystów Wasyla Kor- Przyjemna wiadomość w naszej, delikatnie mówiąc, niezbyt nasyconej ukraińskiej przestrzeni informacyjnej, zwłaszcza w dziedzinie prasy. W Czernihowie 11 listopada ukazała się gazeta literacko-artystyczna „Struna”. Stworzył ją dziennikarz Petro Antonenko. Jest on w prasie od ponad 40 lat: gazeta rejonowa, stworzenie pod koniec 1992 roku wraz z towarzyszami z Ruchu i „Proświty” gazety obwodowej „Siwerszczyna”, swego czasu – jednej z najbardziej poczytnych gazet ruchowskich i proświciańskich Ukrainy. Przez ponad 12 lat Petro Antonenko był jej redaktorem. 8 lat pracował jako dziennikarz także w naszej gazecie „Słowo Proświty” (2006–2014). W lutym 2012 roku P. Antonenko stworzył i zaczął wydawać w Czernihowie obwodową gazetę ogólnospołeczną „Swit-info”. I oto nowe wydanie. O przyczynach i motywacji jego stworzenia założyciel i redaktor mówi tak: „Po pierwsze – ogólnie dobrze, gdy pojawiają się nowe ukraińskie wydania. Bo niestety, w ostatnich latach wiele czasopism i gazet jedynie znika, zwłaszcza w dziedzinie humanistycznej – literackie, artystyczne, krajoznawcze. Jeszcze pracując w „Słowie Proświty”, widziałem ten proces i to, jakie ogromne obciążenie przypadało w związku z tym na tę gazetę, jedną z głównych i niewielu ogólnoukraińskich gazet w tej dziedzinie. Tutaj tyle proponuje się do druku i tyle się drukuje, ale

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn