Strona · s. 4strona oryginału ↗
Język dzisiaj – cena życia
Слово Просвіти, №48 за 2021 рік
Iryna FARION, doktor filologii, profesor Narodowego Uniwersytetu „Politechnika Lwowska”
Język – granica i broń, dom i twierdza,
droga z przeszłości w przyszłość
– w nieśmiertelność.
Iryna Farion
Osobliwość ukraińskich realiów polega na tym, że to właśnie JĘZYK przez długi czas zastępował brak Państwa Ukraińskiego. Kwestia języka była kwestią władzy i panowania. Nie komunikacji. Stąd właśnie setki dekretów o zakazie języka ukraińskiego ze strony państw-okupantów: Moskowii, Polski, Rumunii, Węgier, które poprzez fizyczne i moralne niszczenie Ukraińców próbowały panować na odwiecznie naszych etnicznych ziemiach.
U podstaw naszej analizy –
współczesny terror Moskwy przeciwko językowi ukraińskiemu – oraz jego ofiary i Bohaterowie zarazem. Gdyby nie było tutaj języka rosyjskiego jako skutku historycznej okupacji Ukrainy przez Moskowię – nie byłoby dzisiaj wojny, bo Putin nie miałby kogo bronić. Mówi o tym sam: „Podkreślę, że byliśmy zmuszeni bronić rosyjskojęzycznej ludności w Donbasie, zmuszeni byliśmy zareagować na dążenia ludzi żyjących na Krymie do powrotu w skład Federacji Rosyjskiej” (Putin, 12 października 2016 r.) [3].
Czyli sformułowanie „rosyjskojęzyczna ludność” – to „część doktryny wojennej
Putina” [1]. U nas NIE MA rosyjskojęzycznej ludności. Są etniczni Rosjanie – potomkowie okupantów, dzisiejsi okupanci oraz zjaniczarzy,eni Ukraińcy – ofiary moskiewskiego terroru.
Co mamy dzisiaj na okupowanych terenach? • język ukraiński usunięto z regularnych programów nauczania i egzaminów
• ukraińskich filologów przekwalifikowano na rosyjskich
• podręczniki sprowadzono z FR • zlikwidowano przedmioty – historię Ukrainy, geografię Ukrainy, literaturę ukraińską
• zniszczono w Ługańsku
200-tysięczną bibliotekę ukrainistyki Ukraińsko-Kanadyjskiego Centrum „Odrodzenie” i 30-tysięczną bibliotekę obwodowego stowarzyszenia proświtańskiego
• językiem urzędowym zatwierdzono rosyjski
• pojawiły się nowe przedmioty: „Język narodów Donbasu”, „Historia Ojczyzny”, „Historia Kraju Ługańskiego”, „Historia Kraju Donieckiego”, „Historia Donbasu”, „Lekcje obywatelskości Donbasu”
• przypisano pojawienie się nowej historycznej wspólnoty narodowej na terenach Donbasu – „donbasydów” oraz ich specyficznego „donbasydowskiego” języka
• pod patronatem UKP PM na miejscu rozgromionego Ukraińsko-Kanadyjskiego Centrum „Odrodzenie” stworzono Duchowo-Oświatowe Centrum „Wozrożdienije” w celu propagowania idei moskiewskiego „prawosławia”
• język ukraiński wyparto z lokalnych kanałów telewizyjnych, internetu, radia
• nie wychodzi żadna gazeta ani czasopismo w języku ukraińskim
• reklama zewnętrzna – tylko rosyjskojęzyczna [4]. Poza tym Komitet Śledczy
FR poparł separatystów i jeszcze 29 września 2014 r. wszczął sprawę karną o rzekome ludobójstwo ukraińskie przeciwko rosyjskojęzycznej ludności, zamieszkującej terytorium obwodów ługańskiego i donieckiego, na podstawie artykułu 357 Kodeksu karnego Rosji.
Zatem język rosyjski – to główne publiczne narzędzie kontroli Rosji nad Ukrainą, zapoczątkowane jeszcze w 1690 roku i wprowadzane teraz właśnie poprzez pseudopojęcie „rosyjskojęzyczna ludność”.
Bohaterowie frontu językowego. Tam 1. Jurij Poprawka (1995–
2014), 18 lat (11 września 1995, wieś Moroziwka, obwód kijowski – 18 kwietnia 2014, Słowiańsk, obwód doniecki). Bohater Ukrainy od 20 lutego 2015 roku.
Student zaoczny wydziału socjologii i prawa Narodowego Uniwersytetu Technicznego „Kijowski Instytut Politechniczny imienia Igora Sikorskiego”, uczestnik Rewolucji Godności. Jedna z pierwszych ofiar wojny na Wschodzie Ukrainy. Ciało zakatowanego Jurija znaleziono 19 kwietnia 2014 roku razem z ciałem Wołodymyra Rybaka (deputowany rady miejskiej Gorłówki, który zrywał flagę zbrodniczej dnr) oraz Jurija Diakowskiego (ze Stryja). Ich ciała wrzucono do rzeki Toreć.
Jurij Poprawka, Jurij Diakowski i Witalij Kowalczuk, wyruszając po Majdanie na Wschód przez Charków do Słowiańska, aby zbierać informacje o separatystach, wpadli w ręce bojowników. Przeżył tylko Witalij Kowalczuk. Według jego słów, poszczęściło mu się, bo zgodził się przejść na język rosyjski i powiedzieć, że chodzi do świątyni Patriarchatu Moskiewskiego. J. Diakowski i J. Poprawka podczas przesłuchań nadal mówili po ukraińsku. I obaj oświadczyli, że nie uznają żadnej innej cerkwi, oprócz (wtedy jeszcze) cerkwi Patriarchatu Kijowskiego [2].
Mama Jurija Poprawki wspomina: „My w rodzinie nigdy nie wpajaliśmy Jurijowi nienawiści do języka rosyjskiego. Zresztą zasady mówienia tylko po ukraińsku nie było. Język – to jego świadomy wybór. Do śmierci syna mogłam przejść na rosyjski w odpowiedzi. Po tragedii – z zasady nie przechodzę. Teraz to i mój świadomy wybór.
Przez te prawie sześć lat bez Jury rozmawiałam z dziesiątkami ludzi. Z przypadkowymi świadkami, z bezpośrednimi uczestnikami wydarzeń, z tymi, którzy także byli w niewoli. Wszyscy oni są zgodni co do tego, że syn miał szansę żyć, gdyby jednak przeszedł na język rosyjski i skłamał, jak chcieli kaci, że chodzi do cerkwi Patriarchatu Moskiewskiego” [2].
Według danych śledztwa, morderstwem Jury Poprawki, Jury Diakowskiego i Wołodymyra Rybaka kierował osobiście I. Girkin. W szczególności poinformował o tym I. Girkin podczas wywiadu z ukraińskim pseudodziennikarzem
D. Gordonem 19 maja 2020 roku. Oświadczył, że nie żałuje ich śmierci [5].
A mama w zamian dzieli się nieznośnym bólem: „Bardzo ciężkie były znęcania, śmierć długa i w męczarniach ... Na ciele oparzenia od prądu, niedopałków, policzek syna przebity, wszędzie siniaki, ciało jakby przewiercano ... Kaci, wykonawcy tortur, również zostali ustaleni. To – obywatele Ukrainy, mieszkańcy Charkowa i członkowie „Oplotu” – prorosyjskiej organizacji i klubu walki jednocześnie. Jest informacja, że ich już nie ma wśród żywych. Ale ja, zapewne, do końca życia będę myśleć, jak ludzie, którzy mają dzieci, zdołali na śmierć zakatować cudze dzieci” [2].
Gabinet Ministrów 15 listopada 2017 roku ustanowił stypendium państwowe dla najlepszych młodych naukowców za znaczący wkład w rozwój demokratycznych i humanistycznych wartości w sferze nauki i edukacji oraz wzmocnienie międzynarodowego autorytetu Ukrainy – stypendium imienia Jurija Poprawki. W tym oficjalnym urzędowym słowotoku nie ma tego, co najważniejsze i potrzebne: nagrody za OBRONĘ JĘZYKA UKRAIŃSKIEGO!
2. Jurij Iwanowycz Diakowski (1989–2014), 25 lat (27 lutego 1989, Stryj – kwiecień 2014, Słowiańsk). Uczestnik
Euromajdanu. Bohater Ukrainy. W 2006 roku ukończył Gimnazjum Stryjskie imienia metropolity Andrzeja Szeptyckiego. Później studiował na Iwano-Frankiwskim Narodowym Technicznym Uniwersytecie Nafty i Gazu. W domu powiedział, że pojechał do Kijowa do pracy. Dołączył do „Prawego Sektora”.
Brat wspomina: „Jakkolwiek patetycznie by to nie brzmiało, ale dla niego Ukraina była ponad wszystko. Mówił, że nowa władza nie zmieniła sytuacji i nie reprezentuje interesów tych, którzy poświęcali się na Majdanie” [6].
3. Artem Myrosznyczenko
(09.05.1983–05.12.2019). Bachmut, Doniecczyzna. 36 lat ziemskiej drogi.
Ukraina – to nie tylko kraj, w którym się urodziłem i mieszkam. Ukraina – to moja MATKA. Artem Myrosznyczenko (22
października 2019)
Zabili go dwaj łajdacy
– Mykoła Barabasz, 16 lat, i Ołeksandr Baryszok, 17 lat. Mykoła Barabasz z rodziny zastępczej, student kolegium pedagogicznego (prawdopodobnie kierunek wychowanie fizyczne), sportowiec (jak widzimy, „bez zasad”), na rozprawie 3 grudnia 2019 roku oświadczył, że nie rozumie języka ukraińskiego i zażądał mówienia w języku rosyjskim (nawiasem mówiąc, pozwala mu na to nasza „wspaniała” ustawa językowa 5670d): „Sądy używają języka państwowego w procesie sądowym i gwarantują obywatelom prawo do korzystania w procesie sądowym z języka ojczystego lub języka, którym władają” (art. 12, ust. 1. Ustawy o ustroju sądów i statusie sędziów). Adwokat Olha Kołomijec na uwagę aktywistów, że w sądzie przynajmniej ona powinna posługiwać się językiem państwowym, ostro odpowiedziała – „w naszym regionie wszyscy mówią po rosyjsku!”. W rezultacie aktywiści, na żądanie adwokata, zostali usunięci z sali sądowej i, jak słusznie przypuszcza kierownik donieckiej organizacji WS „Swoboda” Marija Chaszka, „razem gawariły na poniatnom jazykie”. Środek zapobiegawczy dla tego łotra – areszt domowy. Taką decyzję podjął sędzia miejskiego sądu rejonowego Ołeksandr Lubczyk. Ołeksandr Baryszok, niedawno skreślony z listy studentów liceum rolniczego, gdzie uczył się na traktorzystę, z niepełnej rodziny matki-inwalidki trzeciej grupy, spędzi 2 miesiące w areszcie śledczym, bez prawa do wpłacenia kaucji. Taką decyzję podjął Artemowski miejski sąd rejonowy 7 grudnia 2019 roku (sędzia Olha Konopłenko). Był już sądzony za rozbój. Umiejętności językowe, jak widać z jego wypowiedzi w sądzie, są nieobecne: z trudem wiąże słowa po rosyjsku… Przypominają, że w wypracowaniu z języka ukraińskiego „Kim chcę zostać”, napisał, że chce być killerem. Tę drogę do bycia killerem torował sobie bezbłędnie: miał ważną przepustkę na niekontrolowane terytorium i stale tam jeździł (tak zwane ORDŁO). Zameldowany w Jasynuwatej. Zatem ci łotrzy urodzili się już w niepodległej Ukrainie w 2003 i 2002 roku. Uczyli się w państwowych szkołach, prawdopodobnie z wrogim językiem wykładowym. Żyli praktycznie w strefie wojny i już w pełni uformowali się, nie bez wpływu naszego okupowanego środowiska informacyjnego, na zabójców Ukraińców – ludzi o diametralnie przeciwnym światopoglądzie i wartościach. I to właśnie JĘZYK po raz kolejny zdetonował, stał się identyfikatorem swój – obcy i spowodował zwierzęcą bójkę jako morderstwo [7]. Natomiast w tym samym pasie przyfrontowym mieszkał i tworzył Artem Myrosznyczenko. Tego strasznego wieczoru 29 listopada o godzinie 21 wracał z festiwalu filmów dokumentalnych o współczesnej wojnie. Na jego drodze, już całkiem blisko domu, stanęło dwóch podpitych chłopaków. „Czewo ty tut chodzisz?” – zapytali przypadkowego przechodnia. Ten coś odpowiedział i przyspieszył kroku. „A na narmalnam jazykie ty nie możesz? My na etom nie ponimajem!” – usłyszał. Te urywki dialogu przypadkiem wiatr przyniósł do człowieka, który wtedy szedł drugą stroną drogi. Już po nagłośnieniu sprawy w prasie zadzwoniła i opowiedziała tę historię, bo przypuszczała, że dotyczy ona sprawy Artema: zgadzało się miejsce i czas. Zresztą nie ma co wątpić – Artem rzeczywiście mógł odpowiedzieć tylko po ukraińsku. Po dwóch godzinach nieprzytomnego znalazła go miejscowa sprzedawczyni. W miejscowej traumatologii przeprowadzono ciężką operację na przestrzelonej czaszce. Sześć dni śpiączki. 5 grudnia wojna Artema zakończyła się śmiercią… Bachmucka policja zatrzymała napastników następnego dnia, 30 listopada 2019 roku. Kim był ten nieznany dotąd całej Ukrainie Wojownik i Rycerz ukraińskiego zaplecza w pasie przyfrontowym naszej ziemi ARTEM MYROSZNYCZENKO? Od początku wojny cała rodzina Artema przeszła na język ukraiński w komunikacji i włączyła się do ruchu wolontariackiego: Artem splatał siatki maskujące, budował umocnienia, pomagał wojskowym w szpitalu (mówią, że przebrał tony ziemniaków…), opiekował się porzuconymi zwierzętami, był aktywnym uczestnikiem wszystkich patriotycznych wydarzeń, w szczególności nacjonalistycznego Marszu UPA: „14 października o godzinie 13 Marsz UPA „Ochrońmy ukraińską ziemię!” Będę! Spotkamy się, jak zawsze! m. Kijów, przy pomniku Tarasa Szewczenki”). Wspomina brat Serhij: „My z Artemem od samego początku wojny pomagaliśmy ukraińskiej Armii. Kiedy miasto było okupowane, pomagaliśmy wojskowym informacjami o wrogu, a nocami zrywaliśmy flagi z budynków „drl” i zamalowywaliśmy drzewa na niebiesko-żółte kolory, żeby wszyscy widzieli, że w Bachmucie nie zabili Ukrainy i ludziom było lek-
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
