Strona · s. 7strona oryginału ↗
Literaccy sanitariusze Nagrody Szewczenki
Слово Просвіти, №48 за 2021 рік
Michajło PASICZNYK
Ogłoszono listę nominowanych (uczestników drugiego etapu) konkursu na zdobycie Nagrody Szewczenki w 2022 roku. W szczególności w kategorii „Literatura” z 27 osób, które złożyły dokumenty, pozostało… zaledwie siedem. Trudno nazwać tę listę „długą”, jak bywało w minionych latach, skoro „odsiano” trzy razy więcej osób, niż pozostało…
Dlatego, trafiwszy do tej haniebnej większości, zapytałem, dlaczego tak się stało (w innych kategoriach niemal wszyscy kandydaci pozostali na miejscach…).
Literatura, przeszli do 2. etapu:
• Duda Tamara Anatolijiwna (Tamara Horiha Zernia). Powieść „Doć” (2019, wydawnictwo „Biłka”, Kijów). Zgłoszona przez Wydawnictwo „Biłka”.
• Wołodymyr Jeszkiljow. Powieści „Unia” (2021, wydawnictwo „Foljo”, Charków) oraz „Kain” (2020, wydawnictwo „Foljo”, Charków). Zgłoszony przez TOW „Wydawnictwo Foljo”.
• Jurij Izdryk. Tomik poezji „Inni rzeczy” (2021, „Wydawnictwo Starego Lewa”, Lwów). Zgłoszony przez Stowarzyszenie Obywatelskie Dzielnicy Halickiej Lwowa „Wirmeńska 35”.
• Serhij Niczytajło (Osoka). Książka prozy „Trzy linie dla Marii” (2020, „Wydawnictwo Starego Lewa”, Lwów). Zgłoszony przez TOW „Wydawnictwo Starego Lewa”.
• Wołodymyr Puzij (Wołodymyr Arenjew). Książka „Przeklęty miecz, czyli Głos krwi” (2020, wydawnictwo „A-Ba-Ba-Ha-La-Ma-Ha”, Kijów). Zgłoszona przez Wydawnictwo „A-Ba-Ba-Ha-La-Ma-Ha”.
• Artem Soprońiuk (Markijan Kamysz). Zbiór „Oformlandia. Czormet. Riaska” (2021, wydawnictwo „Nora-Druk”, Kijów). Zgłoszony przez TOW „Nora-Druk”.
• Borys Chersoński. Tomiki poezji „Pokłonić się drzewu” (2019, „Wydawnictwo Starego Lewa”, Lwów), „Stalina nie było” (2018, wydawnictwo „Foljo”, Charków), „Będziemy ciepłem i popiołem” (2020, „Duch i litera”, Kijów). Zgłoszony przez przewodniczącego Komitetu Jurija Makarowa.
Od razu przypomniałem sobie wywiad przewodniczącego Komitetu Narodowej Nagrody im. Tarasa Szewczenki Jurija Makarowa, której udzielił Suspilnemu 3 listopada. Na pytanie, co Komitet zrobi w pierwszym etapie, Makarow odpowiedział:
– Nie pamiętam, żeby tam istniały jakieś precyzyjne kryteria. Podczas pierwszej tury odsiewamy to, co trafiło na tę listę przypadkowo. Obowiązkowo i nieodmiennie co roku dotyczy to przeważnie literatury.
KOMENTUJĄ:
Maria MOROZENKO, przewodnicząca Kijowskiej Organizacji NSPU. To, że utwory literackie zostały tak cynicznie odsunięte, jest skutkiem braku w składzie Komitetu Nagrody godnych literatów. Żadne apele pisarzy nie wpłynęły na zdrowy rozsądek kierownictwa państwa. Najwyraźniej jest to system niszczenia kulturalnego oświecenia kraju. I to świadome ignorowanie, a co więcej – stopniowe niszczenie autorytetu pisarzy we własnym państwie w celu szerokiego promowania surogatu literatury. To, co już mamy z telewizją.
Oczywiście będziemy bronić przestrzeni literatury. Ale oto kłopot: ile pracy wkładają pisarze, prowadząc spotkania autorskie, i jakie natchnione twarze są naprzeciwko na patriotycznych spotkaniach, a podczas wyborów „mamy to, co mamy”. Oczywiście od takich skutków, a jeszcze bardziej od zwodniczych słów i czynów Makarowa, czasem opadają ręce, ale nie warto. Wiara i w beznadziejności jest potężną bronią. Jak mówił Kobzarz: „Borykajcie się – a pokonacie. Wam Bóg pomaga”.
Jeszcze jedna ważna uwaga: otóż demokratyczna społeczna Kijowska Organizacja Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, gdzie w absolucie nie ma autorytarności, zgłasza do Nagrody Szewczenki, za słowami i czynami Makarowa, przypadkowych ludzi w literaturze. A on osobno zgłasza pisarzy godnych. Hańba i wstyd!
Pojawiają się ludzie, którzy w swoim życiu wydali kilka tomików poetyckich, i po tym od razu zgłaszają się do Nobla. Ponieważ być może nie znają języków obcych, jako możliwy wariant zgłaszają się do Nagrody Szewczenki. I z całym szacunkiem dla ich ambicji, to po prostu trzeba odciąć, odsiać na pierwszym etapie, aby to nie przeszkadzało w odbiorze obrazu. Tak więc w tym sensie funkcje pierwszej tury są wyłącznie sanitarne.
Ach, oto w czym rzecz! Bojownicy z antysanitarią we współczesnej literaturze ukraińskiej zbyt się zapalili do „czyszczenia” tego, co „podczas pierwszej tury… trafiło na tę listę jako przypadkowe”, według słów przewodniczącego Komitetu.
Kim są ci „przypadkowi” ludzie? Hennadij Szczypkowski – znany ukraiński prozaik, wieloletni kierownik Odeskiej Obwodowej Organizacji Pisarskiej, autor historycznej trylogii „Tovtry”? Natalka Dziubenko-Mejs – znana ukraińska dziennikarka i pisarka, autorka historycznego poematu „Skoworoda”? Wiktor Teren – znany ukraiński poeta, deputowany Rady Najwyższej kilku kadencji, patriota Ukrainy? Poetka Switłana Antonyszyn ze swoim niepospolitym talentem i trudnym losem życiowym? Czy, weteranka NSPU, autorka ponad 30 książek, laureatka 5 Ogólnoukraińskich i jednej Międzynarodowej Nagrody Literackiej, z już dość znanym trzytomowym wydaniem „Dwowijna”?!
A w rezultacie wszystkich 20 kandydatów nawet nie zostało nominowanych do nagrody… (Wszystkich wymieniać nie będę, ale uwierzcie, że i niewymienieni – to znani w Ukrainie ludzie…).
Teraz najważniejsze: jeśli ten pogrom się wydarzył, to czy ktoś powinien być tym zainteresowany?
Wróćmy do listy uczestników drugiej tury. Jest na niej siedmiu pisarzy o większej lub mniejszej popularności (śmiem powiedzieć „mniejszej”, niż ci, którzy zostali wyrzuceni za drzwi konkursu), wśród nich nazwisko Borysa Chersońskiego. No i co z tego? – powiecie. I ja bym tak powiedział, gdyby kandydatury Chersońskiego nie zgłosił… przewodniczący Komitetu Szewczenkowskiego Jurij Makarow!!! (Ja w ogóle dziwię się, jak do Regulaminu nagrody przedostała się norma zgłaszania kandydatur przez przewodniczącego Komitetu, przecież to wykorzystywanie stanowiska służbowego, ale co jest, to jest…).
Zatem obraz jest jasny: Makarow koniecznie musiał już w pierwszej turze oczyścić pole konkurencji pod swojego kandydata! Zgódźcie się, że na tle sześciu rywali Chersoński wygląda nie tak źle (dla tych, którzy mało się w tym orientują).
Zatem najbardziej prestiżowy konkurs
Ukrainy rozpoczął się od poważnych naruszeń norm moralnych i etycznych.
Lesia STEPOWYCZ, m. Dniepr. Przeżyłam podobną historię, kiedy w 2019
w roku Dniepropetrowska Obwodowa Uniwersalna Biblioteka Naukowa im. Pierwszych Nauczycieli Cyryla i Metodego oraz Dniepru Centralna Miejska Biblioteka zgłosiły mój dwutomowy zbiór prozy „Niemcy w ogrodzie” do Nagrody im. Szewczenki w kategorii „Eseistyka, publicystyka”. Miałam godnych konkurentów – obrońcę praw człowieka, więźnia politycznego GUŁAG-u Wasyla Owsijenkę, doktora nauk historycznych, poetę Petra Szkrabiuka. Я думала, że nie będę się gorzko przejmować, a tylko się ucieszę, bo byłoby sprawiedliwie, gdyby nagrodę dano, powiedzmy, Wasylowi Owsijence. Takim konkurentom nie wstyd nawet przegrać.
Termin składania dokumentów zgodnie ze statutem już upłynął i pozostawało tylko czekać. Tu jednak zaszły zmiany w składzie Szewkomu: w związku z zakończeniem kadencji z urzędu odszedł Jurij Szczerbak i skądś pojawili się makarowcy. Ogłosili przedłużenie terminu składania dokumentów, a ci „nowi”, którzy złożyli wnioski, zostali laureatami nagrody w 2020 roku. Trzeba zrozumieć, że nasze książki w ogóle nie były rozpatrywane. Makarowcy zlekceważyli nasze utwory. Tymczasem na mój dwutomowy zbiór napisali i wydrukowali obszerne recenzje dyrektor Instytutu Literatury im. T. Szewczenki NAN Ukrainy, akademik Mykoła Żulynski, doktor nauk filologicznych, profesor Sydir Kiral oraz inni godni uznania. Za tę książkę otrzymałam Międzynarodową Nagrodę Literacką im. Hryhorija Skoworody za 2020 rok. Ale makarowcom to wszystko jest obojętne.
Zlekceważyli nie tylko nas i nasze-
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
