Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 1strona oryginału ↗

OGÓLNOUKRAIŃSKI TYGODNIK KULTUROLOGICZNY 49 (426), 6—12 grudnia 2007

Слово Просвіти, №49 за 2007 рік

Zdjęcie Ołeksandra Łytwynenki. Wiele sławnych imion zna „Proświta” dawna i współczesna. Lecz jakkolwiek ważny by nie był wkład znanych osobistości, organizacja żyje i działa dzięki tym Ukraińcom, którzy duszą i rozumem pojęli konieczność Towarzystwa, zjednoczyli się w jego szeregach, stali się nieustannymi pracownikami na niwie oświatowej — nieśli swojemu narodowi „światło oświaty i wiedzy”, jak śpiewa się w naszym duchowym hymnie „Boże wielki, jedyny, nam Ukrainę chroń”. Wzywając Boga jako ucieleśnienie duchowego życia ukraińskiej wspólnoty, pierwsi proświcianie tworzyli książkę, pieśń i modlitwę w ojczystym języku ukraińskim, dbali o fizyczne zdrowie ludzi oraz wzrost gospodarczy na wsi, tworzyli biblioteki, wydawnictwa, czytelnie, szkółki niedzielne, teatry amatorskie i chóry, prowadzili badania historyczne rodzinnego kraju, otaczali szacunkiem tradycje ludowe i folklor, rozpowszechniali w środowisku społecznym tę wiedzę, która tworzy obywatela świadomego swojej ukraińskości. O oczywistym państwowym znaczeniu Towarzystwa świadczą imiona prawdziwej ukraińskiej elity, która od pierwszych dni istnienia „Proświty” włączyła się w tworzenie strategii i taktyki jej działalności. Rozejrzyjmy się choćby w XIX wieku, a zobaczymy, że Łesia Ukrainka i Borys Hrynczenko, Mykoła Łysenko i Kyryło Stecenko, Mykoła Arkas i Mychajło Kociubynski, Dmytro Jawornycki i Hnat Chotkewycz byli rdzennymi proświcianami — właściwie są nimi i dzisiaj. XX wiek przeszedł czerwonym sierpem po wszystkich pierwotnych organizacjach Towarzystwa. Operacje rozstrzeliwań władzy radzieckiej nie ominęły ani wschodu, ani północy. Lata Hołodomoru dopełniły dzieła. Na zachodzie „rewolucyjna czujność” powtórzyła się w latach czterdziestych. A jednak, mówiąc o odrodzeniu pamięci narodowej, wymieniając imiona Strzelców Siczowych i żołnierzy UPA, badając jakikolwiek przejaw oporu wobec komunistycznego terroru, napotkacie niezaprzeczalny fakt z życia tych bohaterów — pracowali w „Proświcie”. Właściwie nie jest to tylko fakt, który fatalnie potwierdzał „nieprawomyślność”, często odgrywając rolę oskarżenia. Był to świadomy wybór: pozostawać w ciemnej masie czy stawać się obywatelem, Ukraińcem, który pragnie państwowości własnego narodu. Przeciwstawiać się gnębieniu języka, kultury, historii, fizjologicznemu ukrainofobstwu. I cudzego się uczyć, i swego nie porzucać. Docent katedry ukrainoznawstwa, członek zarządu oddziału „Proświty” Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Budownictwa i Architektury Maria Smetanska ze studenckim aktywem. Materiał z życia prośwician uniwersytetu czytajcie na s. 11. ORGANIZACJA POWAŻNA I POTĘŻNA. UŚMIECHNIĘTA PÓŹNA STAROŚĆ. ZACHOWANA PAMIĘĆ

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn