Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 6strona oryginału ↗

KIJÓW: NADAL MIĘDZY MAZEPĄ A POWSTANIEM STYCZNIOWYM

Слово Просвіти, №49 за 2007 рік

„Transformatorowe”, a nawet „Kolektorowe” (ulica o tej „brzmiącej” nazwie istnieje do dziś na Lewobrzeżu). Sytuacja istotnie zmieniła się w 1990 roku wraz z przyjściem pierwszej demokratycznie wybranej Rady Miasta Kijowa. Nikt, nawet najbardziej zagorzali partyjniacy, nie przeczył potrzebie starannej ochrony zabytków starożytności, a co więcej — całego historycznego środowiska miasta. Zaczęliśmy aktywnie przywracać Kijowowi jego toponimikę. Właśnie wtedy znów pojawiły się ulice: Mychajliwska, Prytysko-Mykilśka, Spas’ka, Instytuts’ka, Bankowa, Luteranśka, Triochswiatytel’s’ka, Dmytriwśka, Dechtjariwśka, Esplanadna. Znaleźliśmy bardzo trafne „powiązanie” dla imienia Mychajła Hruszewskiego, zmieniając nazwę ulicy Kirowa. To „przeciągnięte” z ogromnymi przygodami jeszcze w ostatnich miesiącach istnienia Związku Radzieckiego przemianowanie miało wyraźny posmak „dywersji ideologicznej” — ukraiński radziecki parlament znalazł się na ulicy nazwanej na cześć przewodniczącego pierwszego parlamentu niepodległej Ukrainy… Program, który opracowaliśmy na początku lat 90., był obliczony na realizację w ciągu długiego czasu. Być może zdążylibyśmy zrobić jeszcze co nieco, ale decyzją Rady Najwyższej pierwsza demokratyczna Rada Miasta Kijowa zakończyła swoje pełnomocnictwa rok wcześniej: nie w 1995, a w 1994 roku. W kolejnych kadencjach rady miejskiej romantyków, przejętych problemami zachowania historycznej przeszłości, znacznie ubyło. A co za tym idzie, pracę nad uporządkowaniem miejskiej toponimiki niemal zakończono. Podejmowano jedynie pojedyncze, sporadyczne decyzje, kiedy na polecenie „z góry” trzeba było pilnie uwiecznić pamięć czy to Honczara, czy Czornowoła, czy Łobanowskiego, czy Amosowa… I robiono to bez żadnego systemu. Właściwie miejska komisja ds. nazw i znaków pamięci formalnie istnieje do dziś. Wchodzą do niej autorytatywni eksperci-historycy i kijowoznawcy. Ale komisja ta jest społeczna, doradcza, żadnych decyzji sama nie podejmuje. Rada Miasta Kijowa decyduje — posłuchać rekomendacji komisji czy nie. Ale dla kijowskich władz, na polecenie jeszcze Ołeksandra Omelczenki, centralne ulice stolicy nadal pozostają Czerwonoarmijską, Powstania Styczniowego, Artema, uwieczniając struktury, wydarzenia i ludzi, którzy odegrali smutną rolę w historii Ukrainy. Chodzi bynajmniej nie o brak środków, raczej o świadome nastawienie ideologiczne, zgodnie z którym na mapie stolicy obowiązkowo muszą pozostawać „znaczniki” epoki radzieckiej. Do dziś kijowianie chodzą ulicami Uryckiego (który zalał krwią Piotrogród na początku 1918 roku, ale decyzji o zmianie tej nazwy na „Wasyla Łypkiwśkiego” ku pamięci metropolity UA P C, który mieszkał w pobliżu, nie podpisał Czernowecki) i Powstania Styczniowego (decyzja Rady Miasta Kijowa też zawisła w powietrzu), do dziś istnieją wszelkiego rodzaju prospekty „-lecia Października” i plac Leningradzki, choć miasta Leningradu dawno już nie ma. Trudno uznać te rzeczy za aż tak nieistotne. Mykoła Riabczuk wysnuł trafne spostrzeżenie: współczesna Bułgaria czy Rumunia żyją nie lepiej od Ukrainy: i sytuacja ekonomiczna jest tam trudna, i korupcja. Jednak one (w odróżnieniu od nas) są już w zjednoczonej Europie. Bo tam nie pozostała ani jedna ulica Żiwkowa czy Ceaușescu, nie mówiąc już o „wielkim Leninie”, którego imienia nikt nie śpieszy się zetrzeć z map większości ukraińskich miast. Do wiadomości. W Kijowie dzisiaj pozostały trzy ulice Lenina — w Żulanach, w Bortnyczach, na Trojeszczynie. Oprócz tego jest ulica Lenińska i ulica Wołodii Uljanowa na Borszczahiwce, zaułek Wołodii Uljanowa w Byłyczach, ulica Illicza w Nowej Darnycy. Tutaj też znajduje się ulica Nadiji Krupskiej… A co za tym idzie, na mapie stolicy Pyłyp Orłyk, Ołena Teliha i Wasyl Stus nadal spokojnie sąsiadują z Worowskim, Frunzem i patologiczną nawet jak na czekistowskie standardy sadystką Rozalią Ziemiaczką. Wпрочем, trudno uznać to za największy problem Kijowa. Kiedy znów będziemy mieli choć minimalnie inteligentne władze miejskie, spójny system toponimiki można będzie nałożyć na mapę Kijowa dość szybko i bezboleśnie (przecież opracowania ekspertów-kijowoznawców istnieją — trzeba tylko przegłosować je na sesji Rady Miasta Kijowa i podpisać przez mera). Nietrudno będzie też usunąć z tych ulic pomniki odrażających działaczy epoki radzieckiej. Przecież po przyjęciu ustawy o uwiecznieniu pamięci ofiar Hołodomoru i uznaniu sztucznie stworzonego przez system głodu za ludobójstwo przeciwko narodowi ukraińskiemu, już zupełnie nielogiczne są w Kijowie pomniki twórcy tego systemu Lenina, a także Petrowskiego i Kosiora, którzy w latach 1932—33 byli odpowiednio nominalnym „prezydentem USRR” oraz realnym kierownikiem KP(b)U. Jestem przekonany: forsowaną przeze mnie jeszcze na początku lat 90. ideę „parku rzeźby okresu totalitarnego” kiedyś zrealizujemy. W Doniecku wszystkie szyldy są po rosyjsku. Nic dziwnego — przecież właśnie tutaj jest stolica „drugiego języka państwowego”. Kwestia jest tak upolityczniona, że do pisowni ręce nie dochodzą... Hennadij AWIŁOW, m. Gorłówka decyzją radni nadali symferopolskiej dziecięcej szkole muzycznej nr 2 imię Alemdara Sabitowycza Karamanowa (1934—2007) — narodowego artysty Ukrainy, laureata Narodowej Nagrody im. T. H. Szewczenki i Nagrody Autonomicznej Republiki Krymu, autora 28 symfonii, około stu instrumentalnych, wokalnych i chóralnych kompozycji polifonicznych, w tym muzyki hymnu Krymu. Wszystkie swoje wybitne dzieła sławny kompozytor, który żył samotnie na cichej uliczce niedaleko parku Szewczenki, „wychodził” na jego alejach i ulicy, która odtąd nosi jego imię.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn