Strona · s. 7strona oryginału ↗
ZBIERAJMY SIĘ NA „SŁOBOŻAŃSKĄ BIESIADĘ”
Слово Просвіти, №49 за 2007 рік
Kateryna HŁUCHOWCEWA, doktor nauk filologicznych, profesor, członek zarządu Ługańskiego Obwodowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. W Ługańskim Narodowym Uniwersytecie Pedagogicznym odbyła się zorganizowana przez obwodowe zjednoczenie „Proświty” regionalna konferencja naukowa „Słobożańska biesiada”, w której wzięli udział proświcianie-wykładowcy oraz studenci dwóch uczelni — Ługańskiego Narodowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. Tarasa Szewczenki oraz Wschodnioukraińskiego Narodowego Uniwersytetu im. Wołodymyra Dala. Treść nazwy „Słobożańska biesiada” zawiera zadania postawione przed tym szacownym zgromadzeniem. Zatem, normatywne „besida” (rozmowa), a dialektalne (wschodniosłobożańskie, rozpowszechnione w północnych rejonach obwodu ługańskiego) „biesiada” ma następujące znaczenia: „rozmowa z kimkolwiek”; „referat, komunikat na jakikolwiek temat z późniejszą wymianą myśli”; „mowa, wysławianie się”. Dawność słowa warunkuje jego rozległą strukturę semantyczną w gwarach. W szczególności w ukraińskich wschodniosłobożańskich gwarach, oprócz wymienionych znaczeń, może mieć ono znaczenia obrzędowe: „obrzęd umawiania się rodziców narzeczonych o wesele”; „zwyczaj, według którego krewni młodej szli lub jechali w drugim dniu wesela na poczęstunek do rodziców młodego”; „zabawa”. Taka semantyka słowa świadczy o tym, że zakumulowano w nim dawną treść, oraz że samo słowo należy do znaków językowych, w których odzwierciedlono archaiczną etnokulturę regionu. ґ ґ ґ Na konferencji pracowało pięć sekcji: „Społeczne aspekty funkcjonowania języka”, „Kreski do portretu rodzimej gwary”, „Idiolekt i rozwój języka ogólnonarodowego”, „Toponimika. Antroponimika”, „Surżyk: mit, rzeczywistość”. W pracy konferencji wzięli udział profesorowie i docenci katedr filologicznych, wykładowcy, doktoranci, studenci. Konferencja dowiodła, że studiowanie języka ukraińskiego dla Ługańszczyzny jest niezwykle aktualne i bardzo potrzebne. Nawet pobieżna analiza źródeł informacyjnych teraźniejszości poświadcza postkolonialny dyskurs dygłosji na Ukrainie, wpływ imperialnej świadomości na wymiary funkcjonalne i poziom prestiżu języka państwowego. Badacze słusznie podkreślają, że dygłosja to fenomen społeczeństwa średniowiecznego, dlatego jej pojawienie się na Ukrainie można uważać za zwiastun radykalnych transformacji społeczno-politycznych. Oprócz wspomnianej konferencji, aktywiści „Proświty” przeprowadzili jeszcze szereg działań poświęconych Dniu Języka Ukraińskiego i Piśmiennictwa. W szczególności aktualne kwestie polityki językowej i sytuacji językowej na Ługańszczyźnie omówiono na posiedzeniu proświciańskiego „okrągłego stołu”, którego uczestnicy uznali, że kwestia polityki językowej jest bardzo paląca. Choć trzeba odnosić się do niej ostrożnie i tolerancyjnie, na Ługańszczyźnie generują ją antyukraińskie, antypaństwowe kręgi władzy obwodowej, a próbom zakwestionowania statusu języka ukraińskiego jako jedynego państwowego należy dawać zdecydowany odpór. Właśnie to robili członkowie zarządu zjednoczenia obwodowego i inni proświcianie Ługańszczyzny w swoich wystąpieniach w centralnych, obwodowych i lokalnych środkach masowego przekazu. Tak, przewodniczący obwodowego zjednoczenia proświciańskiego Wołodymyr Semystiaha udzielił wywiadu ogólnokrajowemu kanałowi ICTV na temat systematycznych naruszeń w obwodzie ługańskim 10. artykułu Konstytucji Ukrainy, a także tendencji separatystycznych, które znów pojawiły się w polityce władzy obwodowej. Dziś na Ługańszczyźnie mieszkają przedstawiciele 120 narodowości. Według wyników spisu ludności z 2001 r. w obwodzie ługańskim mieszkają 57,9% Ukraińców, 44,5% Rosjan, 1,2% Białorusinów, 0,3% Żydów, 0,4% Tatarów, 1,5% inne narodowości. I choć nasz region jest kulturowo różnorodny, co obejmuje różnorodność językową, najaktualniejszym problemem współistnienia ukraińsko-rosyjskiego jest przestrzeń językowa. „Ustawa o językach w Ukraińskiej SRR” do dziś pozostaje głównym dokumentem normatywnym
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
