Strona · s. 10strona oryginału ↗
POSTACIE
Слово Просвіти, №49 за 2007 рік
Wołodymyr WOJTENKO, profesor, m. Kijów
…języki rodzaju ludzkiego, wbrew powszechnemu mniemaniu, nie składają się z odrębnych słów, które powstały albo przypadkowo, albo w wyniku małpowania dźwięków przyrody; są one zbudowane z rozsądnym naukowym sensem, którego badanie i zrozumienie w swoim czasie przyniesie ogromną korzyść, o której dzisiaj nie mamy nawet pojęcia. Język człowieka zawsze był godny jego samego. W słowie zachowują się pozostałości i pamiątki dawnego wielkiego tworzenia człowieka, a być może — w nowym są źródła i lepszej dla nas przyszłości. Platon Łukasiewicz (1806—1887) Stary Testament rozpoczyna się Księgą Rodzaju, która składa się z 50 rozdziałów. W pierwszych dziesięciu czytamy o stworzeniu świata i człowieka, grzechu pierworodnym i wygnaniu z raju, o Kainie i Ablu, potopie powszechnym i arce Noego… Mowa niby o wszystkim, co najważniejsze. A w rzeczywistości zajmuje to zaledwie sześć stron tekstu. Już na siódmej stronie rozdział 11. rozpoczyna pierwotna lingwistyka: “A była cała ziemia — jeden język i słowa jedne”. Babilon… “I powiedzieli oni: “Zbudujmy sobie miasto oraz wieżę, a wierzchołek jej aż do nieba. I uczyńmy dla siebie imię, abyśmy nie rozproszyli się po powierzchni całej ziemi”. Ale tak się nie stało: “I zstąpił Pan, aby zobaczyć miasto oraz wieżę… I rzekł Pan: “Jeden to naród i język jeden dla nich wszystkich, a to oto początek ich pracy. Nie będzie teraz niczego dla nich niemożliwego, co zamierzali czynić. Zstąpmy więc i pomieszajmy tak ich języki, aby nie rozumieli oni języka jeden drugiego”. I rozproszył ich stamtąd Pan po powierzchni całej ziemi”. Zatem, mieszając języki, tworząc ich różnorodność, Bóg nie karał ludzi swoich, a troszczył się o przesłanki ku temu, aby nie było jednego narodu, a były narody, aby ludzie nie tłoczyli się tylko za murami Babilonu, aby żyli, budowali i mówili swoimi językami wszędzie. Platon Łukasiewicz poświęcił życie weryfikacji tej hipotezy i — tak mu się zdawało — potwierdził ją. Czy to z delikatności, czy to z powodów cenzuralnych w swoich książkach nie wymieniał imienia Bożego i nie powoływał się na Biblię, ale zasadnicze tezy jego zdumiewającej lingwistyki łatwo rozpoznać.
PIEŚNI I DUMY Pod koniec lat 30. i na początku 40. XIX w. Niżyńskie Gimnazjum Nauk Wyższych delegowało do Petersburga szereg swoich absolwentów. Dzisiaj pośród ich nazwisk jaśnieje, jak perła w grochu, imię Gogola. Ale wszyscy oni (Bazyli, Gintowt, Hrebinka, Daniłewski, Danczenko, Kukolnik, Lubicz-Romanowski, Mokrycki, Paszczenko, bracia Prokopowiczowie, Riedkin) byli interesującymi ludźmi — pisarzami, nauczycielami, artystami, profesorami, urzędnikami. Platon Łukasiewicz również uczył się w Niżynie, ale kursu nie ukończył — przeszedł do Liceum Richelieu w Odessie; tam otrzymał dyplom i dopiero potem ruszył w ślad za towarzyszami. Nie wiemy, co robił w Petersburgu, ale, zrozumiałe, nie był ostatnim w “niżyńskiej kolonii”. W styczniu 1837 roku Gogol w liście z Paryża wypytuje jednego z kolegów: “A co porabia Łukasiewicz? Czy wyjechał za granicę, czy nie? Proszę, przekaż mu mój pokłon i powiedz, że mam nadzieję z nim się u-
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
