Strona · s. 12strona oryginału ↗
WIEC PROŚWIECIŃSKI CERKIEW W WOŚCZAŃCACH, RÓD SZEPTYCKICH ORAZ INNE RODY SZLACHECKIE
Слово Просвіти, №49 за 2007 рік
Wołodymyr HOLYŃSKI, przewodniczący towarzystwa „Proświta” w Rudkach na Lwowszczyźnie. Cerkiew w Wościańcach to unikatowy zabytek architektury ukraińskiej sakralnej sztuki budowlanej z drewna z pierwszej połowy XVIII wieku. Jest trójnawowa, z babińcem, główną nawą świątyni oraz ołtarzową. Dach jest namiotowy, zwieńczony trzema ośmiokątnymi kopułami: centralną dużą oraz dwiema małymi, wysuniętymi do przodu w stronę wejścia do cerkwi, które osadzono na wieżach czworokątnych u podstawy, a wyżej, od skosów służących do odprowadzania wody – ośmiokątnych. Główne słupy ścian cerkiewnych, na których wspiera się górna część budowli, zakończone są rzeźbionymi drewnianymi kapitelami. W cerkwi znajduje się artystyczny ikonostas. Wzrok przykuwa ambona oraz oryginalnie wykonane rzeźbienia ram głównych obrazów. Takie trzystuletnie drewniane świątynie to rzadkość na Ukrainie. Cerkiew wzniesiono w 1734 roku, podczas działalności kijowskiego metropolity Atanazego Szeptyckiego (1686–1746), pochodzącego z Wościaniec. Mychajło Małecki. Popiersie Kobziarza na Samborszczyźnie. Do dziś do cerkwi zwołuje wspólnotę Wościaniec dzwon cerkiewny z napisem: „Ten dzwon oddał do cerkwi wościanieckiej świątyni Podwyższenia Krzyża Świętego Pańskiego przewielebny jego miłość pan Atanazy na Szeptycach Szeptycki, arcybiskup metropolita kijowski i całej Rusi, biskup lwowski, halicki i kamieniecki, archimandryta kijowsko-pieczerski i uniowski. Roku Pańskiego 1742. Przelany w 1929 roku”. Oczywiście dzwon Szeptyckich przelano nie bez wiedzy i pomocy metropolity Andrzeja Szeptyckiego. Atanazy Szeptycki zasłynął staraniami o edukację naszego duchowieństwa, był wydawcą ksiąg liturgicznych, a będąc biskupem lwowskim, założył bractwo przy cerkwi św. Jura. Walczył przeciwko latynizacji ukraińskiej cerkwi greckokatolickiej. Ród Szeptyckich to dawny ród szlachecki, który posiadał majątki w Szeptyczach, Kanafostach i Wościańcach. W średniowieczu patronami (opiekunami) cerkwi byli z reguły właściciele wielkich posiadłości we wsiach, którzy dostarczali materiał budowlany na cerkiew i inicjowali budowę świątyń. W tamtym czasie w sąsiednich Kanafostach, należących do parafii wościanieckiej, znajdował się klasztor św. Onufrego, którym opiekowali się Szeptyccy. W XVIII wieku właścicielem ziemskim w Wościańcach była rodzina Szeptyckich, która dała ukraińskiej cerkwi kilku wybitnych działaczy: Warłaama Szeptyckiego (1647–1715), biskupa lwowskiego, Atanazego Szeptyckiego (1686–1746), Atanazego Szeptyckiego (1712–1779), biskupa przemyskiego, Lwa Szeptyckiego (1717–1790), biskupa i metropolitę, a w czasach nowożytnych znanego Andrzeja Szeptyckiego (1865–1944), również biskupa i metropolitę, pochodzącego ze wsi Prylbycze na Jaworszczyźnie. W bardzo ciężkim czasie dla staroukraińskiej (ruskiej) elity, w czasach Ruiny, Warłaam Szeptycki, biskup lwowski, w liście do Adama Sieniawskiego, kasztelana krakowskiego, pisze: „...Jaśnie wielmożnemu panu należy wiedzieć, że i my, szlachta, nie od wczoraj, nie z czyjejś łaski, ani nagród, ani małżeńskich koniunktur wyrośliśmy, ale z przodków dawnych, z zasług wojny i pokoju, tak dawni, jak stara Ruś i wiara Jezusa Chrystusa w niej...”. Tak bronił się dawny ród Szeptyckich przed antyruskim natarciem cudzoziemskich najeźdźców i swoich renegatów, którzy poszli na służbę do okupanta naszych książęcych ziem. Nawiasem mówiąc, ród Sieniawskich w XVI wieku zapoczątkował się w sąsiednich Koniuszkach Siemianowskich, za królewską służbę otrzymał tytuł szlachecki Prokop Sieniawski, który wywodził się z chłopów. Wiosną 1902 roku proboszczem parafii wościanieckiej zostaje młody proświcianin ks. Semen Kulczycki, który umiejętnie współpracuje z podobnie myślącym dziedzicem swojej parafii Mychajłem Małeckim z Uhierzec Wieniawskich. Mychajło Małecki na własny koszt w 1903 r. zbudował
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
