Strona · s. 14strona oryginału ↗
Z KRAJU SZEWCZENKI
Слово Просвіти, №49 за 2007 рік
O bogactwie ojczyzny T. Szewczenki dowiadujemy się z książki „Pieśni kraju Szewczenki” (Łuck, 2006), którą przygotował znany wołyński folklorysta Ołeksij Oszurkewycz. Zapisy pieśni zostały dokonane w latach 1985–1989 podczas ekspedycji folklorystyczno-etnograficznych w rodzinne strony poety — do wsi Moryńce i Kiriłówka (obecnie Szewczenkowe) w obwodzie czerkaskim. Prawie trzysta przykładów pieśni stanowi podstawę wydania. W książce przedstawiono przykłady niemal wszystkich grup gatunkowo-tematycznych folkloru muzycznego regionu. Wśród zapisów znajdują się pieśni kalendarzowo-obrzędowe, rodzinno-bytowe, balladowe, społeczno-bytowe oraz duży cykl pieśni weselnych. Ważne miejsce zajmuje rozdział „Pieśni do słów Tarasa Szewczenki”. Całkowicie naturalne jest, że niektóre z nich pozostały zbliżone do literackich wzorców autorskich, inne zaś, wzbogacone o folklorystyczne reminiscencje, nabrały wariantowych przekształceń. Badaczy, a ostatecznie wielu miłośników twórczości pieśniarskiej, zaintryguje rozdział „Ulubione pieśni Tarasa Szewczenki”, w którym zaprezentowano utwory wraz z odpowiednimi komentarzami-wyjaśnieniami dotyczącymi życiowych i twórczych związków poety z pieśnią ludową. O jednej z nich kompilator podaje taką niezwykłą mini-historię. Według świadectw Mykoły Biłozerśkiego, pieśń „W Kijowie na rynku” — swoją ulubioną — Szewczenko śpiewał wśród innych w styczniu 1847 roku na weselu Pantełejmona Kulisza we wsi Motroniówka w pobliżu Borzny. Od Szewczenki pieśń przejęła podczas jego podróży po Ukrainie w 1859 roku Jelyzaweta Kraskowśka, żona wykładowcy jednego z kijowskich gimnazjów. Z czasem od tej utalentowanej śpiewaczki pieśń zapisał Mykoła Łysenko i umieścił w swoim „Zbiorku ukraińskich pieśni” (1869). Do tekstu kompozytor dołączył przypis: „Od Je. I. Kraskowśkiej — usłyszane od T. Szewczenki”. Dobrze znanymi i ulubionymi pieśniami Szewczenki były „Oj Moroze da Morozenku”, „Nema hirsze tak nikomu”, „Oj pidu ja ny berehom-łuhom”, „Oj i zijdy, zijdy ty, zirońko ta weczirnyaja” i inne. Można bez zastrzeżeń zgodzić się z twierdzeniem kompilatora, że sfera tradycyjnego wykonawstwa pieśni ludowych wyraźnie się zawęża. Śpiewają obecnie głównie przy okazji jakiegoś pamiętnego wydarzenia — wesela, święta parafialnego. Znany na Zwinogródczyźnie kierownik ludowej kapeli chóralnej „Czysta krynycia”, starosta wsi Szewczenkowe Mykoła Pantełejmonowycz Sokyrko, wspominając lata swojej młodości, opowiadał: „Śpiewano kiedyś wszędzie. Nigdy nie zapomnieć letnich nocy… A ja lubiłem spać na strychu stodoły. Czyż można zasnąć, kiedy to w jednym, to w drugim końcu wsi rozbrzmiewa pieśń? Bywało tak, że wieczorami na śpiew Kiriłówki odpowiadało Budyszcze, a nawet Tarasiwka, jakby rywalizowały między sobą. Wtedy wydawało się, że ziemia śpiewa”. Rzetelne odtworzenie autentyczności utworów pieśniarsko-muzycznych, wyrazista systematyzacja, historyczno-porównawcza analiza materiału podnoszą pracę Ołeksija Oszurkewycza „Pieśni kraju Szewczenki” na należny poziom naukowo-badawczy. Zdjęcie Jewhena Buketa, z której płyty „Dziecięcej kolekcji”. Nauczyciele szkoły, którzy używali tych płyt, opowiadają, że lekcje przebiegają żwawiej, dzieci trafiają w swoją żywioł i odbierają materiał naturalnie, jakby się bawiły. Tak, doświadczona historyczka naszej szkoły Natalija Kuhajewśka wielokrotnie opowiadała o tym, że uczniowie bardzo dobrze przyswajają materiał o Starożytnej Grecji, Starożytnym Rzymie i historii Ukrainy. To zachęca uczniów do dalszej pracy”. ruch lat 40.–50., tylko członkowie „Proświty” i Ludowego Ruchu Ukrainy skierowali swoje protesty do redakcji gazet lokalnych i centralnych, Sekretariatu Prezydenta. Wszyscy inni z jakiegoś powodu milczeli. A w mieście „pracują” organizacje partii „Batkiwszczyna”, Nasza Ukraina. Czyżby ich to nie niepokoiło? W radiu miejskim słychać głos protestu tylko „Proświty”. Inni milczeli także wtedy, gdy komuniści uroczyście obchodzili 90. rocznicę komunistycznego przewrotu 1917 roku. Uroczyste zebrania komunistów w Chersoniu, zgodnie ze starą tradycją, witały dzieci. Pod czyj wpływ oddajemy młode pokolenie? Przeciwko wzniesieniu pomnika „żelaznemu Feliksowi” w Ciurupynśku podnosi głos tylko „Proświta”. W gabinecie mera Nowej Kachowki w ostatnich dniach z pisemnym oświadczeniem o antyukraińskim, antypaństwowym „wietrze” oraz o potrzebie utworzenia przy miejskim komitecie wykonawczym komisji do ochrony języka ukraińskiego przebywali przewodniczący oddziałów „Proświty” i Ludowego Ruchu Ukrainy Wira Łytwynowa oraz Jurij Dernowyj. A gdzież są inne organizacje narodowo-patriotyczne?
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
