Strona · s. 9strona oryginału ↗
Historia uczłowieczona postaciami
Слово Просвіти, №49 за 2008 рік
Przyszłość ukraińskiej państwowości leży w zachowaniu historii, tradycji, obyczajów, kultury, duchowości i narodowej pamięci, które tworzą ten potencjał wartości narodu, jaki należy pomnażać, urzeczywistniać i przekazywać potomkom. Warunki narodowej samoidentyfikacji wspólnoty określają składniki dalszego budowania państwa oraz tendencje budownictwa państwowego, które wymagają wzmożonej uwagi i mają stać się kierunkami polityki państwowej. Urzeczywistniając potencjał ukraińskiego budowania państwa we wszystkich okresach historycznych, przywołujemy w pamięci narodu te osiągnięcia, które duchowo wzbogacają, określają narodową trwałość i siłę. Okresy odrodzenia w historii Ukrainy utożsamia się z tworzeniem ukraińskiego narodu, epoką poprzedzającą aktywne budownictwo państwowe. W takich okresach walki o wyzwolenie narodowe stają się decydujące dla zdobycia doświadczenia, narodowego i państwowego samostanowienia. Historia, uczłowieczona postaciami i wydarzeniami walk o kształtowanie narodu i państwa, osiągnięciami oraz zgromadzonym przez ukraiński naród potencjałem, pojawia się na kartach monografii „Proświty” i Ukraińska państwowość (druga połowa XIX — pierwsza połowa XX wieku) młodego historyka Olgi Matiuty. W monografii przeanalizowano, jak Ukraińcy w warunkach polityki państwowej Austro-Węgierskiej i Rosyjskiej Cesarstwa tworzą w 1868 roku towarzystwo „Proświta”, które wyznaczyło sobie cel podnoszenia świadomości narodowej i dobrobytu ukraińskiego narodu. Przewagą towarzystwa stał się głęboko narodowy kierunek działania, podnoszenie świadomości narodowej ukraińskiego ludu drogą oświaty wszystkich warstw społeczeństwa, rozwoju kulturalnego, obrony prawa do działalności kulturalnej, gospodarczej, społeczno-politycznej. Właśnie to wyróżniało „Proświtę” spośród podobnych organizacji sąsiednich narodów, organicznie wpisywało ją w odrodzenie narodowe Ukraińców. Określającą cechą narodowo-państwowych walk Ukraińców na zachodnioukraińskich ziemiach w XIX — na początku XX wieku był wysoki poziom kultury politycznej, zdolność i możliwość obrony własnego prawa do samostanowienia. Właśnie na zachodnioukraińskich ziemiach, we Lwowie w latach 1860–1890, z trybun parlamentarnych członkowie „Proświty” domagali się funkcjonowania języka ukraińskiego, ukraińskiej szkoły, wyższego wykształcenia i nauki. Dopiero na początku XX wieku ukraiński naród na ziemiach Rosyjskiego Cesarstwa otrzymał możliwość legalnej działalności kulturalnej, naukowej, oświatowej w „Proświcie”, odradzania własnej duchowości i świadomości narodowej. W publikacji mowa o tym, jak w towarzystwie „Proświta” w drugiej połowie XIX — pierwszej połowie XX wieku wychowano kilka pokoleń narodowo świadomych Ukraińców — wywodzących się z różnych warstw ludu, gromadził się potencjał w sferze kulturalno-oświatowej, duchowej, gospodarczej, politycznej życia społecznego. Przygotowani kulturo-
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
