Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 10strona oryginału ↗

MŁODA „PROŚWITA”

Слово Просвіти, №49 за 2008 рік

DO 140. ROCZNICY „PROŚWITY” Ołeh OŁEKSIUK, przewodniczący Chersońskiego Obwodowego Zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki Ruch proświtański na Chersońszczyźnie zaczynał się od grupy ukrainofilów Ołeksandra Rusowa, który oprócz organizowania ukraińskich koncertów wydawał pierwszy na południu Ukrainy ukraińskojęzyczny almanach „Step”. Ujrzał on światło dzienne w 1886 roku. Jednak oficjalne doniesienia o utworzeniu komórki „Proświty” w Chersoniu datuje się na rok 1905, rok początku kształtowania się „Proświty” na Wielkiej Ukrainie. Lecz już od 1908 roku doniesienia o ruchu proświtańskim na Chersońszczyźnie znikają z łamów ówczesnych mediów. I dopiero w 1917 roku z inicjatywy pisarza Mykoły Czerniawskiego utworzono pierwszą legalną organizację kulturologiczno-polityczną „Ukraińska chata”, którą 6 stycznia 1918 roku zreorganizowano w towarzystwo „Proświta” na czele z założycielem chersońskiej kooperacji Iwanem Czelukiem. Carski, a później także bolszewicki reżim próbowały zniszczyć proświtaństwo. Zarówno jedni, jak i drudzy drwili z aktywnych działaczy „Proświty”. Wśród zamęczonych przez reżimy są chersońscy proświtańcy: Sofija Rusowa, Mykoła Kulisz, Dniprowa Czajka, Mykoła Czerniawski, Iwan Dniprowski, Iwan Czeluk, Juchym Mychajliw. Satrapowie próbowali sprowadzić idee Towarzystwa do farsy, do niedorzeczności. Jednak idee proświtańskie żyją do dziś. Aktywna działalność wszystkich komórek Berysławskiego Zjednoczenia Rejonowego (a działają one niemal w każdej wsi) zmobilizowała ukraińskość w szeregach Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki i stworzyła pozytywną aurę w utrwalaniu języka ukraińskiego wśród oświatowców oraz urzędników państwowych. Zaufanie ludności do lokalnej „Proświty” zostało poparte jeszcze zwycięstwami w wyborach do rad wiejskich, rejonowych i miejskich w latach 1994–2006. Zatem jedyna na Ukrainie grupa deputowanych „Proświta” w Berysławskiej Radzie Rejonowej w składzie dziewięciu deputowanych przez ponad 10 lat miała niemałe poparcie ludności. Możliwe, że właśnie to sprzyjało wydaniu „Szkiców z historii Berysławszczyzny”, które sfinansowały władze rejonowe, mimo że Chersońszczyzna przez wszystkie 17 lat niepodległości pozostaje jedynym obwodem na Ukrainie, gdzie wydawnictwo książkowe nie jest przewidziane w budżecie. 2002 NOTATKI POLEMICZNE Jewhen BUKET W pierwszej połowie lat 90. na fali odrodzenia narodowego w obwodach tarnopolskim, iwanofrankiwskim i lwowskim tworzono setki „Młodych Proświt”. Ogólna liczba młodzieży zaangażowanej w pracę proświtańską tylko na zachodzie Ukrainy zbliżała się do 20 tysięcy osób. 21 lipca 1996 roku w Kołomyi ogłoszono zamiar utworzenia Ogólnoukraińskiej Młodzieżowej Organizacji Społecznej „Młoda Proświta”. Zgromadzenie młodych proświtańców przyjęło apel do Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, do młodzieńców i dziewcząt sobornej Ukrainy. Zaznaczono w nim między innymi: „...Zjednoczywszy się dzisiaj w jednej grupie »Młodej Proświty«, wierzymy, że silna organizacja świadomej narodowo młodzieży może poważnie wpływać na sytuację w państwie, kształtowanie polityki młodzieżowej, rozwiązywanie najtrudniejszych problemów, formowanie elity ukraińskiej”

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn