Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 14strona oryginału ↗

CZYTAJMY, BO DZICZEJEMY!

Слово Просвіти, №49 за 2008 рік

Znany rosyjski księgarz i wydawca Iwan Sytin z zdumieniem wspominał, że kiedy w czasach jego handlu książkami dopiero przekraczało się rosyjsko-ukraińską granicę na Słobożańszczyźnie, od razu spotykało się inne podejście: gości częstowano mlekiem i miodem. I, rzecz jasna, kupowano książki i litografie. O Moskiewszczyźnie nie mógł on tego powiedzieć. Dziś rosyjscy socjologowie dowodzą: jeśli człowiek nie ma domowej biblioteki, głosuje na komunistów albo na żyrinowców. Na Ukrainie bibliotek prywatnych chyba jednak jest więcej, skoro „postępowcy” i inni socjaliści nie przechodzą do parlamentu, a na komunistów głosuje coraz mniej osób. …mii Wołodymyra Panczenki) zejdzie, jak piana z gęsiej fermy z dniepru… Nieprzyjemne, powiem wam, uczucie – kąpać się w takiej wodzie. A przecież ona płynie do Kijowa i poi dobrą trzecią część stolicy. A ile stołecznych ludzi „podsiadło” na tę lurę „genitalnej” literatury?! „DOBRA KNYHA” — FOREVER! …Jak dotrzeć z książką ukraińską do czytelnika po rozpadzie sieci księgarskiej? Niedawno rząd wydał uchwałę: na każdą miejscowość z dwoma tysiącami mieszkańców — punkt księgarski. Zapomniano tylko napisać, jak wykonać to życzenie. Jeśli ma to zrobić przedsiębiorca prywatny — jakie ulgi mu przyznacie? Jeśli przedsiębiorstwo komunalne — jakim mechanizmem zmusicie je do tego, skoro bardziej opłaca się handlować zatruciem (alkohol, tytoń) niż książkami. My w Czernihowie kilka lat temu, bez rządowych uchwał i narzekań na biały świat, otworzyliśmy księgarenkę „Dobra knyha”. Podczas otwarcia nikt nam nie pomógł, poza odpowiedzialnym sekretarzem Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki Mykołą Nesterczukiem. Kieszeni grosza nie napchaliśmy, ale siebie samych utrzymaliśmy — prawda, sprzedawcy pracowali „za spasibo”, a kierownik — i bez tego. W Priłukach prosvitianin Ihor Pawlućenko przy swojej kawiarni im. aktora Mykoły Jakowczenki „Za dwoma zającami” otworzył księgarnię. Ukraińską, oczywiście. Teraz w Czernihowie zamierzyliśmy się na rozszerzenie, na ośrodek kulturalno-artystyczny, którego podstawą będzie książka. Władze miejskie, po wycenach banków, które rosną jak grzyby po deszczu, zgodziły się oddać nam wszystkie materiały i ustalić, gdzie jest prawda, a gdzie oszczerstwa i czym są spowodowane ostatnie”. Zatem oprócz rehabilitacji politycznej trzeba zajmować się także moralną, obalając pośmiertne oszczerstwa. I kim że są zebrani, jakimi moralizatorami? Czy warto długo zatrzymywać się na moralności głównego przeciwnika naszego hetmana — moskiewskiego cara Piotra I? Aby nie zarzucono subiektywizmu, warto przypomnieć nicestwiącą charakterystykę tego cara, jaką dał rosyjski geniusz Lew Tołstoj. Można też przypomnieć, kto właśnie wstępował na rosyjski tron z dynastii Rurykowiczów i Romanowów. Zabójcy ojców i zabójcy synów, moralne potwory, a nawet po prostu zdegenerowane osoby. Wystarczy przeczytać apologetę samowładztwa i imperium Karamzina. Burzliwe życie Iwana Mazepy, jaskrawo odtworzone w literaturze i sztuce europejskiej, było odbiciem burzliwych czasów — XVII — początku XVIII wieku — nic więcej. Bo mimo wszystkich usiłowań nieżyczliwych moralizatorów trudno było znaleźć moralną „kramolę” nawet w słynnej historii związków 65-letniego Mazepy i 19-letniej Motryni Kochubejówny, córki sędziego generalnego. Ale nie będę opowiadać tych i innych nie mniej ciekawych wątków nowej książki, zapraszam czytelnika na jej strony. Tą książką kontynuowano dobrą sprawę wydawania książek na Czernihowszczyźnie — ziemi, z którą są związane najsłynniejsze lata życia wybitnego hetmana. sto metrów powierzchni lokalu, w którym wcześniej zajmowaliśmy trzydzieści. Remontujemy go, pokonując przeszkody urzędniczej „pomocy”: to miejski fundusz mienia komunalnego żąda zapłaty za wymyślony dług, to miejska rada nijak nie ustanawia ulg (dla handlu piwem ulgi są, a dla książek nie ma!), a teraz jeszcze nowy numer z „Ukrsocbanku”: połowę kredytu wypłacili, a dalej, jak mówią, – światowy kryzys. Żeby ich podniosło i posadziło na płacy minimalnej – cóż mają do tego światowe problemy, skoro i tak nadmuchali odsetki od kredytu jak bąbel z wołowego pęcherza, skoro spłata kredytu jest zgodnie z umową, a w końcu umowę trzeba wypełniać także bankowi! Teraz remont stanął, a odsetki od kredytu płacimy… Oto jak działa rządowa uchwała o ukraińskim handlu książkami! A przecież mowa tu, zauważmy, o jedynej księgarni w mieście liczącym 300 tysięcy mieszkańców! A co dopiero mówić o miasteczkach! Nie, w Czernihowie są inne, nieukraińskie księgarnie: powiedzmy, „Dom Książki” – przedsiębiorstwo komunalne, które wcale nie płaci czynszu, a jeszcze zarabia na powierzchniach wystawianych na sprzedaż telewizorów. Na mocy decyzji władz miejskich. Oto pomoc! Podobnie księgarnia sieci „KS”, na półkach której z ukraińską literaturą trzeba by powiesić tabliczkę „Literatura dla tubylców” czy coś w tym rodzaju – tak mało jest książek w języku ojczystym. Za to z ideologicznej wierności Moskwie wystawia się nie tyle dzieła klasyki rosyjskiej (niech będzie!), ile zmusza się czernihowian do czytania autorów, których nawet rosyjskie gurmany czytelnicze nie zawsze słyszały. A biografie wszelkich Bironów, Anny Iwanowny, białych i czerwonych generałów sprowadza się oczywiście przez „szalony popyt czytelniczy”… I po tym mnie

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn