Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 5strona oryginału ↗

JESTEŚMY W JEDNEJ PRZESTRZENI DUCHOWEJ

Слово Просвіти, №49 за 2010 рік

Niedawno w Narodowym Muzeum Literatury Ukrainy po raz pierwszy wręczono nowo ustanowioną nagrodę imienia Hryhorija Kocura. Laureatem został pisarz, tłumacz, profesor Lwowskiego Uniwersytetu Narodowego im. I. Franki Andrij Sodomora, który przełożył tragedie Ajschylosa, Eurypidesa, dzieła Owidiusza, Horacego oraz wielu innych klasyków i współczesnych autorów. Wręczając nagrodę, gratulacje od Ministerstwa Kultury i Turystyki przekazała wiceminister Wiktorija Lisnycza. Nadija KYRIAN Uroczystość rozpoczął Maksym Stricha, który zaznaczył, że od dawna przekład na Ukrainie to nie tylko sposób przekazania obcojęzycznego dzieła ludziom, ale także środek utwierdzania języka ukraińskiego. Nawet u nieżyczliwych nie może być wątpliwości, że język, w którym przełożone są dzieła klasyczne, jest pełnowartościowy. Bo czego zabraniał ukaz emski? Nie zabraniał on rozmawiać po ukraińsku w kuchni czy śpiewać pieśni. Ten ukaz zabraniał książki edukacyjnej i przekładu. Przyswajanie antyku trwa u nas od dawna, od trawestacji „Eneidy” Kotlarewskiego. Antyczne dzieła tłumaczyli S. Rudanśkyj, P. Niszczynśkyj, później Mykoła Zerow, Hryhorij Kocur. Andrij Sodomora to jeden z najlepszych współczesnych tłumaczy klasyki. W komisji nie było wątpliwości, kto ma zostać pierwszym laureatem nagrody imienia Hryhorija Kocura, choć wśród pretendentów było wielu godnych. Bohater Ukrainy Dmytro Pawłyczko nazwał laureata „człowiekiem o frankowskim rozmachu”. Tacy twórcy zasługują nie tylko na uznanie, ale i na takie wsparcie materialne od państwa, by mogli nie myśleć o kawałku chleba, a w pełni zrealizować talent. Akademik Mykoła Żułynśkyj powiedział, że książka Seneki „Listy moralne do Lucyliusza” w przekładzie A. Sodomory jest jego lekturą podręczną. Jest tam zadziwiająco aktualna sentencja: „Zgodą budowane są małe państwa, a niezgodą rujnowane wielkie”. Trzeba o tym pamiętać, gdyż społeczeństwo, które nie zna światowego dorobku cywilizacji, jest niepełnowartościowe. Laureatowi pogratulowali syn Hryhorija Kocura Andrij oraz jego żona Marija, współzałożyciele nagrody, którzy opiekują się Literacko-Memoriałowym Muzeum H. Kocura w Irpieniu, przewodniczący Kijowskiego Związku Twórczego Tłumaczy NSPU Wsewołod Tkaczenko, rodacy ze Lwowa oraz inni wielbiciele. Artyści Borys Łoboda i Hałyna Stefanowa deklamowali wiersze klasyków w znakomitych przekładach na język ukraiński. Laureat podziękował organizatorom spotkania, powiedział, że jest bardzo wzruszony i że będzie musiał dużo pracować, aby usprawiedliwić wszystko to, co usłyszał podczas wieczoru. Pogratulowaliśmy artyście w imieniu czytelników „Słowa Proświty” i zgodził się on udzielić krótkiego wywiadu dla naszego tygodnika. — Andriju Ołeksijowyczu, czego życzyłby Pan naszym czytelnikom? — Mam w rękach świeży numer „Słowa Proświty”, czasopisma, które pełni ogromną rolę i misję w naszym społeczeństwie, niesie światło. Dla mnie osobiście – Proświta – to jakieś szczególne słowo, to światło, to światło w słowie, gdzie przedrostek pro- wskazuje na działanie. To wspaniale, że w naszych czasach takie czasopismo istnieje, dobrze, żeby tego światła, które płynie ze słowa, z naszego głębokiego korzenia, było jak najwięcej. Chciałbym tego życzyć. — Jakie uczucia wywołało dzisiejsze wydarzenie? — Nagroda imienia Hryhorija Kocura jest dla mnie szczególnie zaszczytna, wzruszająca i odpowiedzialna. Hryhorij Porfyrowycz przez cały czas uważnie śledził moją pracę translatorską i autorską, dlatego temu, co osiągnąłem w przekładzie i we własnej twórczości, w dużej mierze zawdzięczam właśnie jemu. Muszę cały czas utrzymywać ten poziom, którego wymagał od pracujących ze słowem Hryhorij Kocur. Był surowym krytykiem, ale ta krytyka była dla mnie ratunkowa, połączona z wielką ciepłotą. „Klaszcze w dłonie pochlebca, doradza prawdziwy znawca” – pisał Horacy. Hryhorij Kocur jest obecny wśród nas swoim dziedzictwem twórczym. Wszyscy jesteśmy w jednej przestrzeni duchowej. — Każdy, kto czytał antycznych klasyków, zna Pana nazwisko, Pana przekłady z łaciny, greki. Z jakimi trudnościami się Pan spotykał? — Przekazać czytelnikowi antyczne słowo jest bardzo trudno, w istocie powinien to być słuchacz. Antyczne słowo poetyckie to żywe słowo, to jedność treści i dźwięku. Jak mówili Rzymianie, vox viva, żywy głos. Dzisiaj czytamy, a ta poezja wymaga udźwiękowienia. W słowie, które brzmi, jest szczególny czar, jest dusza, a słowo drukowane traci dźwiękową aurę. Dźwięk to bezpośrednia droga do serca. Są inne trudności, które oddalają nas od antycznych klasyków, ale starałem się robić wszystko, wykorzystując zasoby języka ukraińskiego, aby przybliżyć to słowo, które niesie oświecenie, wewnętrzne światło, bez czego człowiekowi bardzo trudno, bez czego nie może być szczęśliwy nawet przy największym dostatku i komforcie. — Czy obecna sytuacja sprzyja twórczości? — Przykro mnie uderza, że w dzisiejszym słowie, które funkcjonuje w społeczeństwie, coraz mniejszy jest procent tego, co trafia do duszy, do serca, a większy – informacyjnego, pragmatycznego. Trzeba za wszelką cenę starać się wracać do tego Słowa przez duże „S”, które jest powołane, by apelować do serca i do rozumu, ale to musi być jedność. Jeśli idzie w rozbieżne strony, to trudno to przyjąć. — Nad czym Pan teraz pracuje? — Zakończyłem pracę, o której dawno marzyłem. Przełożyłem najulubieńsze, najsłynniejsze dzieła Wergiliusza – „Eklogi”, „Georgiki”. To głęboka filozofia, zadziwiający język pieśni, zadziwiające echa z obecną epoką. Książka czeka na wydanie. Teraz chcę wrócić do mojego ulubionego gatunku – prozy autorskiej. Niedawno wyszła moja książka „Łzy rzeczy” – to nastrojowa proza lwowska. Mam też prozę wiejską. Chcę jeszcze popracować w moim ulubionym gatunku. Mam w rękach świeży numer „Słowa Proświty”, czasopisma, które pełni ogromną rolę i misję w naszym społeczeństwie, niesie światło. Dla mnie osobiście – Proświta – to jakieś szczególne słowo, to światło, to światło w słowie, gdzie przedrostek pro- wskazuje na działanie. To wspaniale, że w naszych czasach takie czasopismo istnieje, dobrze, żeby tego światła, które płynie ze słowa, z naszego głębokiego korzenia, było jak najwięcej. Chciałbym tego życzyć. Andrij Sodomora, 2010 rok

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn