Strona · s. 10strona oryginału ↗
CZYNNY I DZISIAJ DUCHOWY ZDRÓJ ŚW. JANA TEOLOGA
Слово Просвіти, №49 за 2010 рік
Chreszczatycki klasztor skalny
BOŻY DOM NAD DNIESTREM Kto i kiedy zakładał ten klasztor, znajdujący się we wsi Chreszczatyk w rejonie zastawnińskim na Bukowinie, można jedynie zgadywać, gdyż brak jest świadectw. Były pewne dokumenty, lecz spłonęły podczas I wojny światowej. Jednak o budowie tego klasztoru zachowało się podanie, które może być bliskie prawdy. Mówią, że kupiec Teodor Pryda podczas podróży zboczył z drogi. Noc była ciemna, jechał na oślep. Kiedy nagle zobaczył przed sobą światło. Mając nadzieję, że najechał na jakąś chatę, zszedł z wozu, aby przyjrzeć się, co to za światło. Lecz ledwie zrobił kilka kroków, poczuł, że stoi nad wielką przepaścią nad Dniestrem. Nagle światło zniknęło. Nie ruszając się z miejsca, Teodor Pryda doczekał świtu. W nocnej przygodzie kupiec dostrzegł wielką Bożą łaskę, która uratowała go od nagłej śmierci, więc postanowił zbudować w tym miejscu świątynię Bożą. W Chreszczatyckim urzędzie parafialnym znajduje się krótki zapis o założeniu klasztoru, który potwierdza przytoczone ludowe podanie i podaje jeszcze pewne wydarzenia historyczne. Powiedziano tam, że podczas prześladowania wiary prawosławnej w Galicji, część wiernych prawosławnych mnichów klasztoru „Skitu Maniawskiego”, który był twierdzą prawosławia, przeszła przez Dniestr i osiedliła się na lesistych skałach obok obecnego źródła klasztornego, kontynuując swoje pustelnicze życie. A bogaty kupiec Teodor Pryda zbudował dla tych mnichów kapliczkę nad samym źródłem św. Jana, która stoi do dziś, a później obok niej — także cerkiew. XVII w. oraz lata 1760. datują, odpowiednio, te dwie najstarsze murowane budowle: kaplicę nad źródłem oraz świątynię św. ap. Jana Teologa. Według podania, mieszkali tam mnisi, którzy założyli Chreszczatycki klasztor pod górą w niewielkiej jaskini pochodzenia krasowego. Istnieje nawet podanie, że w tej jaskini, jeszcze przed osiedleniem się mnichów ze Skitu Maniawskiego, żył mnich-pustelnik. Teraz to miejsce jest odosobnione do modlitwy. Istnieją podania, że od dawien dawna biło ze skały źródło, do którego pasterze pędzili stada, więc położyli tam drewniany krzyż, który przypominał przechodniom o wierze chrześcijańskiej i ukrzyżowanym Chrystusie. Możliwe, że od tego krzyża pochodzi nazwa wsi: Chreszczatyk. Przecież ziemia wokół niej należała wtedy do wsi Repużyńce, gdzie miał znajdować się mały klasztor, poświęcony św. ap. i ew. Janowi. Ale z powodu niezgody między mnichami, jak opowiada podanie, ten klasztor opustoszał. Lecz wzmianka o nim pozostała, a z czasem rozeszły się pogłoski, że w tym miejscu, obok źródła, gdzie stała kiedyś drewniana cerkiew, zawsze w dzień św. Jana pojawiało się światło. Mówią, że właśnie to podanie skłoniło mnicha Benedykta, by poprosić dziedziców wsi Repużyńce o pozwolenie na budowę w tym miejscu drewnianej cerkwi (może to być obecna kaplica ze źródłem). Znana z właściwości leczniczych woda, kąpiel i obmywanie się w której ratowało ludzi od różnych dolegliwości. Właśnie dlatego postanowiono stworzyć w tym miejscu świętą górę. Tak Serb Teodor Hadżiw zbudował zamiast drewnianej cerkwi murowaną i tam założył klasztor. Namówił dziedziców z Repużyńców, by przekazali mu grunt wokół cerkwi, i w 1765 roku T. Hadżiw zakończył budowę. Które z podań jest prawdziwe, trudno powiedzieć, zrozumiałe jest jedynie, że Chreszczatycki klasztor powstał pod koniec XVII lub na początku XVIII wieku. Po wejściu Bukowiny w 1774 r. w skład Austro-Węgier, austriacki cesarz Józef II zakończył działalność 21 klasztorów, a wśród nich także Chreszczatyckiego. Przybytek został przekształcony w parafię. Mimo to, uzdrawiające źródło pozostawało centrum pielgrzymek. Po I wojnie światowej Bukowina weszła jako część Mołdawii do Rumunii, władze kościelne i państwowe zaczęły odnawiać niektóre klasztory, które zamknęli Austriacy. Prawosławny lud regionu zatroszczył się o odrodzenie przybytku w Chreszczatyku. I 8 maja 1933 roku parafię ogłoszono klasztorem. Najcięższe czasy dla klasztoru nastały w 1940 roku, kiedy Północna Bukowina stała się częścią ZSRR. Początkowo rząd radziecki godził się z istnieniem klasztoru. Co więcej, od 1957 do 1960 roku mieszkał tam św. Kuksza Odeski. Znany starzec porównywał Chreszczatyk z Atosem, gdzie zaczynał drogę zakonną. Przybycie starca Kukszy do klasztoru było dobroczynne: ożyło życie duchowe braci. Lecz nowa fala walki z Bogiem nie ominęła także cichego klasztoru św. Jana Teologa w Chreszczatyku. W 1960 roku rozpoczęła się jego stopniowa likwidacja. W Czerniowcach zamknięto żeński klasztor św. Wprowadzenia, a mniszki przeniesiono do Chreszczatyckiego. A w 1962 roku z Chreszczatyka mniszki wysiedlono. Tak w 1963 roku, podczas chruszczowskich prześladowań Kościoła, klasztor został zamknięty. Braci przeniesiono do Ławry Poczajowskiej, św. Kukszę — do Odeskiego przybytku Zaśnięcia Matki Bożej. Budowle klasztoru ograbiono, ale to miejsce pozostawało święte dla mieszkańców Bukowiny. Część ikon mnisi uratowali i zabrali ze sobą. Pomieszczenia klasztorne wykorzystywano do wypoczynku, a na uzdrawiającym źródle urządzono ujęcie wody dla zakładu wód mineralnych, znajdującego się niedaleko. PROROCTWO, KTÓRE SPEŁNIŁO SIĘ PO TRZYDZIESTU LATACH W 1989 roku ten klasztor zwrócono Kościołowi. Błogosławieństwo na otwarcie Święty Synod Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego ogłosił 20 sierpnia 1991 roku. W ostatnich latach przeprowadzono rekonstrukcję i rozbudowę klasztoru. W ciągu następnych 10 lat wzniesiono tu nowe budowle. Wśród nich (jeszcze nie wiedząc o proroctwie św. Kukszy, pod którego modlitewną opieką klasztor znajduje się obecnie) wzniesiono korpus, o którym ostrzegał starzec. Mówią, że pewnego razu pobłogosławił swoją duchową córkę na poszukiwania dogodnego miejsca, gdzie można by zbudować duży korpus dla mnichów. Znalazłszy takie miejsce na górze nad przybytkiem, duchowa córka powiadomiła o tym starca, a Kuksza wyprorokował pojawienie się tam budynku dla mnichów. Zachowała się w Chreszczatyckim klasztorze cela o. Kukszy, z okna której widać jego ikonę. Ta niewidzialna obecność świętego jest odczuwalna wszędzie. Od 1991 do 1993 r. wzniesiono sobór Zwiastowania Najświętszej Bogurodzicy z dolną cerkwią Narodzenia św. Jana Chrzciciela. Prace wewnętrzne w soborze zakończono w 1998 roku. Inne budynki przybytku: kaplica św. Kukszy Odeskiego (1996), stary korpus braterski (1957), trzy nowe korpusy braterskie (1992—1996), korpus refektarzowy ze świątynią (2001), pomieszczenia gospodarcze.
ZESPÓŁ ARCHITEKTURY I PRZYRODY Serce siedziby to murowana świątynia św. ap. Jana Teologa. U podnóża długich schodów, prowadzących do świątyni, stoi kaplica nad źródłem św. ap. Jana Teologa. W dolnej świątyni Soboru znajdują się relikwiarze z cząstkami świętych relikwii wielebnych Kukszy Nowego i Wawrzyńca Czernihowskiego, ikona świętej wielkomęczennicy Barbary, która odnowiła się, w ołtarzu — arka z cząstkami świętych. W starej cerkwi znajduje się arka z cząstkami świętych relikwii wielebnych Kijowsko-Pieczerskich, ikony Przemienienia Pańskiego oraz św. Kukszy Nowego, które się odnowiły. Pielgrzym może pokłonić się odrestaurowanej cudownej ikonie św. Mikołaja Cudotwórcy, która została zniszczona w czasach władzy radzieckiej i znajduje się na ścianie kaplicy, która jest nad źródłem. Począwszy od 1993 roku, w święto Narodzenia Świętego Jana Chrzciciela wznowiono wędrówki bogobojnych pielgrzymów. Dzisiaj klasztor to centrum pielgrzymek parafian z całej Ukrainy i różnych zakątków świata. Odbywają się tradycyjne procesje z Czerniowiec do Chreszczatyckiego Monasteru św. Jana Teologa w święto Narodzenia św. Jana Chrzciciela. A teraz tysiące pielgrzymów i turystów będą mogły odwiedzić wybitny zabytek prawosławia — Chreszczatycki Monaster św. Jana Teologa, który znajduje się 50 kilometrów od centrum obwodowego. Przygotowała Maria WYSZNIEWSKA, m. Czerniowce Cerkiew jaskiniowa Chreszczatyckiego Monasteru Męskiego św. Jana Teologa PRENUMERUJCIE „SŁOWO PROŚWITY”! Dzień piśmiennictwa i języka. 2001 rok
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
