Strona · s. 8strona oryginału ↗
Leonid LYMAN (1922—2003) Przy nie młodym ogniu
Слово Просвіти, №49 за 2012 рік
Opracowanie i autor studiów literacko-krytycznych laureat Narodowej Nagrody im. T. Szewczenki Wołodymyr BAZYLEWŚKYJ
Płoniemy nie młodym ogniem… L. Lyman
Tajemniczy poeta. Napisał mało. Publikował rzadko. Nie
Przed prologiem
Nie ominąć krwawego święta: Padł pocisk w dom Rastrellego I już widziano w mieście żołnierza W ponad plan uszytym szynelu.
Zadymiła się droga na Kruty, W Kozielcu opustoszały kwartały. Z Czernihowa mają przybyć Bataliony, których nie czekali.
Tu kiedyś komnezam z majątków Rozciągał dywany i garderoby, Bo zdecydowały wiejskie komórki Nie zależeć więcej od Europy.
Wszystko za chleb przyszło oddać, Runęło szczęście w otchłań, I nie ma ani Boga, ani honoru, Żeby uciszyć wolę głodną.
Przyjmujcież, jak wroga, syna, Nie przerażajcie się, wyszczerbione domostwa, Tylko żal, że jak dziwny obraz Runął dom Rastrellego. 1946
Biografia demona
Chylił się nad snem królów W mroku sierpniowej nocy I żarem trujących słów Utratę korony przepowiadał.
Jego pierwsze publikacje zwróciły uwagę autorytetów. J. Małaniuk nazwał debiutanta czystej krwi poetą, nie zepsutym literaturą. W. Derżawyn znajdował w jego wierszach oznaki genialności. Dla J. Ławrynenki Lyman to „duchowy arystokrata”. Z zachwytem wypowiadali się też inni, mniej znani. Za nowicjuszem utrwaliło się renomę najwybitniejszego liryka swojego pokolenia. Syndrom zbiorowego zaćmienia? Czy były podstawy dla tak wysokich charakterystyk?
Były. Oto tylko poeta potwierdzał je jakby z przymusu: publikował od wielkiego dzwonu, a potem i całkiem zamilkł. Stał się ofiarą przeładowania pochwałami? Duchowo złamał się, w wyniku czego kastalijskie źródło zamuliło się i przedwcześnie wyschło? Uwierzyć w to nie jest łatwo przede wszystkim dlatego, że wiersze Lymana wydają go jako naturę głęboką i samoistną, pewną swojej siły. Siła ta jest szlachetnie powściągliwa: za tekstami zawsze wyczuwa się więcej, niż w nich jest. Dlatego
Faluj, serce, i nie zaznaj spokoju, Dzwońcie, kieliszki, w błękitnym cieniu.
I na ramię kładą się cicho ręce, I czułe spojrzenie opada w dół. Płynąć będą walca niepowtarzalne dźwięki, W których pełno radości i łez.
Życie mija i rozsypuje daty, Płoniemy nie młodym ogniem I, wszystkich piękności nie zdążywszy rozpoznać, W dzień boleści umrzemy, umrzemy… 1944
Monastyr Mharski
Wznosi się nad brzegiem Suły, Chcą zmartwychwstać zardzewiałe ściany, Lecz gubią się drogi, które legły Przez wszystkie stulecia Ukrainy.
I wyrasta z owych stuleci I ziemię ćwiartuje niepokora, Przerażając się przeznaczenia zbutwieć Szalonym dniem Sodomy i Gomory.
Gorzki piołun dalekiej wiosny, I chłód bije w monasterskie wejścia, I czekają czerwono-białej wojny Saperami wbite zagrody.
Bo nie w stajni, nie w jarach stepów I w ochronę wezmą nie gwiazdę czerwoną — Oni za cieniem helleńskich bogów Ostatnią rozlokują obronę. 1946
xxx
T. O.
Przy oknie nie stójcie. Odejdźcie I ostrożnie zamykajcie drzwi, Żeby pokryty kurzem stuleci, Nie oglądając się, przeszedł „Salieri”.
Do waszych słów on żarliwie przylgnie Wszystkimi kończynami lepkiego ciała, I połowę sławy przegada Mu w ślad epoka zwiędła.
On poprowadzi w dal alei, Zamęczy czadem długiej rozmowy,
do nich chce się wracać — nieomylna oznaka talentu. Właściwie prawdziwy Lyman, jeśli sądzić po kijowskim wydaniu, to jakieś 20—25 wierszy. Ale wszystkie one, bez naciągania, są prawowitą własnością ukraińskiej poezji. Lyman, choć wydaje się prosty, jest zbyt subtelną substancją, by go rozczłonkowywać w powierzchowny sposób. To prostota szlachetnego niegadulstwa: ani gwałtownych gestów, ani zbędnych słów. Rzadko kiedy natykasz się
I w sonety znów zamiast ludzi Powrócą psy i krowy. 1946
xxx
Jak białe kwiaty, wyrastają dni I odpływają, rzucone na wodę. Znów przypomnieć wypadło mi Twoją daleką niełgawą urodę.
Dużo jeszcze spotka się zwątpień, I to życie powoli stanie się mitem. I tylko wszędzie, wszystkiemu na przekór, Kobiecość jesieni stoi nad światem.
Ty znów żyjesz w Charkowie teraz I musisz znów gorzko pokochać Pałac Pracy i flagę eseser I martwego Derżpromu szare płyty.
Ucichły już wszystkie kontynenty, A ty gotowa spotkać niepogodę. Lecz spójrz: nam sądzone wieńce Płyną bezładnie, rzucone na wodę. 1946
Bajka
My pojedziemy na wyspę zieloną, Tam nie usłyszymy walców Chopina, Ale szczęścia nie ma w ogóle Na ruinach tej ziemi.
Oddalać się będzie fatamorgana, I nam stanie się wtedy, jak omam, Wiatr stepu, wieńce złote I wszystko, co było w tym życiu.
I tubylców obróci w przerażenie Skóra zwierza w kobiecych rękach, Bo kiedy ty małą byłaś, Przy wilczej chacie żyłaś. 1946
xxx
„Columbia”, i gołębie, i chmury. I ty wychodzisz na głośny peron, Gdzie czekają swojego nie szelmy, nie korsarze, A szarzy mieszczanie, wciśnięci w prawo.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
