Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 11strona oryginału ↗

Młodzi naukowcy z Ukrainy w Barcelonie: „Kataloński przełom”

Слово Просвіти, №49 за 2013 рік

Kraj najstarszej (1283 rok) konstytucji, kraj, którego korzenie historii sięgają przybycia Greków i Kartagińczyków na Półwysep Iberyjski, kraj, który podarował światu Salvadora Dalí i Joana Miró… Katalonia. Region na północnym wschodzie Hiszpanii, u podnóża Pirenejów. Katalończycy to weseli i mądrzy ludzie, potrafią pracować, interesują się nauką. Szanują tradycje, ale przy tym emigranci w Barcelonie — administracyjnym, kulturalnym i gospodarczym centrum regionu — lubią mawiać, że „w tym mieście można wszystko”. Chodzi przede wszystkim o wolność osobistą. Najważniejsze, żeby twoja tożsamość nie przeszkadzała innym. Iwan RIABCZIJ, Kijów—Barcelona—Kijów. Barcelona — bez skazy? Oprócz Dalí i Miró, ludzie z katalońskiego kraju zasłynęli w wielu dziedzinach wiedzy: rabin Raszba — w interpretacji pism świętych, Enrique Moles — w chemii, Juan Antonio Samaranch — w sporcie, Montserrat Caballé — w śpiewie, Antoni Gaudí — w architekturze, Enrique Vila-Matas — w literaturze. Jeśli chodzi o Raszbę, to Żydzi w Katalonii żyli beztrosko przez 15 wieków, interpretowali święte księgi. Nauka zaś w Katalonii zawsze była w cenie. Miejscowi lubią się chwalić, że na początku XX wieku Barcelona była znacznie bardziej rozwinięta niż Madryt. Nic dziwnego — wszak samo położenie miasta na skrzyżowaniu kultur i regionów geograficznych sprzyjało rozkwitowi i bogactwu. Co prawda, walka o Katalonię między różnymi potęgami wojskowymi zawsze była zacięta i krwawa… Barcelona to Katalonia, a Katalonia to Barcelona. W mieście skupiona jest jedna czwarta ludności regionu. Wszystkie oblicza życia Barcelony odzwierciedlone są w jej zabytkach. Stąd Hiszpania podbijała dalekie, nieznane ziemie — więc nad portem barcelońskim powiewa Mirador de Colom, 50-metrowa kolumna z olbrzymim posągiem odkrywcy Ameryki Krzysztofa Kolumba na szczycie. I nieprzypadkowo. Wszak w czasach Kolumba to właśnie w Barcelonie znajdowało się centrum administracyjne Hiszpanii, właśnie tutaj podróżnik musiał uzyskać pozwolenie na żeglugę. Artysta Pablo Picasso zostawił w mieście nie tylko muzeum, które posiada największy na świecie zbiór płócien artysty, ale także liczne rysunki i motywy, które hojnie wykorzystują współcześni budowniczowie. Wszak Barcelona to miasto nowoczesnego urbanizmu. Jest się tu czemu dziwić. Prawdopodobnie daje o sobie znać spuścizna wielkiego Gaudiego — dziwaka, który był genialnym materiałoznawcą i matematykiem, a ponadto kochał przyrodę i życie. Bo tylko zakochany w przyrodzie człowiek jest w stanie stworzyć cud katedry Sagrada Família, jakby utkanej z organicznych, roślinnych elementów. W Barcelonie głęboko szanuje się kulturę (muzeów w Barcelonie są dziesiątki, a Instytut Raimunda Llulla do niedawna uważany był za niemal najpotężniejszą w Europie instytucję wspierającą język i kulturę) oraz edukację. Uniwersytet Barceloński został założony w 1450 roku i obecnie znajduje się w setce najlepszych uczelni wyższych świata. A jest jeszcze Autonomiczny Uniwersytet Barceloński i Uniwersytet Politechniczny. Przyjaciele języka hiszpańskiego. Nic więc dziwnego, że to właśnie Barcelona stała się pierwszym w Hiszpanii miastem, które przyjęło delegację Małej Akademii Nauk Ukrainy. W skład delegacji weszli pierwsi w historii MAN zwycięzcy sekcji „Język hiszpański” oraz przedstawiciel Stowarzyszenia Hispanistów Ukrainy — organizacji, która w 2012 roku wraz z Ambasadą Hiszpanii na Ukrainie była wśród inicjatorów nowej sekcji. „Hispanistyka na Ukrainie wreszcie zaczęła się należycie rozwijać, pojawiły się fachowe wydawnictwa naukowe, coroczne wydarzenia naukowe i kulturalne, uroczyste imprezy, które organizuje Ambasada, aby zjednoczyć wszystkich przyjaciół Hiszpanii na Ukrainie — zauważa Dmytro Drozdowski, członek Stowarzyszenia, redaktor naczelny czasopisma „Wseswit”, pracownik Instytutu Literatury im. T. Szewczenki i członek jury sekcji na ogólnoukraińskim etapie MAN. — Jednak znaczące pozytywne zmiany w krajowej hispanistyce zaszły dopiero w ciągu ostatnich pięciu lat. Niezwykle trudno było zorganizować Stowarzyszenie Hispanistów Ukrainy. Stało się to możliwe tylko przy przychylnym nastawieniu do tego projektu ze strony Ambasady Królestwa Hiszpanii na Ukrainie. Wspominam pierwsze spotkanie z ukraińskimi hispanistami w rezydencji Nadzwyczajnego i Pełnomocnego Ambasadora Hiszpanii na Ukrainie, pana José Rodrígueza Moyano. Na tym spotkaniu pan Ambasador mówił o ważnym znaczeniu współpracy kulturalnej, wspierania projektów translatorskich. Rola pana Rodrígueza Moyano w sukcesach najnowszej ukraińskiej hispanistyki jest ogromna. Przyjemnie, gdy przedstawicielem danego państwa jest człowiek, który rozumie wagę nie tylko „biznesu”, ale także projektów edukacyjnych, naukowych, kulturalno-literackich. Obecnie kadencja pana Moyano na Ukrainie dobiegła końca, dlatego chce się wierzyć, że i nowy Ambasador będzie godnym kontynuatorem tej przyjaźni kultur hiszpańskiej i ukraińskiej”. W ciągu ostatnich pięciu lat opracowano statut Stowarzyszenia Hispanistów Ukrainy, uformowano sieć regionalną. Stowarzyszenie powołane jest do szerzenia języka i kultury hiszpańskiej w naszym kraju, tworzenia organizacyjno-technicznych przesłanek dla rozwoju i ułatwienia intelektualnej współpracy ukraińskich badaczy języka i kultury hiszpańskiej, a także kultury narodów hiszpańskojęzycznych — a to przecież cała Ameryka Łacińska. Ta organizacja sprzyja rozwojowi międzynarodowych kontaktów między ukraińskimi i zagranicznymi specjalistami oraz profesjonalnymi stowarzyszeniami w dziedzinie badań języka i kultury hiszpańskiej. „W tym czasie — akcentuje D. Drozdowski — wydano niemało wspaniałych tłumaczeń ważnych tekstów hiszpańskojęzycznych, powiedzmy, Ortegi y Gasseta, nad którym pracowała Hałyna Werba z Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. T. H. Szewczenki, Unamuno — „ulubionego autora” Ołeksandra Pronkewycza z Mikołajowa. Niemało zrobił dla rozwoju hispanistyki na Ukrainie także obecny prezes Stowarzyszenia, profesor O. W. Pronkewycz”. Od 2007 roku w Kongresie Deputowanych Hiszpanii działa Grupa Przyjaźni z Ukrainą. Jedną z jej pierwszych uchwał była decyzja o uczczeniu pamięci ofiar Hołodomoru na Ukrainie w latach 1932—1933 z okazji 75. rocznicy tragedii. W 2010 roku, podczas przewodnictwa w UE, kierownictwo Hiszpanii wyraziło gotowość wspierania dalszego wzmacniania współpracy między Ukrainą a Unią Europejską. Od 2009 roku przy Ambasadzie Hiszpanii działa centrum kulturalno-informacyjne. „Obecnie niemal co miesiąc przy wsparciu Ambasady w Kijowie odbywają się pokazy współczesnego kina hiszpańskiego — zaznacza Dmytro Drozdowski. — Ambasada zjednoczyła wokół siebie wszystkich nauczycieli języka i literatury hiszpańskiej, tłumaczy i naukowców. Działa Klub Przyjaciół Języka Hiszpańskiego. Dzięki Ambasadzie na Ukrainę zaproszeni zostali ciekawi młodzi wykładowcy języka hiszpańskiego, którzy pracują w Kijowskim Narodowym Uniwersytecie, na Uniwersytecie Lingwistycznym i tak dalej”. “Najbardziej podobają mi się Hiszpanie…” “Niestety — konstatuje redaktor naczelny “Wseswitu” — język hiszpański u nas nauczany jest na poziomie szkoły średniej nie w każdym regionie. Tradycyjnie olimpiady z języka hiszpańskiego ustępują pod względem liczby uczestników olimpiadom z języka angielskiego, francuskiego czy niemieckiego. Dlatego fachowych iberystów mamy bardzo niewielu, obronionych prac doktorskich z literatury czy kultury hiszpańskiej jest bardzo mało”. Wprawdzie, jeśli wcześniej entuzjastów starali się wspierać Stowarzyszenie Iberystów oraz Ambasada, to obecnie do tej sprawy dołączyła Mała Akademia Nauk Ukrainy — potężna organizacja edukacji pozaszkolnej, która zrzesza ponad 300 tysięcy utalentowanych uczniów i aktywnie działa we wszystkich bez wyjątku regionach Ukrainy. “Sekcje innych języków — angielskiego, francuskiego, niemieckiego — działają od dawna i osiągnęły wysokie wyniki — opowiada kierownik sekcji “Język hiszpański” Kijowskiej MAN, wykładowczyni katedry filologii romańskiej Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Lingwistycznego Olha Kidkiła. — Chociaż języka hiszpańskiego uczymy się długo i wytrwale, takiej sekcji jeszcze nie było. I za sprawą ambasadora Hiszpanii, który skłonił do tego kroku, postanowiono ją utworzyć. Dzieci pracowały z zainteresowaniem. Ale ponieważ sekcję otwarto w październiku, czasu, aby zapoznać się z materiałem do prac naukowych, było za mało. Nie mieliśmy doświadczenia, ledwo nadążaliśmy, dlatego pierwszego miejsca na ogólnoukraińskich zawodach nie zdobyliśmy”. Olha Ołeksandriwna przyznaje, że w MAN pisanie prac jest trudne. “Pewne właściwości języka hiszpańskiego są niezbadane, więc uczniom trudno znaleźć materiał, współczesne źródła, aby ich prace były na odpowiednim poziomie — wyjaśnia. — Ponieważ chodzi o język hiszpański, to temat musi być związany z językoznawstwem, a nie literaturą czy przekładem. Chociaż my i to zachęcamy. Jeśli licealiści chcą pracować z przekładem lub literaturą piękną — niech pracują”. Maryna Semenowa, absolwentka kijowskiej szkoły specjalistycznej nr 64, zajęła trzecie miejsce w III etapie Ogólnoukraińskiego konkursu-obrony prac naukowych uczniów-członków MAN. “Kiedy zrozumiałam, że podoba mi się język hiszpański, zaczęłam poważniej przygotowywać się do lekcji i olimpiad. Hiszpański jest melodyjny, ma bardzo piękną wymowę. Ale bardziej podobają mi się ludzie — Hiszpanie, oni są inni, nie tacy jak my”. Ambasada Hiszpanii nie posiada na Ukrainie takiego stowarzyszenia edukacyjnego, powołanego do wzbudzania zainteresowania językiem i kulturą, jak francuski “Alliance Française” czy niemiecki “Goethe-Institut”. Choć przy hiszpańskim MSZ od 1991 roku działa Instytut Cervantesa, którego honorowym prezydentem jest król Hiszpanii. Oddziały tej instytucji są w stolicach naszych najbliższych sąsiadów — Rosji, Polsce, na Węgrzech, w Rumunii, Czechach itd. Utworzenie filii Instytutu planowano również na Ukrainie, jednak kryzys z 2008 roku pokrzyżował plany. W związku z tym utworzenie osobnej sekcji języka hiszpańskiego (i, można uznać, kultury, bo rzadko kto z uczniów pisze prace poświęcone wyłącznie językowi) godnie wypełniło tę lukę. Mała Akademia już od dawna i owocnie współpracuje z Instytutem Francuskim, Goethe-Institut, British Council na Ukrainie. Dlatego współpraca z Hiszpanią stała się logicznym krokiem. Petrykiwka w Katalonii Znalazł się również sponsor na wyjazd młodych “manowców” do Barcelony: linia lotnicza Wizz Air Ukraina obsługuje rejsy “Kijów-Walencja” oraz “Kijów-Barcelona”. Walencja jest historycznie bliska Katalonii, tutaj działa największe w Europie muzeum nauki. Jednak Barcelona to miasto, gdzie udanie łączą się sztuka, nauka, edukacja i rozrywka. A jeszcze w Barcelonie aktywnie działają Konsulat Generalny Ukrainy oraz przedstawicielstwo Izby Handlowo-Przemysłowej Ukrainy w Katalonii. Według słów konsula generalnego Ołeksandra Chrypunowa, który aktywnie wspierał wyjazd młodych naukowców z Ukrainy do Barcelony, w regionie działa niemało stworzonych przez przybyszów z naszego kraju przedsiębiorstw w branżach usług, budownictwa, nieruchomości, usług prawnych itd. “W ostatnich latach — opowiada O. Chrypunow — katalońskie firmy aktywnie szukają możliwości rozszerzenia stosunków handlowo-gospodarczych poza granicami Unii Europejskiej, w szczególności z ukraińskimi partnerami. Co roku odbywają się wizyty zorganizowanych grup katalońskich przedsiębiorców na Ukrainę przy wsparciu organizacyjnym Konsulatu Generalnego i przedstawiciela Izby Handlowo-Przemysłowej w celu prowadzenia negocjacji w różnych kwestiach rozwoju działalności gospodarczej, dwustronnych forów biznesowych. Również opracowywane są perspektywy dotyczące przyjazdu do Barcelony w najbliższym czasie oficjalnych i przedsiębiorczych delegacji poszczególnych obwodów Ukrainy, zainteresowanych rozwojem współpracy międzyregionalnej. Jeśli chodzi o sferę kulturalną, należy wspomnieć o niedawnym przeprowadzeniu w dwóch miastach Katalonii wystawy malarstwa petrykiwskiego, Dni ukraińskiej sztuki filmowej itd.”. Partnerem wydarzenia stało się również Stowarzyszenie Społeczne “Wschód-Zachód”, stworzone wiele lat temu przez Wołodymyra Fediuka. Długi czas zajmował się on adaptacją społeczną przybyszów z Ukrainy w Barcelonie. Obecnie “Wschód-Zachód” realizuje projekty edukacyjne. Wycieczka po mieście przy wsparciu tej organizacji zapadnie “manowcom” w pamięć na zawsze. Zobaczyli oni pozostałości starożytnego rzymskiego miasta, średniowieczną twierdzę, uliczki, gdzie spacerował Picasso, Pałac Muzyki Katalońskiej, targ La Boqueria, Łuk Triumfalny oraz jeszcze niemało niesamowitych zabytków katalońskiej metropolii. Zaskoczyła młodych naukowców katedra Sagrada Família. “Jest bardzo niezwykła — przyznaje uczestnik wyjazdu, kijowski uczeń Kyryło Kostyria. — Katedra jest jeszcze w rusztowaniach, ale nawet w takim wyglądzie robi niezapomniane wrażenie”. Kyryło pisał pracę o poezji latynoamerykańskiej. Oczywiście, w ujęciu językowym — zgodnie z wymogami MAN. Faktyczny zwycięzca sekcji “Język hiszpański” Dmytro Wołoszyn z Równego (chłopak obecnie uczy się w Czerniowcach) nazwał wyjazd “eksplozją impulsów nerwowych od tego, co zobaczyło się na własne oczy”.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn