Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 15strona oryginału ↗

W czym tkwią nasze problemy?

Слово Просвіти, №49 за 2013 рік

Nadia KYRIAN, obserwatorka. Tymi pytaniami przejmują się nasi korespondenci. Dla „Słowa Proświty” bardzo ważna jest opinia czytelników. Na przykład R. J. Potoka z miasta Zmijiw w obwodzie charkowskim proponuje, aby w każdym numerze zamieszczać „głos czytelnika” — listy lub przeglądy listów. Będziemy starali się to robić, choć nie będziemy w stanie zamieszczać listów w całości — jest ich bowiem bardzo dużo. Będziemy kłaść nacisk na to, co najważniejsze, co nas wszystkich niepokoi. Pan R. Potoka słusznie zauważa również: „Jestem kategorycznie przeciwny temu, aby tygodnik zamiast »przewodniczący administracji państwowej«, »mer miasta« nazywał te stanowiska gubernatorami i merami, bo u nas nie ma guberni i merostw”. Tematowi czystości języka poświęcony jest list Mykoły Patrykiejewa z miasta Radywiłów w obwodzie rówieńskim: „Surżyk opanował przestrzeń telewizyjną i radiową, media drukowane. A co dopiero mówić o nazwach sklepów w rodzaju »Second-hand«, »Brighton«, pladze »Paryżów«, »Mediolanów« i »Wersali«… Rynek pracy opanowały wakaty menedżerów, promotorów, image-makerów, brokerów, dealerów itp. Trzeba i »cudzego się uczyć«, i »swego nie porzucać«, bo możemy przekształcić się w kraj nie tylko jako wysypisko używanych rzeczy (Second hand), ale co gorsza i straszniejsze — będziemy żyli nie własną głową (Second head) i cały czas będziemy w roli historycznego wykonawcy cudzej woli” — apeluje pan Mykoła. W czym tkwią nasze problemy i jak się ich pozbyć, rozważa Wałentyna Konowałenko z Kijowa, która popiera propozycję akademika Stepana Wowkanycza ze Lwowa (artykuł „Czy Kulczycki będzie częstował we Lwowie wiedeńską kawą?”, „Słowo Proświty” nr 43 z 2013 r.) o tym, że powinniśmy uwiecznić pamięć o bojownikach o wolność i niepodległość Ukrainy, wyzwolicielach od trzech imperialnych drapieżnych orłów: niemieckiego ze swastyką, rosyjskiego z rozdwojoną głową i polskiego z królewską koroną. „Nasi bohaterowie — bojownicy przeciwko okupantom — nie dają spokoju ani »Russkiemu miru«, ani komunistom w Europie, ani wszelkim ukrainofobom — pisze Wałentyna Iljiwna. — Nazywają nas faszystami, bo chcemy słyszeć swój język, swoją pieśń, znać prawdziwą historię Ukrainy. Do tego nawet nie trzeba być uczestnikiem UPA”. „Faszystka” — usłyszała Wałentyna Konowałenko pod swoim adresem od ukrainofobów tylko za to, że opowiadała o wieśniakach z rejonu rokitniańskiego, których zebrano podczas wojny pod komisariatem wojskowym i nieprzeszkolonych, bez broni rzucono jako „mięso armatnie” przeciwko niemieckim czołgom. Wszyscy oni następnego dnia zginęli, wśród nich wuj Wałentyny Iljiwny. Zwykli ludzie jeszcze nie rozeznali się w prawdziwej historii Ukrainy, wyciąga wniosek korespondentka, wielu wierzy w różne bajki i plotki, dlatego „tytuł »Bojownik o wolność Ukrainy« musi stać się prawdziwie ogólnonarodowym, sobornym. „Co robić?” na to pytanie stara się odpowiedzieć obserwator polityczny, proświcianin z Iwano-Frankiwska Wołodymyr Ferenc. W tym celu władze muszą naprawić popełnione błędy, stać się politykami, którzy myślą nie o zwycięstwach w wyborach, a o interesach państwa, bo tylko silne, bogate państwo narodowe może ochronić wszystkich swoich obywateli, i władzę, i opozycję. „Właśnie teraz, kiedy dominująca partia władzy musiała wykonać wymuszony krok w kierunku Europy, wielu politykom z obsługi oligarchicznej enklawy otwiera się cena tego, co zrobili. Radzono im grać na konfrontacji dwóch tożsamości i w ten sposób wygrywać wybory ze »świadomymi« i »nacjonalistami«. W ten sposób »skutecznie« wykonali cudzy program denacjonalizacji Ukrainy. Wojny handlowe z Rosją, zaganianie do Unii Celnej i lekceważący stosunek Europy — to oznaki tego, że nie jesteśmy państwem narodowym z jednolitym kompleksem tożsamości”. Ukraińskie centrum humanistyczne kształtowania społeczeństwa obywatelskiego i państwa jest logiczne dla silnego kraju narodowego — kontynuuje Wołodymyr Ferenc. — Zatem lepiej byłoby, gdyby realni gospodarze państwa dobrowolnie pozbyli się formalnego rosyjsko-kosmopolitycznego fałszcentrum. Właśnie taki wariant jest dla wszystkich korzystny i pozwala lepiej chronić biznes i kapitał siłą państwa narodowego. W tym celu przywódcy muszą dać osobisty przykład ukraińskojęzyczności, wezwać właścicieli mediów, pracowników oświaty, aby to zrobili. Zapewnić wolność prywatnej inicjatywy i ograniczyć apetyty biznesu oraz państwa w celu znacznego zwiększenia wynagrodzenia za ludzką pracę. Tylko zamożny obywatel może mieć silne państwo. Na przykład amerykańska siła nie opiera się na światowym autorytecie, potędze militarnej i liczbie miliarderów. Amerykę utrzymuje w gronie liderów wysoki poziom życia i prywatnej inicjatywy obywateli, władza tam dba o to z całych sił. Dlatego też rozkwita sztuczna amerykańska nacja imigrantów, która obecnie jest znacznie silniejsza niż ukraińska autentyczna. O tym, jak uczynić Ukrainę silnym nowoczesnym państwem, rozważa Ołeksandr Stań z Czernihowa: „Spostrzegawczy myśliciele zauważyli, że ludzkość w swoim ewolucyjnym rozwoju przeszła kilka rodzajów rządów: od jednoosobowego do grupowego przedstawicielskiego — parlamentarnego. A co dalej? Dalej czas na demokrację bezpośrednią narodu! Jej podstawą jest samorząd lokalny. Władza centralna przy tym de-go wita z 65-leciem. Przyłączamy się do tych gratulacji! Nasz stały autor Petro Budycz pisze o Charytynie Kononenko, pisarce, utalentowanej dziennikarce, aktywnej działaczce ruchu kobiecego, doktor nauk ekonomicznych, ukraińskiej patriotce, która zginęła w katowniach gestapo w Równem za związek z UPA, od dnia śmierci której w tym roku mija 70 lat. Urodziła się we wsi Mykołajiwka w powiecie krzemieńczuckim guberni połtawskiej. Wcześnie została sierotą, małżeństwo Wilińskich wzięło ją na wychowanie — ciotka Walerija, pisarka, która była członkiem Ukraińskiej Centralnej Rady, jej mąż Ołeksandr, bratanek Marka Wowczka. W 1918 roku wraz z nimi wyjechała do Szwajcarii (O. Wiliński był konsulem generalnym URL), potem żyli na emigracji w Austrii i Czechach, później Charytyna wyjechała do Kanady. W Kanadzie zajmowała się pracą społeczno-oświatową, zorganizowała komórki »Proświty«. W latach 30. zajmuje się pracą proświciancką w Zachodniej Ukrainie. Podczas niemieckiej okupacji pracowała w Równem, gdzie stanęła na czele Służby Kobiet Ukrainy, która z czasem stała się filią Ukraińskiego Czerwonego Krzyża, którego działalność zakazali Niemcy. W podziemiu Charytyna uratowała życie wielu naszym żołnierzom. Wdzięczni mieszkańcy Równego nazwali ulicę imieniem tej działaczki. Jej słowa do Ukraińców i dziś są aktualne: »Niech nigdy nie wierzą żadnym wyzwolicielom, a sami zdobywają swoje prawa«. Lidija Kupczyk ze Lwowa zapoznaje nas z pięknymi i aktualnymi bajeczkami dla dzieci Zynowija Kwita. Pochodzi on z miasta Pomorzany w obwodzie lwowskim. Obecnie mieszka w USA. Przewodniczący Światowego Związku Nauczycieli-Ukraińców. Jest autorem zbiorów bajek »Bajka o sześciu braciach-Ukraińcach« (Użhorod-Filadelfia, wydawnictwo »Mystećka linija«, 1998), »Bajka o ukraińskiej kurce-pisankarce« (2000 r.), »Bajka o ukraińskim języku« (2001). W przedmowie do »Bajki o sześciu braciach-Ukraińcach« autor pisze, że »bajka oparta jest na rzeczywistości, którą przeżywali ukraińscy uciekinierzy przed moskiewsko-komunistyczną nawałą w czasie II wojny światowej i krótko po niej, zachowując swoje i swoich dzieci życie«, przejmuje się tym, aby gdziekolwiek żyli, pamiętali o swoich korzeniach, znali i szanowali język ukraiński. Zynowij Kwit delegowane są jedynie poszczególne, ogólnopaństwowe funkcje. Na świecie istnieją już przykłady kiełkowania demokracji bezpośredniej w społeczeństwie: na przykład w Norwegii państwo jest przesiąknięte organizacjami społecznymi, jak ciało naczyniami krwionośnymi”. Możliwość realizacji demokracji bezpośredniej narodu następuje wtedy, gdy poziom samoświadomości — wykształcenia, szacunku do samego siebie, zdecydowania i odpowiedzialności człowieka przed społeczeństwem osiągnie wystarczającą wysokość, kontynuuje Ołeksandr Shtań. „Mówcie ile chcecie o formach rządów, ale niczego nie osiągniecie, dopóki nie pokonacie chciwości, ambicji” — te słowa francuskiego myśliciela XVIII wieku Denisa Diderota są obecnie niezwykle aktualne. Elitarną warstwą duchową Ukrainy-Rusi byli, sądzę, nie sławni książęta z setkami ich nałożnic, a ludzie Wiedzy, ludzie Prawa: kriry w dobie książęcej, kozacy-charakternicy w dobie kozaczyzny. Ci ludzie żyli, działali w nurcie Prawdy życia. Obecnie informacja duchowa stała się bardziej dostępna niż kiedyś. Dlatego dla odrodzenia i radykalnej zmiany sposobu i jakości naszego życia pierwszym zadaniem jest oświecenie i praca, osobisty przykład. A pasjonatów, orędowników, pracowników, oświecicieli Ukrainie nie brakuje. O takich ludziach, z których możemy być dumni, donoszą nasi korespondenci. Inna Rusnak z Nowodniestrowska w obwodzie czerniowieckim pisze o Mychajle Szundriju, wieloletnim sołtysie Łomaczyniec, nauczycielu, dziennikarzu, krajoznawcy, badaczu i miłośniku dziedzictwa historycznego malowniczej ojczyzny — ziemi besarabskiej, wspaniałym gospodarzu, kochającym ojcu i dziadku, jako- Tablica pamiątkowa Charytyny Kononenko w Równem

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn