Strona · s. 11strona oryginału ↗
Petro ZYKUNOW: „Sztuka powinna stać się ideologią państwową”
Слово Просвіти, №49 за 2017 рік
Petro Zykunow — członek Narodowego Związku Artystów Ukrainy (NZAU), zasłużony artysta Ukrainy. Był zastępcą przewodniczącego Kijowskiej organizacji NZAU oraz NZAU, obecnie zajmuje się pracą twórczą. Głównymi dziedzinami jego twórczości są malarstwo sztalugowe i monumentalne. Tworzy pejzaże Żytomierszczyzny, Kijowszczyzny, Połtawszczyzny, Krymu, a także kompozycje fabularne i portrety. Brał udział w malowaniu wnętrz Soboru Michajłowskiego o Złotych Kopułach oraz Cerkwi Trzech Świętych w Kijowie. Uczestnik ogólnoukraińskich i zagranicznych wystaw artystycznych. Poszczególne płótna znajdują się w Narodowym Muzeum Sztuki Ukrainy, Sewastopolskim Muzeum Sztuki, Winnickim i Czernihowskim muzeach krajoznawczych. Niedawno artysta obchodził swoje 70-lecie. Dziś Petro Ołeksandrowycz jest gościem „Słowa Proświty”. — Czy pasja do malarstwa zaczęła się jeszcze w dzieciństwie? — Urodziłem się na Żytomierszczyźnie. Moi rodzice byli nauczycielami. Ojciec — dyrektor szkoły, wykładał język rosyjski, literaturę i rysunek, grał na kilku instrumentach muzycznych, malował, pisał wiersze. Zapewne to od niego odziedziczyłem miłość do sztuki. Nigdy nie zapomnę, jak zamówił prawdziwe farby, które na wsi były rzadkością. W sąsiedniej wsi mieszkał artysta amator Łucenko, jego imienia niestety nie pamiętam. On mnie też wiele nauczył. Był czas, kiedy marzyłem o tym, by zostać muzykiem, grałem na bajanie, a jeszcze chciałem zostać kinooperatorem. Jednak malarstwo zwyciężyło. Kiedy byłem w siódmej klasie, nasza rodzina przeprowadziła się do Kijowa. Początkowo uczęszczałem do dziecięcej szkoły plastycznej, jestem wdzięczny swojemu pedagogowi Mykole Szewczence. Potem uczyłem się w Republikańskiej Szkole Plastycznej im. Tarasa Szewczenki, a następnie w Kijowskim Instytucie Sztuki (obecnie Narodowa Akademia Sztuki Ukrainy). Od tego czasu całe moje życie jest związane ze sztuką. W wojsku również zajmowałem się malarstwem. A kiedy wróciłem do domu, zostałem członkiem młodzieżowego stowarzyszenia, później kandydatem na członka, a następnie członkiem Związku Artystów. W latach 70.—80. kierowałem młodzieżowym stowarzyszeniem twórczym Związku. Na zawsze zapamiętałem przygotowania i przeprowadzenie święta sztuki na Andrijiwskim Uzwozie w stolicy w 1981 roku. Wcześniej nie raz wyjeżdżałem za granicę: byłem w Belgradzie, Rydze, Paryżu, Pradze. Chciałem całe doświadczenie zdobyte podczas wyjazdów wcielić w ten projekt. Pomysł poparło kierownictwo Związku, udało się uzyskać zgodę kierownictwa partyjnego. Wyszło takie święto sztuki, którego mógłby pozazdrościć nawet francuski Montmartre. W następnym roku na święto przybyli przywódcy Ukrainy. Marzę o jego wznowieniu. W stołecznym kinie „Kijów” odbyła się ukraińska premiera filmu dokumentalnego „Piano” polskiej reżyserki Vity Marii Drygas. W samym środku protestu na kijowskim Majdanie fortepian, który miał stać się częścią barykady, uratowała studentka Narodowej Akademii Muzycznej. Fortepian staje się symbolem rewolucji. „Piano” — to historia instrumentu na wojnie oraz „pianistów-ekstremistów”, którzy walczą o swoją wolność. Chyba najważniejszym składnikiem tego filmu dokumentalnego jest muzyka. Film „Piano” — to druga reżyserska Często spotykałem się ze wspaniałymi artystami. Podczas plenerów w bazie twórczej w Siedniowie pracowałem z artystami Mykołą Hłuszczenką i Wiktorem Szatalinem. Jeśli podczas nauki w Instytucie Sztuki uczyliśmy się malarstwa z czarno-białych podręczników, to M. Hłuszczenko przywiózł z Francji do Siedniowa kolorowe slajdy. To było wtedy coś niezwykłego. Rozmawiałem z Ołeksandrem Syrotenką, Anatolijem Płamenickim, Tetianą Jabłonśką. Jestem wdzięczny losowi za znajomość z wieloma wybitnymi osobistościami — i to nie tylko artystami. Z ciepłem wspominam czasy, kiedy miałem możliwość rozmawiać z Anatolijem Awdijewśkim, Bohdanem Stupką, Myrosławem Wantuchem i wieloma innymi. — Kiedy odbyła się Pana pierwsza wystawa indywidualna? — To był 1967 rok. Jeszcze uczyłem się w Kijowskim Instytucie Sztuki. Zaprezentowałem wybór portretów, wśród których był portret mojego ojca. Po tym było wiele wystaw zbiorowych i indywidualnych na Ukrainie i za granicą. Szczególnie zapamiętałem wystawę, która odbyła się dwa lata temu w stołecznej galerii „Myteć”. Na otwarciu było wielu gości. Przyjechali ludzie z obwodów, przyszli moi przyjaciele — artyści, kompozytorzy, aktorzy, pisarze, a także ci, z którymi uczyłem się w szkole i instytucie. Udało się zaprezentować wiele moich prac. W lipcu-sierpniu tego roku w Muzeum Historii Miasta Kijowa odbyła się wystawa zbiorowa czterech artystów-jubilatów. Oprócz mnie swoje dzieła eksponowali tu Wałerij Hubenko, Wałerij Witer i Semen Rawśkyj. Ja na tej wystawie zaprezentowałem portret Mykoły Hohola, a także widoki Kijowa — Sofię Kijowską, Ławrę Pieczerską, Andrijiwski Uzwóz; pejzaże krymskie, widoki Karpat, swoją małą ojczyznę — wieś Zaremla w rejonie baraniwskim obwodu żytomierskiego. Oprócz tego zaprezentowałem po
2-3 prace z innych obwodów, w których udało mi się bywać. Często bywałem w Siedniowie, Karpatach. Z ciepłem wspominam zeszłoroczny plener w Żytomierzu. Zorganizowała go Żytomierska Organizacja Obwodowa Narodowego Związku Artystów Plastyków Ukrainy. Jestem szczególnie wdzięczny jej przewodniczącemu — Wasylowi Kondratiukowi. — Kilka słów o tematyce Pana twórczości. — Tematyka mojej twórczości jest bardzo szeroka: od portretów po pejzaże i obrazy tematyczne. Niejednokrotnie malowałem portrety Tarasa Szewczenki i Łesi Ukrainki. Do projektu „Wielcy Ukraińcy” stworzyłem 24 portrety. Malowanie portretów nie jest proste. Trzeba poczuć człowieka, którego się maluje. Jedna sprawa, kiedy maluje się go z natury, zupełnie inna — jeśli ze zdjęcia. W różnych okresach twórczości malowałem siebie, stworzyłem 5 autoportretów. Teraz maluję pejzaże, wszak dzisiaj jest to poszukiwany gatunek. — Brał Pan udział w odnawianiu Soboru Michajłowskiego o Złotych Kopułach? — Kiedy odbudowywano ten sobór, „Ukrrestawracija” podjęła się tworzenia malowideł. Mogłem dołączyć do tej szlachetnej sprawy. To była poważna szkoła. Chodziliśmy do Sofii Kijowskiej, studiowaliśmy technikę, styl. Jestem dumny, że w tej świątyni są prace, które stworzyłem. Restaurowałem także ikony Monasteru Wydubickiego, innych świątyń Kijowa. — Czy były w Pana życiu śmieszne przypadki? — Z wystawy ukradziono mi dwie prace. A artysta Wasyl Łopata zobaczył je w jednej z prywatnych galerii USA. „Widzisz, Petro, twoje prace w Ameryce — powiedział W. Łopata. — Myślałem, że je po prostu wyrzucili. A przecież trzeba było je nie tylko zabrać z wystawy, ale i przewieźć przez ocean”. Znaczy to, że moją sztukę cenią. I to jest wspaniałe. — Łączy Pan twórczość z działalnością dydaktyczną? — Wykładałem w Kijowskim Uniwersytecie Kultury, Kijowskim Uniwersytecie im. Borysa Hrinczenki, obecnie — w Narodowej Akademii Kierowniczych Kadr Kultury i Sztuki. Wykładam malarstwo i rysunek. Najważniejsze — nie zniechęcić studenta do nauki. Czym jest nauczyć rysować? Tak, można wziąć ołówek i pokazywać — prowadź w prawo, prowadź w lewo. Nigdy nie dążę do zniszczenia oryginalności, jedynie staram się skierować twórczość moich wychowanków na właściwe tory. To tak samo jak u muzyków, trzeba dać tylko szkołę, ale żeby stać się prawdziwym artystą, musi być do tego zapał. Obecnie studentom dużo czasu zabiera projektowanie komputerowe. Opowiadam im, jak ważne jest umiejętne posługiwanie się właśnie ołówkiem i pędzlem. Ale i w projektowanie komputerowe trzeba wkładać coś od siebie, żeby była nie tylko technika, ale i twórczość. Swego czasu prowadziłem kursy przygotowawcze u siebie w pracowni. Wielu moich wychowanków potem wstąpiło do szkoły artystycznej i do Narodowej Akademii Sztuk Ukrainy. — Zajmował się Pan także działalnością administracyjną? — Kierowałem stowarzyszeniem młodzieżowym, byłem zastępcą przewodniczącego Kijowskiej Organizacji Związku Artystów, później — zastępcą przewodniczącego Narodowego Związku Artystów Plastyków Ukrainy. Brałem udział w otwarciach wystaw, pomagałem artystom rozwiązywać sprawy bytowe. Staram się i teraz być obecny na otwarciach wystaw artystycznych, wszak bardzo duże znaczenie ma kontakt z kolegami. — Jak Pan ocenia współczesny stan sztuk pięknych na Ukrainie? — Jako trudny. Na wsiach i w niewielkich miastach jest wiele utalentowanych dzieci, ale trzeba im stworzyć warunki do nauki. Nie może dzisiaj mama czy tata, którzy mają niewielkie zarobki, opłacać nauki utalentowanemu dziecku, które chce zajmować się malarstwem czy muzyką. I to jest tragedia. Dzisiaj nie ma już tak wielkich konkursów na kierunki artystyczne, jakie były wcześniej, czasami zdarzają się nawet niedobory. Bo te zawody nie są wspierane przez państwo. A dokąd zniknęły księgarnie i sale wystawowe z centrum Kijowa? Co zrobili z Narodowymi Muzeami Tarasa Szewczenki w Kijowie i Kaniowie? Dlaczego zniszczyli część kin i centrów artystycznych na całej Ukrainie? I takich pytań jest mnóstwo. Ministerstwo Kultury Ukrainy zaproponowało w Narodowej Akademii Sztuki wykładać malarstwo tylko po cztery godziny tygodniowo. To to samo, co muzykowi chodzić ze smyczkiem, ale bez skrzypiec. Artyści płacą bardzo wysoki czynsz za swoje pracownie, a przecież to ich miejsce pracy, i swoją twórczością artyści rozsławiają Ukrainę. Tak jak pisarze, aktorzy. Wiele razy bywałem za granicą, tam cenią naszą sztukę. Taka szkoła artystyczna, jak na Ukrainie, mało gdzie pozostała. Ale o zachowanie dziedzictwa kulturowego, o należyte finansowanie placówek kultury powinno troszczyć się Ministerstwo Kultury Ukrainy. Mężowie stanu muszą wesprzeć sztuki piękne, literaturę, teatry. Sztuka musi być polityką państwową, nawet ideologią państwową, bo jeśli nie wesprzeć talentu dzisiaj, to jutro nie będzie już czego wspierać. — Ma Pan plany twórcze? — Już wiele lat pracuję nad tematem — „Szewczenko i Kaniów”. Chcę go kontynuować. Byłem znajomy z wieloma wybitnymi działaczami ukraińskiej kultury. Myślę o stworzeniu ich portretów, zacznę od ziomka Anatolija Paszkewycza. Także chciałbym, aby moja i moich kolegów twórczość była poszukiwana. Ukraińcy to pracowity i utalentowany naród, który zasługuje na lepszy los. Chcę, żeby nasza młodzież mogła zdobywać pełnowartościowe wykształcenie, żeby ludzie mieli dobrą pracę u siebie w domu i należytą pensję, a nie szukali lepszego losu za granicą. Rozmawiał Eduard OWCHARENKO Zdjęcie autora
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
