Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 14strona oryginału ↗

Hanna CZUBACZ. Z książki

Слово Просвіти, №49 за 2017 рік

Hanna Czubacz — autorka około 60 książek dla dorosłych i dzieci, ponad 300 lirycznych piosenek. Jej wiersze już od ponad 15 lat wykorzystywane są jako materiał dydaktyczny w podręcznikach szkolnych. Jest laureatką ogólnoukraińskich nagród literackich oraz międzynarodowej nagrody „Przyjaźń”. Wiersze poetki przetłumaczono na rosyjski, angielski, niemiecki, czeski, bułgarski, węgierski, mongolski i inne języki. Zamiast przedmowy do wierszy — krótki wywiad z poetką. Reliktowe drzewa Reliktowe drzewa, gdzie wy!? Rąbali na budynki, Na maszty cienkostanne. Rąbali — nie pytali: “A może, wy ostatnie?” W domysłach łudzących Niepokoję się myślami: Czyż nie tak to się stało Z reliktowymi nami? I wojnami zabijali, I głodem morzyli. Kobiety nie tych kochały I nie od tych rodziły. Silniejsi — umierali. A przeżywali — wątli. Reliktowych — tak mało. A wyrodków — dosyć. O biedny mój narodzie, Ciężka twoja droga: Reliktowe drzewa Rąbali bardzo długo! Białe łabędzie leciały (Ballada) Białe łabędzie leciały — Czarne pióra pogubiły. I zapytała wieś: “Gdzie wam czarno tak było?” Odpowiedziały białe ptaki: “Na Majdanie w stolicy!” Czarne wrony leciały — Siwe pióra pogubiły. I zapytała wieś: “Gdzie wam siwo tak było?” I powiedziały siwe ptaki: “Na Majdanie dym się kurzy!” Strzepnęła się wieś — Stała się ptakiem na skrzydle: Poleciała każda chata Dym smolisty rozpędzać. Bo od rana aż do nocy — Dym wszędzie lezie w oczy. Dym na górach i w dolinach, Dym na niebie na chmurach. I w każde wszędzie dymne Płaczą dusze niewinne. Białe łabędzie leciały… Noc łudząca W źrenicach — Zwęziły się światy. Łza w oku — Drży słona: Jaki ekran nie zaświeć, Na wszystkich — Chowają. I tak niepocieszenie boli Ta noc niepokojąca i łudząca. I tak ogłuszająco brzmi: “Bohaterom sława!”, “Wieczna sława!” Ja pójdę i upadnę… Ja pójdę i upadnę W jedwabną trawę I zapłaczę, zapłaczę, Zapłaczę… I jedwabna trawa, I żal światowy Moich łez mi Nie wybaczy. Będzie wiatr szumieć, Będzie niebo — grzmieć, Będą chlupać rzeki Wodą: “Dość w trawy łkać, Trzeba kraj ratować — Jęczy rodzima ziemia Pod ordą!” Podniosę się z kolan I, wciągnąwszy piołun, W światy zawyję Sobą: “Nie umiem strzelać — Będę zabójców przeklinać. A przekleństwa moje — Jak naboje!” Dwugłowi lichwiarze Dwie drapieżne głowy W jeden herb się złączyły. I jakby obie żywe I tylko co gryzły się. Zerkają teraz one Drapieżnie w różne strony — Tak, jakby nie orły, A mogilne wrony. Oczy drapieżne. Pazury — Każdego podrapią. Dwugłowi lichwiarze Cały świat zastraszają. Świat nie może zrozumieć, Co to za ptak: Nie śpiewa, nie leci I niebios — boi się. Nie Ruś! Wśród imperialnych wyczynów-pojęć I to pojęcie — jak dusza złodziejska: Kiedyś “Połtawę” Puszkin napisał, Dla szowinistów ta ziemia — rosyjska. Do wolności droga i długa, i ciężka Przez groźne bitwy i wieki burzliwe. I do dzisiaj połtawskie kluski Komuś tylko przypominają pielmieni. I mądry Gogol jeszcze “chochoł” komuś, Co duszę oddawał rosyjskiej mowie. Wybacz, Rosjo, ty jednak nie Ruś, A tylko nazwa ukradziona cudowna! Sumienie Sumienie — moja religia. Sumienie — moje święto. Sama tego nie wie, Jak jej dużo. Jest przy wierze, i przy prawdzie, I przy duszy otwartej. Nikt tylko nie podpowie, Jak mi z nią żyć. Przedczucie Taka zima w moim kraju — Pomarzły jabłonie w sadzie. Niepokój pierś rozrywa, Przedczuwając biedę. Żywa woda weźmie się lodem, W śniegach utoną brzegi. Wtedy od zachodu do wschodu Ucieknie droga spod nogi. “Choć nad przepaścią wiszą skrzydła, A ja mam nadzieję: Bóg ocali, Bo ja życia nie odkochałam I nie zrobiłam jeszcze wszystkiego”. — Wasze dziecięce piosenki pobiły wszystkie rekordy. Jedna “Żółw Acha” ma do trzech milionów pobrań w sieciach, chętnie śpiewają ją dzieci. Piosenkę “Nie zapomnij!” wykonują 1 września na uroczystym apelu. A kto tworzy muzykę? — Ja w tych piosenkach jestem i poetką, i kompozytorem. Stworzyłam je kiedyś dla swoich dzieci. A obecnie kochają je w różnych zakątkach Ukrainy. To wielkie szczęście — słyszeć, jak dziecięcymi głosami brzmią melodie twojego serca. Chyba całą literaturę dziecięcą trzeba tworzyć tak, jak dla swoich dzieci. — I liryczne piosenki Pani też są popularne… — Piosenki “Chusta cierniowa”, “Pole, pole…” śpiewają na wsiach i nazywają ludowymi. Ja nie mam nic przeciwko — niech będą ludowe, ja przecież Kor.: Pani Anno, zacznijmy od Pani nagród literackich. W tym roku otrzymała Pani Państwową Nagrodę imienia Łesi Ukrainki, proszę przyjąć moje szczere gratulacje. Hanna CZUBACZ: Dziękuję. Mam ciekawą historię z nagrodami. W 1994 roku byłam nominowana do Nagrody Szewczenkowskiej z książką dla dzieci “Alfabetowe uśmiechy”. To był pierwszy muzyczny alfabet (muzyka Ołeksandra Biłasza). Książka przeszła wszystkie trzy tury głosowań. Ja, oczywiście, cieszyłam się. Ale coś podpowiadało — nie cieszyć się na zapas. I kiedy Ołeś Honczar pogratulował nam z Oksaną (moja córka Oksana Czubacziwna ilustrowała książkę), powiedziałam: “Dziękuję! Ale bez wręczenia — to jeszcze nie nagroda”. Ołeś Terentijowycz zapewniał, że nie może być tak, żeby ktoś sprzeciwił się decyzji jury. Jednak czy przez brak środków, czy przez samowolę władz nominację “Literatura dziecięca” w ostatniej chwili anulowano. O tym dużo mówiono w prasie. Pocieszano mnie, uspokajano – mówiąc, że przecież jesteś liryczką, a nie dziecięcą poetką. Od tamtej pory wychodziłam na sąd jury z książkami liryki “Dźwięczna rzeka”, “Chusta cierniowa”, “Wśród zwątpień i nadziei”, “Radość wysokości”. Ale to jednego głosu brakowało, to odpadałam w poprzednich turach… — A nagroda imienia Łesi Ukrainki? — Tutaj też “przelatywałam”, jak fana nad Paryżem. Ale, dzięki Bogu, publikacje na poparcie w Państwa gazecie oraz głosowaniu jury, otrzymałam ją za książkę poezji dla młodszych klas “Ukraińcy idą” (wydawnictwo “Bohdan” — seria “Ukraińscy pisarze — dzieciom”) oraz za książkę “Rysujemy, czytamy, piszemy” (wydawnictwo “Bukrek”). — Ale przecież z nagrodą “Kijów” imienia Jewhena Płużnyka Pani też “przelatywała” kilka razy — i mimo wszystko otrzymała ją. — O! Ja bardzo szczycę się tą nagrodą, bo podzielam i często cytuję Płużnykowe: “Głupi ten, kto jeszcze dotąd poeta”. U mnie w swoim czasie wyszły dwie książki o Kijowie: “Etiudy rodzinnego miasta” oraz “Kijów liryczny”. Niestety, ich nie zauważono. Dopiero w 2015 roku zauważono mój zbiór “Radość wysokości”, który przyniósł mi radość i biedę… — Czyżby książka z takim tytułem mogła przynieść biedę? — Po siedemdziesiątce nawet nadmierna radość może wywołać stres. Jeśli w istocie, to ja sama jestem winna: bardzo dużo pracowałam. Kilka projektowych książeczek dla maluchów, występy w radiu i telewizji, koncerty, na których brzmiały moje piosenki, oraz nagrywanie nowych piosenek w studiach. A jeszcze — ciężko chorował mój mąż Heorhij Wołodymyrowycz, potrzebowały pomocy dzieci… Jednym słowem: nie skalkulowałam sił i 1 stycznia 2013 roku upadłam z udarem niedokrwiennym. Rodzina, dobrzy ludzie i doświadczeni lekarze ze szpitala wojskowego uratowali, a miłość do życia dała siły, by przeżyć. Podczas okresu rehabilitacyjnego w wydawnictwie “Knyżkowa chata” wyszło kilka książeczek dla maluchów, w wydawnictwie “Sim kołoriw” w serii “Kijowski podręcznik” — trzy książki edukacyjne. To dodało pragnienia tworzenia dalej. — Ale Pani i obecnie nadmiernie pracuje, Pani Anno! — Mnie chce się całą siebie dośpiewać: wiem, że są moje. Dzisiejsze piosenki są ładnie aranżowane, głośno śpiewane, dumnie reklamowane — ale mam wątpliwości, czy kiedykolwiek nazwą je ludowymi. — Jakich książek spodziewać się z druku? — Powiem o najważniejszym: w naszych czasach trudno liczyć na wsparcie państwa, ale przygotowałam zbiory: „Sumienie” (wydawnictwo „Pulsary”), „Reliktowe drzewa” (wydawnictwo „Bukrek”) oraz wydania dla dzieci: „Złote kurczątko” (wydawnictwo „Kraina mrij”), „Wesoły deszcz i ja” („Bukrek”), kilka książeczek dla maluchów („Knyżkowa chata”). Bo wiem: tylko nienapisana książka nie będzie mogła się ukazać… — Czy obecnie wiersze się piszą? — Tak. Marzę o wydaniu ich w przyszłym roku. Nazwy zbioru nie powiem, bo mogą ukraść. — To przecież nie pieniądze… — To więcej. U mnie kradziono nie tylko nazwy, ale i wiersze drukowano w swoich książkach. — Złego nie kradną. — Tym się pocieszam. Wspominam wersy Andrija Miastkiwskiego: „Chciało moje szczęście być skradzionym, Ale je za pieniądze sprzedali”. Nie spało się, a noc, jak morze. Taras Szewczenko Gdyby jak morze, To by płynęła Myślami cichymi Pod gwiazdy… A to, niby kamień, Noc legła Na delikatną duszę Ludzkim smutkiem. Proponujemy czytelnikom „Słowa Proświty” poezje Hanny Czubacz z nowej książki „Reliktowe drzewa”.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn