Strona · s. 16strona oryginału ↗
„Konkordia”: historia jednej rzeźby Ruslana Najdy
Слово Просвіти, №49 за 2017 рік
Tetiana KUSZTEWSKA, pisarka, Essen, Niemcy
Na wystawie „Dialogi artystów z Heinrichem Aldegreverem” (3 grudnia 2017 r. – 21 stycznia 2018 r.) w muzeum neoekspresjonizmu niemieckiego miasteczka Zoest zaprezentowano prawdziwy zorepad talentów — obrazy, rzeźby, fotografie 46 znanych artystów. Najwięcej oryginałów Aldegrevera, genialnego średniowiecznego grafika, zobaczysz właśnie w Zoest. Najsłynniejszy cykl grafik „Jeśli szczęście związane jest ze złem” — przedstawienie spersonifikowanych ludzkich namiętności, wad i cnót — zazdrości, próżności, szczęścia, harmonii, gniewu, nadmiaru, biedy, bogactwa. A tutaj idziesz salą i zastygasz — mało znana „Madonna” Aldegrevera, dla niej jednej warto było tu przyjechać — chrestomatia macierzyństwa i nieziemskiego piękna kobiety. Okazuje się, że ten sarkastyczny grafik i moralista jest także lirykiem o delikatnej duszy! Ale wróćmy do wystawy „Dialogi…”. Wśród zorepadu talentów na sceny ewangeliczne i nie tylko — są kompozycyjna maestria i oryginalność, lecz wielkości Aldegreverowskiej, tak mi się zdawało, współczesne prace nie osiągają. A czy można ją osiągnąć? Wir wspomnień wywołała we mnie rzeźba ukraińskiego rzeźbiarza Ruslana Najdy „Concordia”, która odsyła widza w głębie ukraińskiej mitologii, a także do grafiki Aldegrevera „Concordia”, czyli „Współbrzmienie”: — Dlaczego wybrałeś do swojego dialogu ze starym mistrzem jego grafikę „Concordia”? — Światem rządzi miłość, ten temat jest mi bliski, dlatego go wybrałem. I sam artysta jest mi bliski, jego sztuka i jego historia. Jakby mówił do swojego wielkiego współczesnego Dürera: „Może ty jesteś sławniejszy, ale ja biorę rewanż humorem, ciepłem i fantazją. Ty, Albrechcie, jesteś na wysokości, ale i ja mam swoje godne miejsce w sztuce”. I to prawda, bo prace Aldegrevera nie giną w towarzystwie najwybitniejszych grafików w najsłynniejszych muzeach świata. W ukraińskiej mitologii koń jest istotą boską, która zstąpiła na ziemię, aby pomóc człowiekowi. Rzeźbiarzowi w swojej pracy udało się oddać zdumiewająco drżący stosunek człowieka do konia jako do stworzenia boskiego i szlachetnego. Człowiekowi we wszystkich wiekach potrzebny był wierny przyjaciel i towarzysz broni w bitwach i wojnach. I nie ma na świecie większej tajemnicy niż przyjaźń człowieka i konia… O tym właśnie przypomina nam rzeźba Najdy. Ci dwaj — człowiek i koń — przeżyli razem tyle, że stali się prawie jedną całością… Czy nie stąd korzenie dawnej legendy o kentaurach? Rzeźba „Concordia”, wykonana w błyszczącym najdowskim neoekspresjonistycznym stylu (potwierdzili to już znani niemieccy historycy sztuki), zawarła w sobie wszystko: drżenie, majestat i dumę. A mnie przypomniała historię, którą w dzieciństwie opowiadał ojciec. Słyszał ją od swojego dziadka-kozaka. Była zacięta bitwa kozaków z Turkami. I jeden z Turków, starając się zabić hetmana, odrąbał jego koniowi nogę w walce. A koń zrobił niesamowitą rzecz — pognał na trzech nogach i wyniósł swojego rannego jeźdźca z pola bitwy. Koń padł dopiero wtedy, gdy dowiózł swojego towarzysza-hetmana w bezpieczne miejsce. Konia tego nazywano Atlas. Kuratorka wystawy Inga Schubert-Hartmann powiedziała o rzeźbach Najdy tak: „…Prac tego artysty nie pomylisz z żadnymi innymi. To trzeba zobaczyć i warto to zobaczyć! Nie po raz pierwszy zapraszamy go do Zoest i nie ostatni raz. Przejście konkursu na wystawę nie było łatwe, zwłaszcza że twoje prace są już znane w Westfalii i prezentowane w muzeach, jak na przykład w muzeum Morgnera… Widz stale czeka na nowe spojrzenie… A co się za tym kryje? Lata pracy i poszukiwań, kryzysów, być może rozczarowań… I ciężar odpowiedzialności. Artysta musi mieć niewzruszoną wiarę w sukces! A szczególnie interesuje nas, że rzeźbiarz z Ukrainy, sztuka dzisiejszej Ukrainy jest nam bliska duchowo, bo dotyka Wiecznego!”. …Często pytają mnie, jak Niemcy odnoszą się do Ukrainy. Niedawno w Zoest siedzieliśmy w małej knajpce z ukraińskimi przyjaciółmi i po kolacji tradycyjnie, półgłosem zaintonowaliśmy „Rozpryżcie, chłopcy, konie…” Od razu ze sąsiedniego stolika otrzymaliśmy w prezencie butelkę dobrego wina. Niemcy zawołali „Es lebe Ukraine!”, czyli „Sława Ukrainie!”. Dwie pary rosyjskojęzyczne od razu zaczęły wykrzykiwać: „Da zdrastwujet Rossija!”, Niemcy niezadowolone uciszyły je, nikt ich nie poparł. A starszy Niemiec przy sąsiednim stoliku powiedział im po niemiecku: „Wasz Putin — to największa katastrofa geopolityczna XXI wieku…” Taka oto przygoda. Przytulne i niezwykle malownicze starożytne miasteczko Zoest, gdzie kiedyś niespokojny i samotny Aldegrever znalazł schronienie i zrozumienie… Mówiono o nim, że był prawie świętym wśród świętych, lecz i wśród grzeszników miał swoje miejsce. Czyli w czymś nasz człowiek! Wystawa „Dialogi…” w muzeum neoekspresjonizmu Wilhelma Morgnera potrwa jeszcze półtora miesiąca, a rzeźba Ruslana Najdy mitologicznie i organicznie wpisała się w tę wspaniałą wystawę, która zdołała wchłonąć i ukazać wzloty i osiągnięcia genialnego Heinricha Aldegrevera.
Bądźmy razem! PRENUMERATA—2018 PRENUMERATA—2018 Koszt prenumeraty Koszt prenumeraty
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
