Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №50 за 2004 рік

16 s. · 42 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

nr 50 (270) 9–15 grudnia 2004 r. M. W. Gogolowi Fot. H. Oborska

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROŚWIATA» im. TARASA SZEWCZENKI

Martwe dusze włóczą się drogami, siwy strach za nimi goni, łysy gliniarz nad ubogimi duszami, martwy prezydent. Żywa dusza. Od obwodu do obwodu się włóczą martwe dusze, dławią tego, kto nie umarł. Hej, nad sierpowo-młotową, nad żółto-niebieską teraz. Czyczikow, Nozdriow i jeszcze Koroboczka wieczny szach i mat nam szykują. Putinowska czekistowska przygotóweczka, martwe dusze, martwy rezultat. Martwy mówi: wybierz martwego. Wszystko takie stare, a rozrywa duszę. Kto żywy, wstawaj, idź na wybory! Wybierz żywego, niech żyje. Listopad 2004 roku

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

APEL IWANA DRACZA DO PREZYDENTA UKRAINY Ł. D. KUCZMY W TRANSMISJI NA ŻYWO W TELEWIZJI TRK „KIJÓW”

Leonidzie Danyłowiczu, czyżby Pan nie wiedział, co dzieje się w kraju? Czy żyje Pan w jakiejś międzyplanetarnej przestrzeni? No jak można Pana szanować, jeśli Pan albo w ogóle praktycznie nic nie wie, albo osobiście przyzwalał Pan na wszystko, co się dzieje. Powstanie to wielka prawda. Byłby Pan na wyborach, powiedzmy, tak jak my — w Humaniu. To środek Ukrainy, to ten hajdamacki Humań, szewczenkowski. Całą noc na komisji wyborczej słuchałem od naocznych świadków, jakie niewiarygodne naruszenia miały miejsce, by zniszczyć przewagę Juszczenki, która potwierdzała się proporcjami 3:1. Tylko w więzieniu zagłosowało 1400 osób — za Janukowyczem, a dwie — za Juszczenką. Więzienie głosuje na Janukowycza! Leonidzie Danyłowiczu, to na kogo Pan skazał tych ludzi, komu chce Pan oddać ten kraj? Jakie porządki obecnie panują, skoro humańskiego agronoma Demczenkę i jego żonę, którzy pracowali w „Naszej Ukrainie”, oskarżono o posiadanie broni? Przyjechała do nich milicja szukać… granatników! Jeden granatnik — na agronoma, drugi — na lekarkę! Leonidzie Danyłowiczu, czyż można tak dręczyć ten naród — do żywego? Czyż nie wyjdzie on na ulice, na place?! A Pan opowiada, że to za amerykańskie dolary. Ileż tych dolarów potrzeba, żeby ludzie stali tygodniami? A ludzie, Leonidzie Danyłowiczu, stoją z powodu ukraińskiej biedy, ukraińskich łez, a nie za amerykańskie dolary. Politycy różnie zapisują się w historii. Leonidzie Danyłowiczu, w ukraińskiej historii nie ma zbyt wielu ludzi, którzy tak długo wpływali na jej bieg. Naród pamięta Bohdana Chmielnickiego, Iwana Mazepę. Pamięta Szczerbyckiego, który przez szesnaście lat wiele zrobił, ale w dużej mierze był ukrainofobem, wiele zła wyrządził Ukrainie. I oto miał Pan możliwość pozostawić dobry ślad, ale… Przypomnę Panu historyczną analogię: wyobraźcie sobie, że Iwan Stepanowycz Mazepa nie wykonał swojego ostatniego kroku. Tego kroku, kiedy ze swoim nielicznym wojskiem stanął po stronie ukraińskiej historii, samego ukraiństwa, ukraińskiego losu. I wtedy nawet jego wielki, zażarty wróg Kost Hordijenko przyszedł do niego i stanął po jego stronie. Bo sługusem moskiewskim pozostałby Mazepa w ukraińskiej historii, gdyby nie wykonał tego kroku. Do czego więc zmierzam, Leonidzie Danyłowiczu? Ile by Panu nie zostało — czy dzień, czy tydzień, czy miesiąc — ile by nie było czasu, Pan, Leonidzie Danyłowiczu, wciąż ma możliwość wykorzystać swoje potężne uprawnienia gracza politycznego. Całą swoją umiejętność, cały swój spryt gracza politycznego, mądrość i bystrość wykorzystaj Pan dla Ukrainy. W imię tej młodzieży, która marznie na betonowych płytach, która gotowa jest zrobić wszystko dla tej Niepodległości, nawet swoją młodą krew oddać. To niech Pan zrobi coś, żeby ta młodzież była szczęśliwa, żeby mogła wybrać tego prezydenta, którego chce, a nie tego, którego Pan podsuwa — czy za pomocą Putina, czy innych sił, które grają w tę wielką układankę imperium moskiewskiego. Zwracam się do Pana, Leonidzie Danyłowiczu, próbując przekonać: w imię własnego ludzkiego sumienia niech Pan zrobi wszystko, żeby Pana dzieci i wnuki Pana nie przeklinały, niech Pan zrobi wszystko, aby to wszystko zakończyło się pokojowo i szczęśliwie — na cześć i dobro narodu Ukrainy. 28.XI.2004 r. Fotopogląd: Iwan DRACZ: „ZAPALIĆ BUDENSZCZYNĘ OGNIEM PIEKIELNYM” MARTWE DUSZE

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

W czasach niespokojnych, trudnych i odpowiedzialnych chce się usłyszeć roztropne i mądre słowo. Z nim do nas i do was, drodzy czytelnicy, zwraca się poeta Iwan Dracz.

GOŚĆ NUMERU PRZYPOWIEŚĆ, KTÓRA SPOTKAŁA SIĘ PO DRODZE Iwan DRACZ: Szedłem do was, a po drodze zaczepili mnie dziennikarze, chyba z kanału „Inter”, i zadali mi trzy pytania: „Jeśli wygra Janukowycz, co zrobicie? Jeśli zwycięży Juszczenko, co zrobicie? Jeśli wariant siłowy, co zrobicie?” Przypomniałem im to, co powiedział pewien człowiek, którego bardzo często wspominają i często cytują: „Utrzymuję się na powierzchni tak długo dlatego, że zawsze, kiedy coś zaczynam, myślę: co zrobię w razie porażki?” Tak mówił Napoleon Bonaparte. — Te wasze trzy pytania są uzasadnione — powiedziałem dziennikarzom. — Kiedy Juszczenko wygra, zwycięzcy wiedzą, co robić — to jest zrozumiałe. Kiedy Janukowycz — to jeszcze są wybory 2006 roku, gdzie jest całkowicie realne nasze zwycięstwo. Kiedy wariant siłowy — to musi być powszechny opór narodu, odpowiednio. — A jak to?! — zapytali. — To na razie pozostaje w tajemnicy — powiedziałem. Oto taki wywiad po drodze do was. Ciąg dalszy na s. 8–9

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

TĘSKNOTA ZA KONIEM

Człowiek był centaurem, Kiedy był na koniu. Teraz, żałosnym Maurem, Gryzie wędzidło. Człowiek był na koniu, Kiedy był na koniu. Z historii uciekają konie, I wszystkie, jak jeden, na mnie. Wszystkie pragną mi opowiedzieć, Lizać sól tajemnic. Zaświatowe końskie wieści Padają mi plackiem… Jak ikona pragnie ikonopisarza, Tak pragnienie szalone, ciemnościowe… Jak ja kocham swojego siwka, Którego nigdy nie miałem!.. 31.08.2003 r.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

będzie na szalach ukraińskiej Temidy, każde słowo wypowiedziane przez sędziów będzie rozpatrywane pod mikroskopem zainteresowania stron, nawet każdy ich gest i mimika będą odpowiednio odbierane przez serca milionowych mas. I trzeba oddać sprawiedliwość sędziom: trzymali się wyłącznie w ramach procedury i prawa, przy tym byli uważni, tolerancyjni. A oto niesprawiedliwy nacisk można było obserwować z zupełnie innej strony. Kto, jak nie Kuczma, w procesie sądowym oświadczał, że nie zgodzi się na ponowne głosowanie, że trzeba przeprowadzić tylko nowe wybory? I to już nie jest głos z ulicy, nie przeciętnego obywatela, a gwaranta Konstytucji. I tego Daniłowiczowi wydało się za mało: wciągnął w wewnętrzne sprawy prezydencką kadencję, przypomnę, zakończyła się 30 listopada br., zgodnie z ustawodawstwem, jeszcze formalnie podpisuje wszystkie akty państwowe. Niestety, on, wykorzystując tę możliwość, robi wszystko, aby zwlekać z procesem. Tak, nie wykonano decyzji Rady Najwyższej o wotum nieufności dla Gabinetu Ministrów, co przewiduje jego dymisję. Nie rozwiązano kwestii rotacji Centralnej Komisji Wyborczej, której wyrażono parlamentarne wotum nieufności i której nielegalne działania ujawniły się w trakcie rozpatrywania sądowego. Nowy projekt ustawy, skierowany na uniknięcie naruszeń i nadużyć, jeszcze nie został przyjęty przez Radę Najwyższą, a stary Kuczma odrzucił, korzystając z prawa weta. Kuczma z Janukowyczem oskarżają opozycję o to, że nie odblokowała pomieszczeń Gabinetu Ministrów i Administracji Prezydenta, jak było uzgodnione przy „okrągłym stole”. Opozycja twierdzi, że wina za to spada na Kuczmę i Janukowycza, którzy naruszają Konstytucję, nie reagując na decyzje Rady Najwyższej, których skutkiem powinna być dymisja rządu i odnowienie składu CKW. Do tego żądają natychmiastowego przeprowadzenia tak zwanej reformy politycznej, która nie ma żadnego związku z zakończeniem procesu wyborczego. Rachuba obecnego reżimu jest oczywista: jak najdłużej zwlekać, dopóki na ratunek nie przyjdą mrozy na święto Jordanu i pod ich naporem nie zwiędną pomarańczowe kolory Majdanu. Ale w tym Kuczma i Janukowycz się mylą. Naród ukraiński, który poczuł się jednolitym narodem państwowym, już wydał swój werdykt zbrodniczemu klanowo-oligarchicznemu reżimowi: jego miejsce jest na śmietniku historii. I ta decyzja jest ostateczna i nie podlega zaskarżeniu. To tylko kwestia czasu. I jeśli w obecnych tymczasowych władzach jest choć gram sumienia, to nie należy jeszcze bardziej komplikować kryzysu, a pora nabrać odwagi i pokojowo odejść. Witalij KARPIENKO Zdjęcie H. Oborskiej

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

DECYZJA OSTATECZNA. NIE PODLEGA ZASKARŻENIU

SĄD I SPRAWA Tymi słowami kończy się postanowienie Sądu Najwyższego Ukrainy z 3 grudnia, w którym uznano za nieważne wyniki drugiej tury wyborów prezydenckich z 21 listopada br., a działania Centralnej Komisji Wyborczej dotyczące ustalenia wyników ponownego głosowania za niezgodne z prawem. Postanowienie CKW o ogłoszeniu Wiktora Janukowycza Prezydentem Ukrainy zostało uchylone. Był to bezprecedensowy w historii politycznej Ukrainy proces sądowy. Przez pięć dni uwaga nie tylko ukraińskiej społeczności, ale i światowej opinii publicznej była skupiona na tym wydarzeniu, co tłumaczy się kilkoma nadzwyczajnymi momentami. Po pierwsze, rzeczywiście nigdy wcześniej najwyższy organ sądowy w naszym kraju nie rozpatrywał tak wielkoskalowej sprawy. Po drugie, od tej decyzji zależało, czy wejdzie w pole prawne i czy zostanie rozwiązany konflikt społeczno-polityczny, który powstał w wyniku systemowych nadużyć i wykorzystania nacisku administracyjnego ze strony pretendenta od władzy, co szczególnie wyraźnie uwidoczniło się podczas głosowania 21 listopada. Po trzecie, sprawa była rozpatrywana przez izbę sądową do spraw cywilnych Sądu Najwyższego w pełnym składzie; werdykt podpisali wszyscy bez wyjątku sędziowie. Po czwarte, rozpatrywanie odbywało się w dniach, gdy Kijów, cała Ukraina wrzały od ludzi — miliony wyszły na place i ulice miast i wsi, aby obronić swoje prawo wyboru. Po piąte, ten proces sądowy stał się wzorem pełnej otwartości i demokratyczności — wszystkie posiedzenia, oprócz przebywania sędziów w pokoju narad, w bezpośredniej transmisji telewizyjnej mógł widzieć praktycznie cały naród ukraiński. Oczywiście, wszystko to nakładało na sędziów niezwykle wysoką odpowiedzialność. Było oczywiste, że każde postanowienie wydanego orzeczenia jest skrupulatnie ważone. POZYCJA Liderka koalicji „Siła narodu” Julia Tymoszenko jest przekonana, że Leonid Kuczma ma wszystkie dźwignie do rozwiązania kryzysu politycznego i gospodarczego na Ukrainie. Mimo to nie wniósł do parlamentu nowej listy członków CKW, nie podpisał dymisji rządu i odrzucił ustawy, które nie pozwoliłyby fałszować procesu wyborczego podczas ponownego głosowania. J. Tymoszenko uważa, że Kuczma chce za wszelką cenę zachować władzę. W tym celu urzędujący Prezydent dążył do wcielenia w życie idei przeprowadzenia nowych wyborów i przywrócenia priorytetu reformy konstytucyjnej. Na drodze pierwszej idei stanęła decyzja Sądu Najwyższego, która praktycznie przekreśliła możliwość długotrwałego przebywania Kuczmy w fotelu prezydenckim. Przecież proces przeprowadzenia ponownych wyborów mógłby przeciągnąć się na miesiące. W tym czasie można by wypracować nowe sposoby fałszerstw i osiągnięcia pożądanego dla władzy wyniku. Z drugiej strony, mimo przychylności do idei natychmiastowego wcielenia reformy konstytucyjnej sojusznika kampanii wyborczej opozycji Ołeksandra Moroza, projekt 4180, który mógłby przekształcić przyszłego prezydenta w urzędnika z sformalizowanymi uprawnieniami, tak i nie wszedł w życie. Frakcje „Nasza Ukraina” i BJuT postawiły wymóg natychmiastowego wcielenia ustawy bezstronnymi i, oczywiście, obiektywnymi. Co prawda, uniknąć oskarżeń nie udało się: przedstawiciele władzy nie przepuszczali okazji, by mówić, że rzekomo decyzja wydana przez sąd została podjęta pod naciskiem. Oczywiście, nacisk był. Bo czyż można nie odczuwać wrzenia emocji dziesiątek tysięcy ludzi na Majdanie i obok samego budynku sądu, którzy żądali jednego — sprawiedliwości? Przecież nie jest tajemnicą, że zaufanie do systemu sądowego, który nie raz demonstrował, że pracuje według „prawa telefonicznego”, u ukraińskiego ludu było podważone. I nacisk wiecowy popychał wysoki sąd bynajmniej nie do pobłażania ulicy, a wręcz przeciwnie — do działań zgodnie z prawem, a nie, jak wyraził się jeden naukowiec, zgodnie z ZEKonem. Dlatego właśnie taki nacisk należy uważać za nacisk sprawiedliwy, bo leży on w granicach prawa. nasze sprawy także prezydenta Rosji. Podczas spotkania z Putinem na podmoskiewskim lotnisku, faktycznie na zapleczu, — toż to trzeba, taka hańba dla Głowy wielkiego europejskiego państwa! — oni obaj z głębokomyślnym wyglądem powtarzali tylko o nowych wyborach. Czyż nie na Sąd Najwyższy były obliczone te polityczne tyrady? Powiadają, że wielki nacisk na sąd wywierano także ze strony Administracji Prezydenckiej i otoczenia Premiera. Jednak sędziowie okazali się na wysokości zadania, nie poddali się i w znacznej mierze uratowali mocno nadszarpniętą za prezydentury Kuczmy reputację naszego systemu sądowego oraz zachowali wizerunek Ukrainy w oczach światowej społeczności, udowodniwszy, że w niej mimo wszystko są zalążki demokratyzmu. Jak już wiemy, sąd wydał werdykt przeprowadzić ponowne głosowanie drugiej tury, a nie nowe wybory, których tak pragnęli Kuczma z Janukowyczem. W istocie Sąd Najwyższy zadowolił skargę pełnomocnika Juszczenki Mykoły Katerynczuka częściowo, odrzucając żądanie wyłonienia zwycięzcy wyścigu na podstawie wyników pierwszej tury, w której pierwszeństwo miał Wiktor Juszczenko. Jednakże właśnie ta częściowość oznacza pełnię zadowolenia złożonej skargi co do istoty. Gdyby sąd zgodził się zadowolić wspomnianą część skargi, to po pierwsze, byłoby to sprzeczne z prawem, według którego do zwycięstwa w pierwszej rundzie potrzeba zdobyć ponad połowę głosów wyborców, którzy wzięli udział w głosowaniu (takiego wyniku nie miał żaden kandydat); po drugie, sam Juszczenko nigdy by się na to nie zgodził: zna swoją siłę i chce być w pełni legitymowanym, bez najmniejszego cienia wątpliwości, Prezydentem całej Ukrainy. Sąd Najwyższy przyjął także odrębne postanowienie, skierowane do Rady Najwyższej, Prezydenta i Prokuratora Generalnego. Niestety, ta część orzeczenia sądowego nie została jeszcze ogłoszona, dlatego można domyślać się, że mowa w niej o naruszeniach, które zostały wyjaśnione i ustalone w toku rozpatrywania danej sprawy i które dotyczą wysokich adresatów. Co zatem wynika z tego doprawdy brzemiennego w skutki dla narodu ukraińskiego orzeczenia sądowego? Pierwsze i najważniejsze: 26 grudnia odbędzie się ponowne głosowanie drugiej tury wyborów prezydenckich. Prawo udziału w nim mają te same osoby — Wiktor Juszczenko oraz Wiktor Janukowycz. Obaj zadeklarowali gotowość kontynuowania walki, chociaż wielu nie bezpodstawnie ostrzegało przed tym Janukowycza. Zwycięzcą zostanie ten, kto zdobędzie zwykłą większość głosów. Jeśli rywalizacja tym razem będzie uczciwa, to co do zwycięstwa ze znaczną przewagą Wiktora Juszczenki nie może być wątpliwości. Wystarczy spojrzeć na miliony ludzi, którzy biorą udział w „pomarańczowej rewolucji” we wszystkich regionach, w tym także w południowo-wschodnich, aby taka pewność się pojawiła. Drugie. Jeśli Janukowycz mimo wszystko wycofa swoją kandydaturę wcześniej niż na dziesięć dni przed głosowaniem, to jego miejsce będzie mógł zająć kandydat, który w pierwszej turze zajął trzecie miejsce. Jest nim Ołeksandr Moroz. W tym przypadku można spodziewać się doprawdy uczciwej, w ramach pola prawnego rywalizacji godnych przeciwników. Zwycięży ten, kto zdobędzie więcej głosów. Jeśli wychodzić z wyników głosowania w pierwszej turze, a także z rewolucyjnie naelektryzowanej obecnej sytuacji, to oczywiście bezsprzeczne szanse na zwycięstwo ma dziś Wiktor Juszczenko. Trzecie. W przypadku, gdy Janukowycz wycofa swoją kandydaturę na mniej niż dziesięć dni przed głosowaniem, to na karcie do głosowania pozostanie nazwisko tylko Wiktora Juszczenki. Wtedy, aby zostać prezydentem, musi on zdobyć ponad połowę głosów wyborców, którzy przyjdą do urn wyborczych. Mało kto wątpi, że je zdobędzie. Barometr pogody politycznej pokazuje, że Wiktor Juszczenko faktycznie już dziś jest narodowym Prezydentem Ukrainy. Ale formalnie Prezydentem jeszcze trzeba zostać. Łeonid Kuczma, którego prezy-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

KUCZMA NIE MA JASNEGO PLANU DZIAŁANIA

projektów ustaw, które uniemożliwiłyby fałszerstwa podczas powtórnego głosowania wyborów, a rozpatrzenie reformy konstytucyjnej zaproponowano przenieść na późniejszy termin. W rezultacie Rada Najwyższa, mimo jednomyślnego poparcia reformy ze strony frakcji proprezydenckich, a także frakcji socjalistów i komunistów, nie zdołała zebrać 300 głosów. Mimo rozbieżności w stanowisku socjalistów z jednej strony oraz »Naszej Ukrainy« i BJuT z drugiej, Julia Tymoszenko oświadczyła, że skład koalicji »Siła Narodu« pozostaje niezmieniony. Jej zdaniem między stronami nie doszło do istotnego konfliktu w sprawie reformy konstytucyjnej. Według Julii Tymoszenko Kuczma „nie ma jasnego planu, jak działać w takiej sytuacji”. Nie wyklucza ona, że w planach Kuczmy mieści się „przeprowadzenie czwartych, piątych, szóstych i siódmych wyborów, aby w ten sposób utrzymać się przy władzy”. Tymoszenko oświadczyła, że obecny prezydent Leonid Kuczma „tworzy sztuczne kryzysy i stara się znaleźć sobie miejsce w przyszłej Ukrainie”. Nie chce on rozstać się z władzą i „nie chce przejść na emeryturę. Nie potrzebuje gwarancji, potrzebuje władzy”. Według lidera BJuT Kuczma „teraz myśli nad koncepcją nowego kryzysu”. „Du… …aby się uspokoił i jednak zdecydował przejść na emeryturę — dodała Ju. Tymoszenko. Mimo ociągania się po stronie prorządowych deputowanych ludowych w procesie podejmowania decyzji, które są bezwzględnie potrzebne Ukrainie, drużyna Wiktora Juszczenki, według słów Ju. Tymoszenko, będzie działać zdecydowanie. Tego od opozycjonistów żądają setki tysięcy Ukraińców, którzy już trzeci tydzień biorą udział w akcjach protestu na całej Ukrainie. „Na Majdanie Niepodległości nie ma przypadkowych, kulturalnych i odpowiedzialnych ludzi, którzy rozumieją, że ich obecność jest decydująca dla procesów zachodzących w państwie. To, co mamy teraz, osiągnęli nie politycy, lecz naród”. „Politycy obu obozów nie przywykli do tego, że istnieje naród. I nie rozumieją, że on jest głównym podmiotem procesów politycznych. Działają w starym formacie, — podkreśliła Julia Tymoszenko. — Dlatego spokojnie przyjęłam rozmowy podczas »okrągłego stołu« w Pałacu Mariińskim. Bo aby porozumienie o odblokowaniu instytucji państwowych w Kijowie nabrało legitymności, na rozmowy trzeba było zaprosić Majdan. I jego przedstawiciele powiedzieliby, że kierują nimi nie politycy, lecz interesy państwa. Ukraińcy już nie stracą możliwości posiadania takiego kraju, o jakim marzyli. Ludzie nie wrócą do domów, dopóki nie usłyszą, że Juszczenko został prezydentem. Chciałabym, żeby politycy bardziej wierzyli w siłę ludzi. Jeśli bowiem władza pójdzie wbrew ich woli, naród nie będzie tolerował żadnego polityka. Nawet jeśli Juszczenko spróbuje powstrzymać ludzi, nic mu się nie uda”, — powiedziała liderka BJuT. Co do planów na przyszłość, Ju. Tymoszenko poinformowała, że w najbliższym czasie ma zostać utworzony skład Rządu Zaufania Narodowego. Wszystko zależy od tego, jak porozumieją się deputowani ludowi. Na pytanie o możliwość objęcia stanowiska premiera po wyborze Juszczenki na Prezydenta Ukrainy Tymoszenko odpowiedziała: „To byłoby dobrze…”. Zaznaczyła jednak, że nie jest dla niej ważne, na jakim stanowisku będzie pracować. „Nawet jeśli będzie to wicepremier ds. humanitarnych. I tak będę pracować w rządzie przy Prezydencie Juszczence”, — powiedziała. Ju. Tymoszenko jest pewna zwycięstwa Juszczenki w wyborach prezydenckich. Powiedziała, że w parlamencie rozpoczął się już proces tworzenia większości pod przyszłego Prezydenta Ukrainy Juszczenkę. I zwycięstwu Juszczenki nie zdoła przeszkodzić… …, zdaniem niej, nawet obecny skład CKW. Według słów Tymoszenko, zespół Juszczenki wzmocni kontrolę w tych regionach Ukrainy, gdzie zarejestrowano najbardziej masowe manipulacje podczas wyborów. Również na konferencji prasowej liderka BJuT zdementowała nieprawdziwe w jej imieniu oświadczenie, jakoby miały zostać zlikwidowane komisje parlamentarne, na czele których stoją komuniści. «Komunistyczna partia sama się zniszczyła podczas wyborów prezydenckich. Teraz nie ma z kim walczyć» – powiedziała J. Tymoszenko. z Bohdan Hdal

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

kryzysu politycznego na Ukrainie. Pierwszy wariant — tak zwany „mały pakiet”, który przewidywał przyjęcie zmian do ustawy o wyborach w celu uniemożliwienia fałszerstw oraz zmianę składu CKW. Właśnie ten wariant był bardziej wspierany przez zachodnich liderów oraz Juszczenkę. Drugi wariant — tak zwany „pełny pakiet” — przewiduje wiele równoległych kroków: przyjęcie zmian do ustawy o wyborach, zmianę CKW i dymisję Janukowycza — a jednocześnie przyjęcie zmian do Konstytucji. Podczas negocjacji strony porozumiały się w kwestii rozwiązania problemu zmian w ustawodawstwie wyborczym oraz zmiany CKW. Kością niezgody stała się kwestia dymisji rządu oraz reformy konstytucyjnej. W ostatnim czasie Kuczma aktywnie forsował temat zmian w Konstytucji. Jak wiadomo, w zeszłym tygodniu podczas nieudanego głosowania projekt 4180 zmian do Ustawy Zasadniczej poparły nie tylko wszystkie frakcje rządowe, ale także sojusznicy Juszczenki — socjaliści. Ten projekt przewiduje ograniczenie uprawnień przyszłego Prezydenta Ukrainy i przekazanie ich części parlamentowi oraz rządowi. Poparcie tego projektu ustawy przez opozycję świadczyłoby o

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

RZĄD W DYMISJI

TRZECIA RUNDA NEGOCJACJI NIE ROZWIĄZAŁA KRYZYSU Od poniedziałku do wtorku bieżącego tygodnia odbyła się trzecia runda negocjacji w sprawie uregulowania kryzysu na Ukrainie z udziałem międzynarodowych mediatorów. W spotkaniu, które odbywało się w Pałacu Maryjskim w Kijowie, uczestniczyli Prezydent Ukrainy Leonid Kuczma, kandydaci na urząd Prezydenta Ukrainy Wiktor Juszczenko i Wiktor Janukowycz, Wysoki Przedstawiciel UE ds. wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa Javier Solana, sekretarz generalny OBWE Ján Kubiš, prezydenci Polski Aleksander Kwaśniewski i Litwy Valdas Adamkus, Przewodniczący Rady Najwyższej Ukrainy Wołodymyr Łytwyn, spiker Dumy Państwowej FR Borys Gryzłow. Kuczma zgodził się zmienić skład CKW i zatwierdzić ustawę o uniemożliwieniu fałszerstw podczas powtórnego głosowania 26 grudnia. Jednocześnie strony nie zdołały dojść do kompromisu w kwestii reformy politycznej i dymisji rządu Janukowycza. Według doniesień „Ukraińskiej Prawdy”, na negocjacjach omawiano dwa warianty wyjścia z poli- Zdjęcie ze strony: president.gov.ua DZIENNIK RN Rano 30 listopada deputowani ludowi Ukrainy zebrali się w sali posiedzeń plenarnych, mając w rękach uzgodniony projekt uchwały, który został opracowany przez członków grupy roboczej złożonej z przedstawicieli wszystkich frakcji parlamentu. Jednoznacznego stanowiska wobec wszystkich kwestii nie było, dlatego w niektórych punktach istniały trzy-cztery możliwe warianty głosowania, z których każdy miał prawo do dyskusji. Ale stało się nieprzewidziane — w jakiś sposób w sektorze rejestracyjnym pojawił się inny wariant uchwały, wniesiony przez deputowanych ludowych z frakcji „Regiony Ukrainy” oraz SDPU(o). Ich stanowisko było następujące: rząd powinien podjąć działania na rzecz stabilizacji sytuacji społeczno-gospodarczej w państwie, a trzecim punktem uchwały proponowano zawiesić działanie poprzedniej decyzji Rady Najwyższej, którą wybory Prezydenta Ukrainy uznawano za nieważne oraz wyrażano wotum nieufności wobec CKW i przewidywano jej rotację. Razem z tymi siłami politycznymi w pełnym składzie zagłosowała „za” frakcja komunistów, pokazując w ten sposób, że stoi na stanowisku walki z własnym narodem. Mówi się, że takimi obrońcami istniejącego reżimu stali się po nocnych rozmowach kierownika sztabu cienia Janukowycza Andrija Klujewa z każdym deputowanym. Jego argumenty nie są dokładnie znane, ale przed wyborami parlamentarnymi te „dowody” wypłynęły. Przyjęcie za podstawę takiej reakcyjnej uchwały wywołało falę niezadowolenia w oblężeniu. Naród nie wytrzymał takiej zniewagi ze strony „przedstawicieli ludu”, dlatego zaczął się prawdziwy szturm Rady Najwyższej. Kierownicy frakcji i grup znajdowali się w tym czasie na Radzie Uzgodnieniowej. Kiedy prorządowym deputowanym doniesiono o rozpoczęciu szturmu, przestraszyli się i uciekli z pomieszczeń parlamentu. Spiker Wołodymyr Łytwyn był zmuszony wyjść na ulicę i obiecać protestującym, że Rada Najwyższa nie podejmie decyzji, które byłyby sprzeczne z wolą narodu. 1 grudnia deputowani ludowi ponownie zebrali się w sali sesyjnej. Początkowo w sali zarejestrowało się około 200 deputowanych, a do skutecznego głosowania potrzeba nie mniej niż 226 głosów. Po pewnym czasie zaczęli pojawiać się poszczególni przedstawiciele z byłej większości oraz jedyny prawdziwy komunista Borys Olijnyk. Spiker poddał pod głosowanie propozycję tajnego trybu głosowania tej uchwały, która została przyjęta. W ten sposób w tajnym trybie minimalną liczbą głosów (228—230) przyjęto uchwałę, w której wyrażono wotum nieufności wobec rządu, czego skutkiem ma być dymisja Gabinetu Ministrów. Proponowano również utworzenie tymczasowego rządu zaufania narodowego. Jedyny zasadniczy moment, który nie uzyskał poparcia, to dymisja Prokuratora Generalnego Ukrainy. A tymczasem odbył się pokazowy proces — z trzech oligarchicznych frakcji (SDPU(o), „Regiony Ukrainy”, „Ukraina Pracy”) wychodzą deputowani ludowi. W ciągu kilku dni szeregi tych frakcji opuściło ponad 20 deputowanych. Za to Janukowycz zyskał sobie wiernego zwolennika Tarasa Czornowoła, który teraz jest jeszcze kierownikiem jego sztabu wyborczego. Zgodnie z art. 115 Konstytucji, Premier jest zobowiązany złożyć Prezydentowi wniosek o dymisję w związku z przyjęciem przez Radę Najwyższą Ukrainy rezolucji o wotum nieufności. Ale Janukowycz razem z Kuczmą lekceważą normy konstytucyjne i nie wykonują swoich obowiązków. Premier złożył wniosek o urlop, a zgodnie z kodeksami Prawa pracy, podczas urlopu nie można zwalniać. W ten sposób władza wykorzystuje wszystkie możliwości do dalszego użycia zasobów administracyjnych. W rezultacie tych perypetii powstaje cały szereg kolizji prawnych. Premier ma obecnie status tymczasowo pełniącego obowiązki, chociaż sam tego nie uznaje. Pod znakiem zapytania stoi także legitymizacja Prezydenta Kuczmy. Zgodnie z art. 103 Konstytucji Ukrainy, Prezydent Ukrainy wybierany jest na okres 5 lat. Zgodnie z art. 104, nowo wybrany Prezydent obejmuje urząd z momentem złożenia przysięgi na uroczystym posiedzeniu Rady Najwyższej Ukrainy. Leonid Kuczma złożył przysięgę 30 listopada 1999 roku. Zatem już od 1 grudnia tego roku on także jest pełniącym obowiązki Prezydenta do momentu złożenia przysięgi przez nowo wybranego Prezydenta. Dlatego specjalnie przeciąga wszystkie negocjacje, czyżby po to, aby jeszcze utrzymać się przy władzy. Ze wszystkich najwyższych kierowników państwa bezsprzecznie legitymowany jest tylko Przewodniczący Rady Najwyższej Wołodymyr Łytwyn, na którego obecnie nałożona jest wielka odpowiedzialność. z Iryna KOLYAKA

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

TRZECIE GŁOSOWANIE

utratę swoich pozycji pomimo masowego poparcia obywateli Ukrainy, co jest nielogiczne w danej sytuacji. POZOSTANIE NA SUMIENIU Następnego dnia, we wtorek, po negocjacjach odbyło się posiedzenie Rady Najwyższej, na którym miano rozpatrzyć pakiet ustaw włącznie z reformą polityczną. Wcześniej Kuczma oświadczył, że nie podpisze dymisji rządu Janukowycza. Jednocześnie Julia Tymoszenko poinformowała, że reforma jest projektem konserwacji obecnego reżimu, apogeum której stanie się wprowadzenie zmian do Konstytucji 1 września 2005 roku, i wezwała, by nie głosować za zmianami konstytucyjnymi. Deputowani nie zdołali osiągnąć konsensusu. Posiedzenie parlamentu przeniesiono na następny dzień. Wiktor Janukowycz w wywiadzie dla włoskich dziennikarzy oświadczył, że wszystko, co się dzieje, pozostanie na sumieniu Kuczmy. ROTACJA CZŁONKÓW TERYTORIALNYCH I OBWODOWYCH KOMISJI WYBORCZYCH POD ZNAKIEM ZAPYTANIA Centralna Komisja Wyborcza kontynuuje pracę w starym składzie na czele z Serhijem Kiwałowem i podejmuje decyzje dotyczące ponownego głosowania. Według słów jednego z członków CKW Andrija Mahery, nawet jeśli Leonid Kuczma podpisze dekret o dymisji CKW, wątpliwa pozostaje perspektywa zmiany składu terytorialnych i obwodowych komisji wyborczych. W wielu obwodach Wschodniej Ukrainy 21 listopada brutalnie złamano zasadę proporcjonalnego stosunku członków komisji od kandydata obozu władzy i kandydata opozycyjnego. Jeśli zostanie zmieniony skład CKW, a na miejscach wszystko pozostanie bez zmian — uniknięcie fałszerstw będzie trudne. SZCZEGÓLNA OPINIA W SZTABIE JANUKOWYCZA JUŻ NIE BĘDZIE ZDRAJCÓW Wiktor Janukowycz oświadczył, że będzie budował sztaby wyłącznie na „twardych zwolennikach”. „Moja drużyna oczyściła się ze tchórzy i przypadkowych ludzi, i chwała Bogu” — podkreślił Janukowycz, komentując rotację kierownictwa jego sztabu wyborczego. Przypomnijmy, że niedawno ze stanowiska szefa sztabu wyborczego kandydata obozu władzy odszedł były szef Narodowego Banku Ukrainy Serhij Tihipko. „Nie robiłem niczego takiego, co szłoby wbrew moim zasadom… Wstyd mi za to, że naszą kampanią podzieliliśmy kraj. Podzieliliśmy wystarczająco poważnie” — oświadczył Tihipko. Zamiast niego jego miejsce zajął Taras Czornowił. Poinformował on, że spróbuje zmienić wizerunek Janukowycza i pokaże go jako człowieka, który „gdzieś się uczył i gdzieś wiele się nauczył”. Również w dalszej kampanii prezydenckiej kandydata obozu władzy odmówił udziału koordynator większości parlamentarnej w Radzie Najwyższej Stepan Hawrysz. „Ponieważ dialog ze mną na ten temat się nie odbył, nie będę sam podejmował żadnych decyzji i nie będę brał udziału w kampanii wyborczej Janukowycza” — oświadczył. JANUKOWYCZA NIE ZWOLNILI. POSZEDŁ NA URLOP Premier Ukrainy Wiktor Janukowycz oświadczył, że idzie na urlop w celu prowadzenia kampanii wyborczej. „Wszystkie siły trzeba oddać na potwierdzenie mojego zwycięstwa w wyborach. Dlatego w zaistniałych warunkach zdecydowałem się pójść na urlop w celu prowadzenia kampanii wyborczej” — powiedział Janukowycz. Zgodnie z Kodeksem pracy Ukrainy, Premiera nie można zwolnić z pełnienia swoich obowiązków, dopóki nie wróci z urlopu. Oczywiście, w oczach Ukrainy i całego świata nowy Prezydent, wybrany drogą wolnego i uczciwego przegłosowania, będzie bielszy od polarnego śniegu. Kłopot tylko w tym, że dopóki głową ukraińskiego państwa będzie L. Kuczma, takie głosowanie jest równie prawdopodobne, jak śnieg w Saharze. Wszakże, może taki pesymizm jest nadmierny? Zastanówmy się. Czy uczciwe wybory gwarantuje najlepsza ustawa wyborcza? Ustawa ma znaczenie tylko dla praworządnych. Spróbujcie dać najlepszy tekst ustawy pieskowi Szarikowi. On go po prostu rozszarpie. A czy Kuczma i Janukowycz czynią inaczej? Otwarte nadużywanie władzy, masowe wrzucanie kart do głosowania, ogromna liczba fałszywych zaświadczeń do głosowania poza miejscem zamieszkania i kart do głosowania. Jaką ustawą jest to przewidziane? Wreszcie — rysowanie potrzebnych protokołów „z sufitu” i przeniknięcie sztabowców Janukowycza do komputera CKW. Jaką ustawą jest to przewidziane i jaka ustawa przeszkadza tym, którzy ignorują ustawy? Czy uczciwe wybory gwarantuje wymiana komisji wyborczych? Też nie, bo we współczesnej Ukrainie wybory przeprowadzają nie tyle komisje, co władza. I dopóki jest Kuczma, ona otwarcie wrzuci tyle kart do głosowania, ile zechce, i protokoły narysuje, jakie zapragnie. Dopóki jest Kuczma, pozostaną też bandyckie ugrupowania, które dosłownie terroryzują całe regiony — Donbas, Zakarpacie, obwód sumski itd. Kogoś posadzili? A bezkarność, jak wiadomo, zachęca. Tym bardziej opłacona. Oto i pytanie, a dlaczego by wszystkiego tego Kuczmie nie powtórzyć i podczas trzeciego głosowania? Wymienione bezpieczniki — to dla uczciwych ludzi, a jakie są realne dla niego? Ludzie na majdany wyjdą? A teraz oni gdzie?! I czego oni będą żądać w razie fałszowania jeszcze i trzeciego głosowania? Czwartego głosowania? Teraz zastanówmy się, co może stać się z ludźmi, którzy opuszczą majdany, żeby przygotowywać się do kolejnego głosowania. Masowe zwolnienia i prześladowania, czyż nie? FRAKCJE OBOZU WŁADZY W PARLAMENCIE ROZPADAJĄ SIĘ Po dymisji Tihipki ze stanowiska szefa NBU frakcja „Trudowa Ukraina” w parlamencie skurczyła się z 30 do 19 osób. Duża grupa deputowanych opuściła frakcję z powodu nieakceptowania pozycji jej lidera. „Przez jego pracę na czele sztabu Janukowycza autorytet partii został utracony” — powiedział w komentarzu dla „Ukraińskiej Prawdy” deputowany Ołeksandr Jedin, który wyszedł z „Trudowej Ukrainy”. Jednocześnie inny deputowany na warunkach anonimowości z oburzeniem skomentował swoje wyjście słowami: „Nie lubimy, kiedy nas porzucają”. Deputowany poinformował również, że wychodźcy z „Trudowej Ukrainy” planują stworzyć swoją frakcję, która może liczyć 20 deputowanych. Poseł Jedin powiedział, że byli członkowie frakcji Tihipki „przystaną do obozu ludzi, którzy występują za demokracją i unitarnością państwa”. Oprócz tego, kilku deputowanych opuściło frakcje „Partia Regionów” oraz SDPU(o). Ze składu regionalnych wyszedł deputowany Wałerij Akopian (okręg nr 132, obwód mikołajowski), Ihor Czołombitko (okręg nr 198, obwód czerkaski), Wołodymyr Majstryszyn (okręg nr 14, obwód winnicki) oraz deputowany Nwer Mchitarian. W tym tygodniu ze składu SDPU(o) wyszli deputowani Ołeh Łukaszuk (okręg nr 188, obwód chmielnicki), Anatolij Lwiw (nr 18 na liście wyborczej „esdeków”), Wołodymyr Zaplatynśkyj (nr 15 SDPU(o)) i Wiaczesław Dubycki (okręg nr 192, obwód chmielnicki). W zeszłym tygodniu z frakcji SDPU(o) odszedł Anton Kisse (okręg nr 136, obwód odeski). Przygotował Bohdan Hdal Ludzie już podnieśli się z kolan, więc po co mieliby upadać jeszcze raz, żeby spróbować podnieść się ponownie. Czyżby po łyku wolności — znów wybory pod patronatem Kuczmy?! A co może stać się z samym Majdanem? Czyżby specnaz na transporterach opancerzonych i brutalna reakcja w całym kraju? Wprawdzie, być może, polityka Kuczmy i Janukowycza zmieni się na lepsze? Być może, ale póki co ona tylko się pogarsza. Nie dalej jak 29 listopada w Ługańsku i Doniecku bezczelnie i bezkarnie pobito niewinnych ludzi. Pod zagrożeniem jest już także integralność terytorialna Ukrainy. Niezwłoczne sformowanie nowego koalicyjnego Rządu, wymiana zdyskredytowanych przewodniczących obwodowych i rejonowych administracji państwowych, Prokuratora Generalnego — to niezbędne przesłanki uczciwego głosowania. Ale — niewystarczające. Dopóki Kuczma pozostaje głową państwa, dopóki pozostaje numerem pierwszym, ryzyko jest zbyt wielkie. Jeśli zaś dodać, że Kuczma jest marionetką potężnego sąsiedniego państwa, to to ryzyko wielokrotnie się wzmacnia. W związku z tym logiczna jest taka kolejność działań: najpierw nowa porządna władza, a dopiero potem ponowne głosowanie lub powtórne wybory. Nawiasem mówiąc, właśnie w takiej kolejności odbyły się aksamitne rewolucje lat 1989—1991. Najpierw ustanawiano nową porządną władzę, a dopiero potem przeprowadzano uczciwe wybory. Czy może przeprowadzali je T. Żiwkow, E. Honecker, N. Ceaușescu? Tak dokonała się też zeszłoroczna „rewolucja róż” w Gruzji. I co, świat nie uznaje M. Saakaszwilego, współczesnych bułgarskich czy rumuńskich liderów? Natomiast porównywanie naszej sytuacji z ponownym głosowaniem między L. Wałęsą a A. Kwaśniewskim w 1995 roku jest niepoprawne. Przecież w tamtym czasie Polska już ponad 5 lat była demokratyczna. Nasza zaś sytuacja jest raczej podobna do przejścia od reżimu generała W. Jaruzelskiego do demokracji w 1989 roku. Mamy wspaniałe szanse, musimy też zwyciężyć. Borys BESPAŁYJ, deputowany ludowy Ukrainy, frakcja „Nasza Ukraina”

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

przeciwko łączeniu sumskich szkół wyższych. Studenci mojego uniwersytetu walczyli o sprawiedliwość. Wtedy latem tak samo mieszkałem w namiocie. I teraz przyjechałem do Kijowa. Pragniemy zmienić sytuację, która zaistniała. — Ile wam płacą za to? — Nam w ogóle nie płacą. Tak naprawdę przyjechałem tutaj za własne pieniądze. Chudoba Ołeś Bohdanowycz, m. Kijów: — Jestem na Majdanie od pierwszego dnia. Bronię własnego zdania: obecnej władzy nadszedł koniec, już czas budować demokratyczne społeczeństwo. Kowalenko Serhij Ołeksijowycz, m. Irpień: — Dlaczego jestem na Majdanie? Dlatego, że głosowałem na Wiktora Andrijowycza Juszczenkę i pierwszy, i drugi raz. Wszyscy moi znajomi (a mam znajomych w całej Ukrainie) tak samo głosowali na Juszczenkę. Nie zadowala mnie to, że zwyciężył Janukowycz. Widzę, że po prostu mnie oszukano. — Otrzymujecie jakieś środki od zespołu Juszczenki? — Ani grosza.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

DLACZEGO JESTEM NA MAJDANIE?

Bojko Danyło Wasylowycz, m. Tarnopol: — Dlaczego jesteśmy na Majdanie? Żeby obronić nasz wybór. Przyjechaliśmy z Tarnopola do Kijowa prawie całą firmą. Był tu też dyrektor naszej firmy, ale już pojechał do domu. Ciągle zmieniamy się nawzajem. — Powiedzcie, czy dają na Majdanie „naszprycowane” pomarańcze? — Może komuś i dają, ale nam nie dają (śmieje się). — To wy nie próbowaliście? — Nie, nie próbowałem. Ale walonki rzeczywiście są „amerykańskie” (śmieje się). Derżypolski Andrij Hennadijowycz, m. Dniepropetrowsk: — Nas oszukali, nas zwiedli. I my przyszliśmy bronić naszej prawdy. Hołdman Maksym Jurijowycz, m. Gorłówka: — Osobiście ja, jako niezależny korespondent gazety „Łuhanczanyn” miasta Gorłówka obwodu ługańskiego, byłem świadkiem fałszerstwa na wyborach. Do Kijowa przywieźliśmy wideokasety z fałszerstwami z Gorłówki. Obecnie są one w Sądzie Najwyższym. Byliśmy świadkami tego, jak do lokali wyborczych przyjeżdżały samochody bez numerów, kiedy na teren lokalu wyborczego (różnych lokali, ale mówię konkretnie o swoim lokalu — nr 23 miasta Gorłówka, okręg 48) wchodzili młodzi ludzie. Chodzili oni po całym lokalu wyborczym, nawet tam, gdzie znajdowały się urny do głosowania. Ich celem było zastraszenie wyborców. Dzięki Bogu, w moim lokalu mnie nie zaczepiali. Ale w innych — korespondentów wyprowadzano pod ręce, konfiskowano taśmy wideo. Zdarzały się nawet takie przypadki, kiedy ludziom, którzy nam pomagali, rozbijano głowy. Przez to, że niewielka pomarańczowa wstążka leżała w samochodzie, wybito przednią szybę, chociaż obok stał samochód milicji. A wstążki na drzewach podczas agitacji przedwyborczej wywieszaliśmy o trzeciej-czwartej godzinie w nocy. Taką okazała się druga tura. Trzecia będzie gorsza. Oto dlaczego stąd nie wyjedziemy. Boimy się… — Mówią, że zażywacie narkotyczne pomarańcze? Jakie wrażenia? — Pomarańcze próbowaliśmy, wprawdzie niczego nie poczuliśmy (śmieje się). — Namioty, w których mieszkacie, przywiezione są z Ameryki? — Proszę spojrzeć. Pewnie nie amerykańskie (śmieje się). To charkowskie i dniepropetrowskie namioty. Bojko Andrij Jarosławowycz, m. Tarnopol: — Wyrażę swoją opinię na temat wystąpienia pani Janukowycz. Pewnie Wiktorowi Fiodorowiczowi skończyły się już pieniądze, żeby płacić agitatorom. Oto jego krewni agitują za niego. Melnyk Wołodymyr Wałentynowycz, m. Sławuta: — Jesteśmy na Majdanie, ponieważ walczymy o przyszłość naszego państwa. — „Naszprycowane” pomarańcze próbowaliście? — Rzecz jasna, nie. Dają nam witaminy, herbatę, kawę. Życzliwie odnoszą się do nas kijowianie, przynoszą jedzenie. — Ile wam zapłacili za to, że przyjechaliście tutaj? — Jesteśmy na Majdanie od pierwszych dni, ale żadnych środków nie otrzymywaliśmy i nie otrzymujemy. Matwijczuk Wołodymyr Iwanowycz, m. Odessa: — Szczerze mówiąc, jechałem tutaj na jeden dzień. Myślałem, żeby popatrzeć i pojechać do domu. Tylko pojechać nie mogłem, poraziła mnie atmosfera Majdanu. Pracuję w Odessie. I kiedy Wiktor Juszczenko miał przyjechać do Iwaniwki na agitację, to w nocy jej centralny plac całkowicie przekopano koparkami. Nie dali wystąpić. A za Janukowycza prowadzili silną agitację. Oto taka nieprawda. Nie podobało mi się, że tak się dzieje. Swerdłenko Serhij Hennadijowycz, m. Sumy: — Dlaczego przyjechaliśmy na Majdan? Osobiście czuję, że w kraju wydarzyło się coś takiego, czego w ogóle nie powinno być. I chcę oświadczyć, że jestem jednym z aktywistów letniej akcji sumskich studentów. Ludzie przynoszą papierosy, kawę, jedzenie, odzież. — To odzieży nie przywożą z Ameryki? — Nie. Oto kurtka (śmieje się). To mi matka z Chmielnickiego przywiozła. Olijnykow Wiktor Tychonowycz, m. Donieck: — Osobiście przyjechałem do Kijowa wesprzeć Wiktora Fiodorowicza Janukowycza. Pracuję w wydziale tlenowym w donieckiej hucie. Podszedł do nas kierownik wydziału i mówi: „Chłopaki, trzeba jechać”. Dał pieniądze, jedzenie na drogę. I pojechaliśmy. Przyjechało nas 60 osób. Mieszkaliśmy na Dworcu Centralnym w Kijowie pięć dni. Rozmawialiśmy z chłopakami z takimi wstążkami, jak teraz na mnie. I kiedy zrozumiałem, że mój kraj chcą zniszczyć, że dzieje się nieprawda, przyjechałem tutaj, na Majdan. Ja osobiście nie popieram ani Juszczenki, ani Janukowycza. Ja popieram sprawiedliwość, demokrację Ukrainy. Trudno uwierzyć, że wszyscy ci ludzie mówią nieprawdę. Zresztą przejawów nieadekwatnej reakcji lub masowych zachorowań na Majdanie nie zauważyłam. Zamiast tego — wielkie pragnienie obrony swojej wolności, obrony sprawiedliwości, zachowania prawa do własnych przekonań, nawet jeśli w tym celu trzeba będzie jeszcze nie jeden dzień żyć prawie pod gołym niebem. Olga SKRYPKINA Zdjęcia autorki. CO ZA SZYLDEM? Zdjęcie Hanny Oborskiej. Jeśli jeszcze kilka tygodni temu na ludzi z symboliką „PORY” patrzono niemal z przerażeniem, a ich ulotki ktoś złośliwie i konsekwentnie zrywał wszędzie, gdzie tylko mógł sięgnąć, to teraz zwolenników tej organizacji społecznej znacznie przybyło. Ale i przeciwnicy stali się bardziej aktywni w rozpowszechnianiu swojej „prawdziwej” informacji. Dlatego o opowiedzenie o tej organizacji i jej ideach poprosiliśmy konsultanta „PORY” Ołeha KUZANA. — Panie Ołehu, dzisiaj zwolennicy Wiktora Janukowycza składają różne oświadczenia-charakterystyki kampanii obywatelskiej „PORA” — od „oddziały wojskowe, które są finansowane przez USA” do „studencki tłum — absolutnie niedyscyplinowany i niekontrolowany”. Co może Pan powiedzieć w tej sprawie? — Przede wszystkim to, że oddziały wojskowe i brak dyscypliny to pojęcia niekompatybilne. Tak, rzeczywiście, „PORA” jest lepiej zorganizowana niż inni. SATYRYKON. Na wiecu w Doniecku 29 listopada żona Wiktora Janukowycza, Ludmyła Janukowycz, oświadczyła, że na Majdanie Niepodległości w Kijowie demonstranci spożywają narkotyczne pomarańcze, a rzeczy, wliczając walonki (!) oraz namioty, dostarczają aż ze Stanów Zjednoczonych Ameryki. Postanowiłam zapytać mieszkańców miasteczka namiotowego, czy to prawda i co zmusza ludzi już któryś dzień nocować na ulicy?

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

OLEH KUZAN: „PORA” BĘDZIE ISTNIEĆ DO TEGO CZASU, DOPÓKI NIE BĘDZIE SPRAWIEDLIWYCH WYBORÓW”

siły, które obecnie są reprezentowane na Majdanie, ale dyscypliny wojskowej u nas nie ma, to nie jest akcja wojskowa, a obywatelska. Jedyne, co odróżnia naszą organizację od innych, które są tu obecne, to to, że nie popieramy żadnego konkretnego kandydata, jedynie występujemy za uczciwymi wyborami. Obecnie „PORA” popiera Wiktora Juszczenkę, bo uważa, że wygrał on w tych wyborach. A jeśli chodzi o dyscyplinę, to uważamy naszą organizację za wystarczająco zdyscyplinowaną. „PORA” to akcja obywatelska, a nie partia czy zakon. A jeśli chodzi o finansowanie — mój kolega z Ameryki przekazał sto dolarów, przekazują pieniądze ludzie z Polski, Białorusi, najaktywniejsi, oczywiście, ukraińscy przedsiębiorcy. „PORA” jest w pełni finansowana przez swój naród i zwolenników z innych krajów, a nie przez Amerykę. — Jak powstała „PORA”? — Nie jestem założycielem „PORY”, ale jeśli zajrzeć w historię, to jest to już tradycyjna kontynuacja oporu studentów wobec niedemokratycznej władzy. To idea wolnego społeczeństwa obywatelskiego, które nie poddaje się naciskom. I właśnie te idee uczciwości, sprawiedliwości, wolności przywiodły uczestników „PORY” do oporu. — Czy ta akcja jest sformalizowana? — Jest umownie sformalizowana. Każdy, kto poinformował, że jest uczestnikiem akcji, już nim jest. Tych, którzy się zadeklarowali, jest obecnie około 10 tysięcy, a ludzi, którzy chodzą z symboliką „PORY”, jest znacznie więcej. „PORA” rozpoczynała się jako akcja ogólnoukraińska. Była podzielona terytorialnie na grupy i chociaż dzisiaj większość uczestników jest tutaj, w Kijowie, nasi przedstawiciele są także w innych regionach Ukrainy. — Czy uczestnikami waszej akcji są studenci? — Tak, ogólnie to studenci, chociaż obecnie dołączyło do nas wielu ludzi w różnym wieku, o różnym statusie społecznym. Kiedy organizowaliśmy akcje opozycyjne, byli z nami ludzie z struktur państwowych, których teraz, dla ich bezpieczeństwa, wymienić nie mogę. — Chyba trudno koordynować taką liczbę ludzi? — Każdy szeroki ruch nie poddaje się rozkazom wojskowym, do tego istnieją metody demokratyczne. To oczywiście minus z punktu widzenia organizacji wojskowej, ale sprzyja to popularyzacji naszych idei. Powołaniem akcji nie jest tworzenie oddziałów bojowych, a wcielenie w życie naszych idei. W tym, że obecnie tutaj, na Majdanie, jest tyle ludzi, jest też zasługa „PORY”. Wielu ludzi stoi tu nie za Juszczenką, a za uczciwością i sprawiedliwością, i dlatego za Juszczenką. Oto taka kluczowa ideologema dla „PORY”. — „PORA” niedawno oświadczyła, że przechodzi do aktywnych działań. O jakie działania chodzi? — „PORA” cały czas jest aktywna, od momentu swoich narodzin. Pierwsze takie aktywne działania miały miejsce podczas wyborów w Mukaczewie. Dlatego nie można powiedzieć, że „PORA” przechodzi do aktywnych działań — może stanie się nieco aktywniejsza. — Jakie nastroje przeważają obecnie w miasteczku namiotowym? Jak dalej będzie działać „PORA”? — Trudno mi mówić o całym miasteczku namiotowym. A jeśli chodzi o „PORĘ”, to jest pewne niezadowolenie z działań sztabu Juszczenki. Początkowo opozycja ogłosiła: „Bandytom — więzienia!”, a teraz z tymi bandytami prowadzi negocjacje. Ale to nie oznacza, że „PORA” nie będzie popierać Juszczenki. Uważamy, że wygrał Juszczenko, dlatego kiedy zostanie Prezydentem, „PORA” zakończy swoją działalność. Podczas powtórnych wyborów będziemy pilnować, aby przebiegły uczciwie. Jeśli jednak wybory będą nieuczciwe, będziemy organizować także w przyszłości akcje nieposłuszeństwa. — Czy „PORA” weźmie całą inicjatywę na siebie, nawet jeśli opozycja pogodzi się z fałszerstwem? — „PORA” będzie istnieć do tego czasu, dopóki nie będzie sprawiedliwych wyborów. Nie pretendujemy do kierowania państwem, nie wymagamy, aby politycy szli pod naszymi sztandarami, jedynie chcemy, aby przejęli nasze idee. Wiktor Juszczenko to już uznany Prezydent, który złożył przysięgę. I ten proces trwałby dalej, gdyby działania sztabu Juszczenki były wystarczająco konsekwentne. Gdyby sztab chciał przejść do bardziej zdecydowanych działań, sytuację można by rozwiązać w ciągu kilku dni. Rozmowę prowadziła Maria KRYSZTOPA

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

PETRO OSADCZUK

MAJDAN REWOLUCJI Trzeszczą tyranii ostatnie twierdze. Naród dyktaturę bierze na taran, Wywalcza wolność mojej Ojczyźnie Ostoja Ukrainy, wolności majdan. Nam wystarczy siły i ostrożności Uniknąć starć i wstrząsów, I dlatego nie stanie się Majdan Niepodległości Placem Tiananmen! OSTRZEŻENIE Dwulicy Janus i bracia z podwójnym dnem, co obrali kurs na polityczne swary, zachowują się jak osmańscy janczarzy, gotowi na Ukrainie urządzić pogrom. Ale za wcześnie zwycięskie czary za Janusa wznoszą januczarzy. UPARCIUCH Prezydent, świętej prawdzie wrogi, Działa podstępnie i uparcie. Podają mu Prawo Boże, A on nakłada weto.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

spróbujcie w Symferopolu kupić choć jedną gazetę wydaną w języku państwowym (a znaleźć ukraińską szkołę nawet nie próbujcie). Epoka operetkowego prezydenta Mieszkowa niby minęła, ale jego spuścizna jest silniejsza, niż może się wydawać z Kijowa. Specyficznym dla Krymu (ale zapożyczonym z Rosji) jest ścisłe braterskie zjednoczenie między ateistami-bolszewikami a świętymi ojcami na służbie Patriarchatu Moskiewskiego. W ostatnich latach rządów tow. L. Hracza wydawało się, że sprawa zmierza do tego, iż właśnie pierwszy komunista stanie na czele zarówno KC, jak i najwyższych instancji UKP PM (jeśli cerkiewni hierarchowie nie usłyszą najświętszego rozkazu wzięcia krymskich komunistów pod swój omoforion). Kilka dni temu podczas jednego z wieców w Symferopolu przez “grupę inicjatywną obywateli” rozpoczęto zbieranie podpisów na poparcie przeprowadzenia referendum w kwestii przyłączenia Krymu do Rosji, utworzenia “słowiańskiego sojuszu na poparcie Wiktora Janukowycza”. Oprócz podpisów “grupa inicjatywna” rozpoczęła zbieranie środków. Na placu Lenina postawiono trzylitrowy słój do wrzucania banknotów, które miejscowi dowcipnisie nazywają “chohlobaksami” (słyszałem na własne uszy). Jednak wkrótce “inicjatorzy” gdzieś zniknęli i dzisiaj prokuratura nie może znaleźć ani ich samych, ani zebranych pieniędzy. Nic dziwnego: artykuł 110 Kodeksu Karnego Ukrainy przewiduje odpowiedzialność za zamach na integralność terytorialną państwa (pozbawienie wolności na termin do 12 lat). Dzisiaj dziesiątki zielonych flag krymskotatarskiego narodu powiewają nad Majdanem; ci, którzy je trzymają, nie proszą o pieniądze i nie uciekają ze słoikiem w imperialne zaułki. “MORSKIE KOZACTWO” Kiedy kwestia urlopu już się rozstrzygnęła, kiedy w Symferopolu przesiadłeś się z pociągu do gorącego autobusu, pełnego kurortowych walizek, kiedy w połowie drogi do Sudaka zjadłeś swoje dwa czebureki, kiedy minąłeś Sudak i trochę się zdenerwowałeś na niemal kaukaskim drogowym serpentynie, kiedy — wreszcie! — po lewej stronie autobusu wyłoniło się radosne morze, to wiedz: zaraz będzie Kapsichor, który z woli wodza i partii teraz nazywa się “Morskoje”. Za swoje życie byłem tam ze 20 razy, przyzwyczaiłem się do tej osady, a nawet polubiłem ją za możliwość jednoczesnego odpoczywania i pracowania. Jeśli nie zaczynałem, to kończyłem w Kapsichorze dobrą dziesiątkę swoich książek i broszur. Ale teraz mowa o czymś innym: przysięgam, że żadnych kozaków tam nigdy nie było. Przynajmniej ani słowa, ani pół słowa o nich nie słyszano jeszcze przed dwoma laty latem. Potyczki “morskiego kozactwa” z Tatarami świadczą, że ktoś upatruje w nim odpowiednik piechoty morskiej, i temu “komuś” bardzo brakuje strategicznego rozumu. Jeśli zaporoskie kozactwo broniło przed krymskimi zdobywcami SWOJEJ ziemi, to “morscy kozacy” są zsyntetyzowani, żeby nie wpuszczać pokojowych tatarskich obywateli na ziemię ICH ojców i dziadów. POCZĄTKI Wiosną 1783 r. Krym został przyłączony do Imperium Rosyjskiego. Co wydarzyło się dalej, potwierdza “Wielka Encyklopedia Radziecka” (1937, t. 35, str. 307—310): “Zawładnąwszy Krymem, Katarzyna II natychmiast przystąpiła do odbierania pracującym ziemi. W ślad za ziemskim rabunkiem ustanowiło się także poddaństwo. Kolonialny ucisk wywołał masową emigrację Tatarów. Do 1790 r. ziemie byłej guberni taurydzkiej opuściło ponad 300 tys. Tatarów (...). Szczególnie duże rozmiary przyjęła emigracja w latach 60. XIX w. Jesienią 1854 r. imperator rozkazał przesiedlić od morza wszystkich przybrzeżnych mieszkańców wyznania mahometańskiego do wewnętrznych guberni. Rozpoczęte prześladowania i drwiny z Tatarów z powodu ich RZEKOMO SZPIEGOWSKIEJ DZIAŁALNOŚCI zamieniły to przesiedlenie w powszechną ucieczkę”. Jak widzimy, deportację “zdrajców” zapoczątkował nie Stalin; bolszewickie imperium w tym sensie niczym nie różniło się od prawosławnego. Powróćmy do demografii: “Pustoszały setki aułów. Z wczesnym rankiem odchodzą z życia jego mieszkańcy (i jak wyraźnie zbiegają się cyfry na płytach nagrobnych z tabelami w statystycznych informatorach). Jesienią 1994 roku (kiedy repatriacja Tatarów dopiero się rozpoczynała) gazeta “Wsieukrainskije wiedomosti” tak nakreśliła sytuację: “Osada, jakich wiele na Krymie. Starsi mieszkańcy pamiętają, jak w ciągu jednej doby zmieniła się jej ludność. Tatarów wywieźli, a w ich domach pojawili się przesiedleńcy. Dojrzewały brzoskwinie, figi, winogrona, przesiedleńcy ścinali nieznane im kultury, sadzili swoje, a te nie przyjmowały się. Wygląda na to, że naprawdę nie przyjęli się także sami ludzie. Dzieci jak somnambulicy, w ruchach spowolnienie. Prawda wychodzi na jaw niespodziewanie — narkotyki. Głównie konopie, które palą w wieku 11—12 lat. Słowa “bądźcie uprzejmi” do Ukrainy. Oto i wszystko, co wiadomo szerokiemu ogółowi zarówno na półwyspie, jak i poza jego granicami. A czym wtedy, w 1954 roku, był Krym? Jaki dar otrzymała Ukraina? Wiele możemy dowiedzieć się z zaświadczenia “O stanie rolnictwa obwodu krymskiego”, które trafiło na stół pierwszego sekretarza KC KPU w styczniu 1954 r. (zob. Czumak W. “Ukraina i Krym: wspólnota historycznego losu”. — Kijów, 1993). Jak świadczy zaświadczenie, stan rolnictwa, sadownictwa i winiarstwa był straszny, a hodowli zwierząt — katastrofalny. Kołchozy i sowchozy były zaopatrzone w paszę dla bydła zimą tylko w 37 procentach; plan budowy ferm hodowlanych w 1953 r. został wykonany w 40 procentach. Uwaga! Na koniec 1953 r. na cały Krym działało sklepów piekarniczych — 34, mięsno-rybnych — 18, Zdjęcie Anatolija brutalnej deportacji “do guberni wewnętrznych” Sankt Petersburg się opamiętał. Jak świadczy encyklopedia, “rząd wkrótce zrozumiał, że nie leży w jego interesie zamienianie kwitnącego kraju w pustynię. W 1876 r., podczas wizyty Aleksandra II na Krymie, ogłosił on monarszą łaskę przebaczenia Tatarom, którzy uciekli do Turcji; przeprowadzenie zaś innych środków zostało odłożone”. Historia, niestety, powtarza się: “przebaczenie” nastąpiło, repatriację pozwolono, a “przeprowadzenie innych środków” bardzo się opóźniło. Musimy widzieć, że z problemem krymskotatarskiej repatriacji Ukrainę jej dawni krewni z “braterskiej rodziny narodów” zostawili samą (tak jak z Czarnobylską Elektrownią Jądrową). Ale musimy widzieć i to, że na Krymie na wielu szczeblach zarządzania, poczynając od najniższego, rozwiązanie wielu problemów związanych z repatriacją jest brutalnie sabotowane. Nie w ostatniej kolejności przyczyniły się do tego czynniki społeczno-psychologiczne. Tatarzy — mimo wszystkich trudności na swojej drodze — jednoznacznie WYGRAJĄ w konkurencji ze “słowianami” (biorę to słowo w cudzysłów, bo chodzi nie o etniczne czynniki słowiańskie, a o skostniały imperialny światopogląd dawnych “osadników” i ich potomków). Tatarzy wygrywają w demografii (bo mają dużo dzieci), wygrywają w działalności gospodarczej (bo mają dużo krów, kóz i najwyższe na Krymie zbiory warzyw i owoców), wygrywają w handlu (bo na bazarze sprzedają swoje, a nie odkupione, a stragany handlowe utrzymują w wzorowym porządku). Dajcie Tatarom ziemię — a oni nakarmią nie tylko Krym, ale i całe południe Ukrainy. W Kapsichorze wygląda to tak: udział Tatarów wśród ludności wsi — 20 %; ich towarów na lokalnym rynku żywności — 60 %; ich liczba wśród tych, którzy popełnili przestępstwa — 1 %. Nie mam oficjalnych statystyk i opieram się na swoich wieloletnich obserwacjach, ale jeśli nawet się mylę, to tylko w jedną stronę — w rzeczywistości w strukturze społecznej wsi Tatarzy zajmują miejsce jeszcze bardziej godne, niż napisałem. Aby ustrzec się przed przeinaczaniem, podkreślę: nie chodzi o to, że jestem “przeciw słowianom” i “za tatarami” — to byłoby głupotą. Chodzi wyłącznie o RÓWNOUPRAWNIENIE obu grup etnicznych, którego dzisiaj faktycznie nie ma (i przeciw któremu nastawieni są “morscy kozacy” oraz ci, którzy chowają się za ich plecami). Na ukraińskiej mapie Krym pozostaje enklawą imperialno-bolszewickich i separatystycznych nastrojów. Komu “morski” przewodniczący obiecał kawałek ziemi, o który wynikł spór? Moskwie. Kto trzyma w centrum wsi największy i najlepszy tutaj sklep? Lipieck. Kto buduje (chociaż dość długo) nowe sanatorium przy wjeździe do Kapsichoru? Znowu Lipieck. To tylko to, o czym wiem. Pytanie: co jest bardziej opłacalne — bezpłatnie, na prawach spadku, oddać ziemię repatriantom czy za grube pieniądze sprzedać gdziekolwiek do Moskwy? Kijowskim urzędnikom warto pamiętać, że Tatarzy — to bodaj jedyna na Krymie grupa społeczna, która wspiera władzę centralną i nie podważa legitymizacji przebywania autonomii w składzie Ukrainy. Chociaż... W ostatnim czasie zaufanie repatriantów do władzy spada. Ale chodzi o tę władzę, która chowa się w Konczy-Zaspie, o tę, którą uosabia mały człowieczek, który przypadkowo stanął na czele wielkiego narodu. Wołodymyr WOJTENKO, profesor z

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Czym jest półwysep Krym? To słońce, morze, owoce, winogrona, wino i 5 mln turystów (czy też „wypoczywających”) w minionym roku. Czym jest Autonomiczna Republika Krymu? To ziemia, praca, mieszkańcy i naczelnicy, z których większość ma, że tak powiem, szczególny stosunek do Ukrainy i wszystkiego, co ukraińskie.

Od 1860 do 1862 roku wyemigrowało za granicę 141 667 Tatarów. Z Perekopu odeszli Nogajowie. Razem z nimi ogólna liczba emigrantów w ciągu 2 lat równała się 231 177 duszom. Około 60 tys. Tatarów zginęło, nie docierając do Turcji. Pod koniec wskazanego okresu na Krymie pozostało zaledwie 102 291 Tatarów i 687 opuszczonych wsi, przy czym w 315 nie było ani jednego mieszkańca. Rząd carski nie przeszkadzał w odejściu Tatarów, jedynie śpieszył się, by porzucone ziemie rozdać możnowładcom i urzędnikom z wewnętrznych guberni. TAKA POLITYKA RUSYFIKACJI SZYBKO DAŁA SWOJE OWOCE. W 1897 r. spośród ludności guberni taurydzkiej 71% stanowili Rosjanie, a tylko 13% Tatarzy”. A jeszcze po 50 latach Krym został bez rdzennych mieszkańców — całkowicie wyparli ich przybysze. PRZESIEDLEŃCY Różnie układał się los tych, którym przyszło zasiedlać półwysep. Ogólnie rzecz biorąc, okupacja cudzych ziem nie przyniosła im szczęścia. Przez wiele dziesięcioleci wskaźniki przestępczości na Krymie są jednymi z najwyższych, a długość życia — jedną z najniższych na Ukrainie. Nieraz i nie dwa na cmentarzu we wsi „Morskoje” dziwiłem się temu, jak „ny” wprawiają ich w szok na tle przekleństw, które weszły do leksykonu tak mocno, że nikt ich nie zauważa. W składzie miejscowej ludności odsetek elementu kryminalnego jest nieproporcjonalnie wielki. Zdemolować magazyn lub kawiarnię w bazie turystycznej, urządzić bójkę, a w przerwach między tymi rozrywkami — upić się lub naćpać konopi”. W końcu przesiedleńcy są takimi samymi ofiarami imperialnej samowoli, jak ci, których deportowano. Jednak dziwi całkowity brak zrozumienia sytuacji przez wielu obecnych krymczan. Taksówkarz skarży się: „Ponaiechali k NAM eti tatary” (Przyjechali do NAS ci Tatarzy) — i nie może lub nie chce zrozumieć, kiedy przypominam, że przyjechali nie do NICH, a do SIEBIE. „Kozacy” mają pokazać „etim tataram” (tym Tatarom), kto do kogo przyjechał. Jeśli chodzi o etnicznych Ukraińców, to stali mieszkańcy Krymu — przynajmniej w Kapsichorze — są tak zrusyfikowani, że nie stwarzają problemu narodowościowego. Jeśli zaś chodzi o Ukrainę, to jej kategoryczne nieprzyjmowanie stało się, że tak powiem, organiczną cechą tych krymczan, których korzenie pozostały we „wnutriennych guberniach” (wewnętrznych guberniach). KRYM I UKRAINA M. S. Chruszczow będąc pod wpływem alkoholu przepisał Krym z Federacji Rosyjskiej mlecznych — 8, a handel warzywami i ziemniakami w sektorze państwowym całkowicie ustał. Bardzo myli się ten, komu wydaje się, że Ukrainie podarowano rajskie miejsce, stworzone przez Boga specjalnie dla kurortów. W rzeczywistości chodziło o terytorium spustoszone przez wojnę, pozbawione prawdziwych gospodarzy i doprowadzone „do ruiny” przez nieprzyzwyczajonych do Południa przesiedleńców. Przekazanie półwyspu Ukrainie stało się pilnym środkiem jego reanimacji. Środki, wcale nie zbędne dla powojennej odbudowy ukraińskich regionów, zostały „rzucone na Krym”. Co więcej, przegrodziwszy Dniepr pod Kachowką, wysiedliwszy z rodzinnych stron tysiące i tysiące ludzi, zalawszy przebogate łęgi, Ukraina dała Krymowi wodę i energię elektryczną, bez których o jego rozwoju społeczno-gospodarczym nie było co mówić. Jako obiekt gospodarczy Krym nigdy nie był dla Ukrainy rentowny — i nieprędko nim zostanie. Słońce i morze — dochodowe w swojej istocie — pracują na ekonomiczny „cień”. REPATRIANCI Wracając do miejsca Krymu w Imperium Rosyjskim, warto podkreślić, że wkrótce po masowej emigracji Tatarów do Turcji oraz ich

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

ponieważ pszczelarzami mogą być tylko dobrzy ludzie”. — W jakich wydarzeniach bierze Pan osobiście udział? — W tych, które są szczególnie odpowiedzialne. Na przykład w pikietowaniu Gabinetu Ministrów, Pałacu Prezydenckiego. Zresztą, jestem uczestnikiem wszystkich akcji wyzwoleńczych, które odbywały się w Kijowie wcześniej — przede wszystkim „Ukraina bez Kuczmy” oraz „Powstań, Ukraino”. Opowiem o historii z krzyżem, która bardzo mnie poruszyła. Na Majdanie Niepodległości nasz doniecki namiot znajduje się naprzeciwko steli-obelisku, która uosabia symbol Ukrainy (mam na myśli dziewczynę z gałązką kaliny). Usłyszałem jakiś hałas i zobaczyłem, że obok nas w kierunku symbolu Ukrainy porusza się grupa ludzi, którzy niosą ogromny dębowy krzyż z ukrzyżowaniem. Ma on osiem metrów długości i, jak potem się dowiedziałem, waży ponad półtorej tony. Ludzie, którzy go nieśli, oblewali się potem, zmieniali się nawzajem. Oto podeszli do miasteczka namiotowego, ale ich nie przepuszczano, komendant powiedział: „Nie mogę na to pozwolić”. Wtedy powiedziałem komendantowi: „Mój Boże, póki będziemy rozstrzygać tę kwestię, ludziom trzeba położyć krzyż”. Krzyż doniesiono do steli i położono. Zacząłem wypytywać, skąd to cud? Kobieta o imieniu Stefa opowiedziała, że 30 mieszkańców Lwowa przyjechało wznieść krzyż w Kijowie. Dlaczego? Nadszedł znak Pański: jeśli ten krzyż się podniesie, to będzie pokój. Chmara powiedział: „To bardzo dobra sprawa”, potem rozłożył ręce: „Ale to nie do mnie. Trzeba iść do Kijowskiej administracji państwowej po pozwolenie”. Skierowałem się tam. Trafiłem do radnego rady miejskiej, ten mówi: „Ja wam pomogę, idźcie na miejsce, za 15 minut przyjdzie człowiek i wszystko załatwi”. Poszliśmy, czekaliśmy około godziny — nikt nie podszedł. Biorę Stefę, jeszcze Orysię, idziemy znowu do administracji państwowej. Trafiliśmy akurat, kiedy wychodził mer miasta Ołeksandr Omelczenko, aby poinformować o wotum nieufności dla CKW. Jednego z jego podwładnych dosłownie wzięliśmy pod ręce i mówimy: „Człowieku, wysłuchaj nas”. Odniósł się do nas z szacunkiem, zaprowadził do swojego gabinetu. Okazał się rodakiem lwowian, nazywa się Wasyl Jurijowycz Tuhłuk, zajmuje stanowisko zastępcy naczelnika wydziału zabezpieczenia informacyjnego Kijowskiej administracji miejskiej. Wasyl Jurijowycz z pomocnikiem szybko się zorientowali i padło: „Ludzie dobrzy, zobaczyliście tam miejsce. Ot, bierzcie i kopcie. To wam Bóg je wskazał. Wszystko będzie dobrze. Narzędzia zdobędziemy”. I rzeczywiście, kiedy przyszliśmy tam, były już kilofy, łopaty, liny, łom. Zmierzchało. Postanowiliśmy rano zabrać się do sprawy. I oto wczesnym rankiem 28 listopada zaczęliśmy kopać. Glina okazała się bardzo twarda, po kawałeczku odłupywaliśmy — zrozumiałem, dlaczego kijowskie góry zachowały się przez stulecia. Wreszcie wykopali jamę głęboką na dwa metry. Były już belki, więc krzyż niosło, chyba, osób z pięćdziesiąt. Wśród nich nie tylko lwowianie, ale też kijowianie, krymczanie, donieccy, charkowianie, umanianie. Było to piękne i symboliczne — jednoczenie narodu Ukrainy, wschodu i zachodu, centrum i południa. Nieść było ciężko, poszliśmy Instytucką pod górę, żeby nie wchodzić po schodach. Wyszliśmy obok Pałacu Październikowego, podnieśliśmy krzyż do jamy, postawiliśmy tam. Zaczęliśmy podnosić — ciągnęliśmy za liny, podpieraliśmy belkami i kiedy już, wydawało się, podnieśliśmy, zerwała się jedna lina, potem — druga. Teraz rozumiem, że to też było symboliczne: tak dzieje się na Ukrainie. A zatem krzyż utknął w jamie i przechylił się, mógł upaść i przygnieść kogoś. Wszyscy znieruchomieli w nieludzkim napięciu. Skąd wziąć liny, które wytrzymałyby obciążenie? I nagle ktoś powiedział: „To po co zwlekamy, oto ile samochodów wokół, w każdym jest linka holownicza!”. I rzeczywiście, szybko przyniesiono kilka linek, połączono je, zarzucono na skrzyżowanie i zaczęto wspólnie ciągnąć już z asekuracją. Po kilku minutach krzyż stał. Jamę zasypano ziemią, ubito. I wszyscy ludzie, którzy tam byli, zaczęli się modlić. Kto po ukraińsku, kto po rosyjsku. I grekokatolicy, i prawosławni — kijowskiego i moskiewskiego patriarchatu, autokefali. To był po prostu cud. Jedność nie tylko wschodu i zachodu, ale też wszystkich wyznań, wszystkich duchowych ludzi. Ten krzyż wzniósł się jakby symbol duchowości i miłości, która cały czas unosi się nad Majdanem. Byłem tam od pierwszej nocy i widziałem, jak ludzie z własnej inicjatywy wszystko robili — jak te pszczoły, kiedy odnawia się rodzina: rój wylatuje z ula i na nowym miejscu pracują wszyscy, nawet trutnie. Teraz do tego krzyża idą ludzie, pierwszego dnia widziałem tam dwie-trzy świeczki, teraz płonie wiele świec — takich, które palą się w dzień i w nocy. — Panie Mykoło, zwracam się do Pana z filozoficznym pytaniem: kim Pan jest bardziej — poetą, geologiem czy pszczelarzem? — Jestem po prostu człowiekiem. W jednym z moich poematów są takie wersy: Nie jestem prorokiem, tym bardziej nie mesjaszem — Żywa rosa ja, grudka ziemi, — Człowiekiem jestem, maleńkim nasionem, Jednym z was, świecimy w mroku. Wołodymyr KOSKIN Zdjęcie autora

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

PODWYŻSZENIE KRZYŻA

LUDZIE MAJDANU — Ja — Mykoła Ołeksandrowycz Serhijenko. Urodziłem się i wychowałem we wsi Otradne w rejonie artemowskim obwodu donieckiego. Obecnie mieszkam w Gorłówce. To dość duże miasto, w którym mieszka ponad trzysta tysięcy ludzi i które położone jest czterdzieści kilometrów od Doniecka. Z zawodu jestem technikiem-mechanikiem, ale pracuję teraz w geologii. To bardzo ciężki, ciekawy i romantyczny zawód, o którym marzyłem. Wiersze piszę pod pseudonimem Mykoła Dżmil. Jako naoczny świadek powiem: nie wierzcie, że cały Donbas jest biało-błękitny, takim go zrobili oszuści i fałszerze. Na własne oczy widziałem takie wyborcze cuda, o których można opowiadać bardzo wiele. — Lepiej o poezji... — Wiersze, jak niemało ludzi, pisałem w młodości. Potem — wielka pauza. A od pewnego czasu — jakby przerwało tamę. W ostatnich latach wydałem trzy zbiory o charakterystycznych tytułach: „Miłość do rodzinnej ziemi”, „Duchowy Testament ojca naszego Tarasa” i „Miłość — harmonia życia”. Pierwszy zbiór wyszedł w 2001 roku, ściślej mówiąc — był to poemat o wydarzeniach, które miały miejsce w naszym kraju podczas afery kasetowej i „sprawy Gongadzego”. Kiedy napisałem ten poemat, zdziwiony pytałem samego siebie: „Czyżby to ja?”. Potem zrozumiałem: stało się tak dlatego, że Bóg jest na świecie, to On prowadził moją rękę. Dlaczego jestem tego pewien? Poemat ma dość dużą objętość, ale został napisany w zaledwie dwie godziny! Rozmyślałem: jeśli Bóg dał mi go napisać, co trzeba z nim zrobić? Schować do szuflady albo położyć pod obrusem — i zapomnieć? Nie. Muszę to nieść ludziom. To — najważniejsze. Napisać — pół biedy, a dotrzeć do ludzi — oto zadanie! Pierwszego lutego 2001 roku byłem już w Kijowie. Wiedziałem, gdzie można zwrócić się z moim poematem. Z wielkimi trudnościami znalazłem niepozorne biura partii „Batkiwszczyna” i partii socjalistów. Właśnie te partie pomogły wydrukować moje wiersze. Powiedziano mi: „To — bomba, to — gotowa ulotka. Dawaj. Będziemy rozpowszechniać swoimi kanałami, ale nikt lepiej od poety ich nie przeczyta”. Wiersze drukowano w tysiącach egzemplarzy, a ja każdego dnia wychodziłem na Majdan i wielokrotnie je czytałem. Stale odbywały się spontaniczne wiece, zgromadzenia, ludzie szli dowiedzieć się prawdy, brali ulotki, gazety. Oprócz mnie było wielu poetów, bardów, którzy czytali swoje wiersze i śpiewali swoje pieśni. Nie wyróżniałem się wśród nich. Ludzie reagowali bardzo pozytywnie, pytali, kto to napisał, a ja odpowiadałem: „Mykoła Dżmil”. Prosili mnie: „Dajcie, proszę, na Czerkaszczyznę, na Lwowszczyznę, na Żytomierszczyznę, na Krym...”. Często słyszałem, że polityka — to bardzo brudna sprawa. Ale byłem pewien, że polityka — to rzeczywiście brudna sprawa, kiedy robią ją brudnymi rękami. Kiedy zaś tę politykę robią czystymi rękami, to nie tylko czysta, ale i święta sprawa. Zatem duchowości i polityki nie trzeba rozdzielać płotem z drutu kolczastego. Pierwsze dwa moje zbiory są radykalnie polityczne, trzeci — duchowy, filozoficzny. Pierwsze dwa są nastawione na teraźniejszość, trzeci — na przyszłość. Przełamujemy bezduchowość. Naród — obudził się. Naród — jest. Przez dwa lata prowadzę zajęcia w szkołach, w technikach, w instytutach — na całej Ukrainie. Niedawno prowadziłem takie zajęcie w Kijowie — w gimnazjum imienia M. Drahomanowa. Ta lekcja nazywała się „Miłość — harmonia życia”, zgodnie z tytułem mojej ostatniej książki. Wyjaśniłem dzieciom prostą rzecz: „Każdy z was marzy o tym, by stać się wspaniałym fachowcem w ulubionej dziedzinie. Ale zrozumcie jedno: zanim staniecie się wykwalifikowanym fachowcem i będziecie mieli zapewnione życie, trzeba wyrosnąć na silnego człowieka. Nie takiego, który zastrasza innych, grając mięśniami lub brzęcząc bronią, ale silnego duchowo. I od tego zależy wasza przyszłość i przyszłość Ojczyzny”. Czytałem wersy z poematu „Taki i nasz los” (został napisany rok temu w związku z wydarzeniami związanymi z wybuchem składów wojskowych w moim rodzinnym mieście Artemowsk): Zapamiętajcie, drodzy ludzie, na miłość boską, Nie ma czarodziejskiej różdżki u Boga, My — Ludzie — instrument w rękach u niego, Na wieki Wiecznego, Wszechobecnego, Świętego! Co razem będziemy tworzyć — Tak będziemy i na świecie żyć! — Dlaczego wybrał Pan pseudonim — Dżmil (Trzmiel)? — Po pierwsze, była to życiowa konieczność, ponieważ wiersze były bardzo aktualne i trzeba było jakoś się bronić, mnie lub mojej rodzinie mogli grozić albo nawet zabić. Początkowo pomyślałem: może Szerszeń? Ale później zrozumiałem: nie, nie pasuje, szerszeń kąsa prawych i nieprawych, dobrych i złych ludzi. Niech lepiej będzie Dżmil — to takie miłujące pokój stworzenie, jeśli go nie dotykają — ono nikogo nie dotyka. Ale kiedy go obrażą, — trzmiel potrafi o siebie zawalczyć. Ale ja walczyłem i walczę nie tyle o siebie, co o ludzi, o prawdę, o sprawiedliwość, o odrodzenie duchowości. Wiecie, kiedy rozmawiałem z ludźmi w Donbasie i próbowałem po prostu przekazać informacje o wyborach (mówiąc, sami decydujcie, co lepsze), to uderzała mnie reakcja niektórych z nich: „A, daj spokój, po co nam to, my przecież — bydło”. Rozumiecie, mówili to szczerze! A jeden robotnik zareagował: „Ty, chyba jesteś ostatnim dinozaurem”. To mnie wprawiło w rozpacz. Chcę być człowiekiem wśród ludzi. Kiedy zaraz po drugiej turze wyborów przyjechałem do Kijowa, to zobaczyłem jasne, rozumne, uduchowione twarze ludzi, którzy kategorycznie nie chcą być bydłem. — Pan chyba poczuł się trzmielem wśród pracowitych pszczół... — Bardzo słusznie wspomniał Pan o pszczołach. Rzecz w tym, że mam pasiekę: pięćdziesiąt rodzin pszczelich. Ale nie mogę powiedzieć, że pozyskuję miód, pozyskują go jednak pszczoły. Ja zbieram miód, pożyczam go od pszczół. Mamy pełną wzajemną pomoc: pszczoły, zbierając miód, zapylają kwiaty, ja pomagam im w tym tym, że dbam o nie. Słynny pszczelarz Wiktor Tytarenko powiedział kiedyś: „Daj pszczole to, czego potrzebuje, a ona odwdzięczy ci się stukrotnie”. Pasiekę utrzymuję w mojej ojczyźnie — we wsi Otradne w obwodzie donieckim. Przeszło mi to od ojca, ojcu — od dziadka. Ciekawy szczegół: kiedy mój ojciec dowiedział się, że Juszczenko ma pasiekę i opiekuje się pszczołami, to powiedział: „Wszystko, głosuję na Juszczenkę”. Zapytałem: „Dlaczego?”. „A pełne zwycięstwo. Taki sam krzyż ustawili we Lwowie. Ludzie stamtąd pojechali do Kijowa, ponieważ we Lwowie, ich zdaniem, prawda już zwyciężyła nieprawdę, zło zostało zwyciężone przez dobro, nienawiść zwyciężona miłością. To — symbol zwycięstwa. Do Kijowa krzyż z wielką ostrożnością wieźli na KamAZ-ie, towarzyszył mu autobus z ludźmi. Autobus przepuścili aż na Chreszczatyk, a KamAZ-a do stolicy nie wpuścili. Ludzie znaleźli deputowanego ludowego Jaworiwskiego i on pomógł KamAZ-owi dojechać do Chreszczatyku. Krzyż nieśli od pomnika T. Szewczenki. Wszyscy, których spotykano po drodze, pomagali, zastępując zmęczonych. Zapytałem Stefę: „A gdzie wy go chcecie postawić?”. A ona: „Oj, ja nie wiem. Nie myślałam, że tutaj jest tylko bruk, beton i asfalt”. Rozejrzałem się dookoła i zobaczyłem wzgórza obok Pałacu Październikowego. Powiedziałem: „Jeśli możliwe jest krzyż gdzieś tutaj wznieść, to tylko na tamtych pagórkach. Niech wasi ludzie odpoczywają, a ja pobiegnę i zrobię zwiad”. Z góry znalazłem równe miejsce, które widać z całego Majdanu. Szybko zszedłem z powrotem, mówię: „Jest takie miejsce. Ale potrzebne jest pozwolenie”. Sam myślę: nie ma łopat, lin, belek. Poszliśmy do sztabu — do Domu Ukraińskiego (właśnie odbywał się zjazd deputowanych różnych szczebli), tam zwróciłem się do deputowanego ludowego Stepana Chma- Z poetą, geologiem, pszczelarzem Mykołą SERHIJENKĄ poznałem się pod gołym niebem na Majdanie Niepodległości, gdzie na naszych oczach tworzy się historia. Ktoś po prostu obserwuje i wyczekuje, ale niemało obywateli Ukrainy za podszeptem serc tworzy zdumiewające wydarzenia, wkłada duszę i zdrowie w konkretne sprawy. Wielu kijowian i gości stolicy zwróciło już uwagę, że nad pieczerskimi wzgórzami stanął ogromny krzyż, który lekko rozpostarł skrzydła nad Majdanem. Kto go postawił? Co on oznacza? Czyje dążenia wcieliły się w konkretne działanie, wspólne dla wielu ludzi. Kim oni są — świadkowie, uczestnicy i twórcy gorącej historii?

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

NA STRONACH REWOLUCYJNEGO SAMIZDATU

Trzeci tydzień pomarańczowej rewolucji. Oprócz miasteczka namiotowego w centrum Kijowa, nadzwyczajnej mody na pomarańczowe rzeczy, folklorystycznego wybuchu, zrodziła ona także mnóstwo wszelkiego rodzaju produktów drukowanych, które bezpłatnie rozprowadzano wśród uczestników strajku. A zaczęło się wszystko, pamiętam, od wydania specjalnego gazety „Ekspres”, która wielkimi literami informowała na pierwszej stronie o rozpoczęciu Ogólnoukraińskiego strajku. Już po kilku dniach dołączyły do niej „Silśki wisti”, „Słowo Proświty”, „Chreszczatyk”, „Wysokyj zamok”, „Ukraina mołoda”, biuletyn „Tak!” i inne, pomarańczowym kolorem zaświecił także znany wielu pokoleniom kijowian „Weczirnij Kyjiw”. Ale na największą uwagę, moim zdaniem, zasługują te wydania, które nigdy nie trafią do archiwów — samizdaty, stworzone przez zainspirowanych rewolucją ludzi — w większości członków stowarzyszeń dziennikarskich i społecznych. Całą „majdanową” produkcję drukowaną można podzielić na cztery działy: ulotki agitacyjne, „rewolucyjne” dodatki do prasy drukowanej oraz najnowsze, operacyjnie zarejestrowane wydania, takie jak na przykład gazeta „Majdan”. O różnorodności tej produkcji mogę świadczyć, przeglądając własną kolekcję, którą zebrałem, błąkając się po centrum stolicy przez te dwa tygodnie. Pierwszy dział mojej kolekcji otwiera ulotka pod tytułem „Wiktor Juszczenko zwyciężył!” z wynikami exit-polli, za nią idą odezwy Wiktora Andrijowycza do ukraińskiej inteligencji i rodziców wojskowych, „Cytatnik świadomego Ukraińca”, odezwa „Ukraińcu!”, a także informacja o utworzeniu „Młodzieżowego komitetu porozumienia” oraz kolorowa ulotka kościoła „Posolstwo Boże” pod tytułem „Tak! Odrodzeniu Ukrainy”. Najbardziej miniaturowym samizdatem Majdanu jest zapewne taśma informacyjna pod tytułem „Taką będzie nasza Ukraina”, o wymiarach 10x210 mm, wydawana przez twórcę strony internetowej www.happy.in.ua. Na uwagę zasługują samizdat „Jiżak” Instytutu Dziennikarstwa KNU im. T. Szewczenki, przegląd „Hałaktycznyj kołedż” strony www.galactic.org.ua oraz biuletyn „Żyttia Majdanu”, stworzony przez grupę absolwentów NaUKMA. Ciekawie było przeczytać ulotkę z wierszami Marijki Morozenko z „Pory” pod tytułem „Juszczenko — narodowy Prezydent”, swoje samizdaty rozprowadziły na Majdanie kampanie obywatelskie „Znaju!” oraz „Czysta Ukraina”. Wielką popularnością wśród czytelników cieszyły się zbiory gorących wiadomości „Rewolucja”, „Prawda peremoże”, „Twoja Swoboda” oraz „Hariaczyj wisnyk” UNIAN, który co pół godziny informował ludzi na Majdanie o tym, co dzieje się w kraju, oraz wiele, wiele innych. Lwowska gazeta „Postup” już 27 listopada rozprowadziła wydanie specjalne dla lwowian w Kijowie, a kijowski magazyn młodzieżowy „Torba” tego samego dnia rozpoczął wydawanie biuletynu obozowego „Pomarańcznyk” przy wsparciu WOHO „Mołoda Proświta”, który po kilku dniach stał się najpopularniejszym wydaniem w miasteczku namiotowym. O powszechnym uznaniu świadczy chociażby to, że na konkurs „Strój pomarańczowej rewolucji”, który był przeprowadzany w miasteczku przez „Mołodą Proświtę” oraz dziennikarzy Kijowskiego Uniwersytetu Międzynarodowego (inicjatorów stworzenia „Pomarańcznyka”), zawitał solista zespołu „Okean Elzy” Swiatosław Wakarczuk. Ogólnie o świecie rewolucyjnego samizdatu można opowiadać bez końca, tym bardziej, że codziennie uzupełnia się on coraz to nowymi wzorami: biuletynami komitetów strajkowych, wydaniami specjalnymi gazet i czasopism, zbiorami najświeższych wiadomości i po prostu utworami wierszowanymi o znanych już teraz na całym świecie politykach. Zatem — rewolucja trwa... ODPOWIEDŹ OPONENTOWI 9 listopada, w Dzień ukraińskiego piśmiennictwa i języka, jedno z rosyjskich wydań internetowych po raz kolejny poruszyło bolesną dla siebie kwestię „Jak chronić język rosyjski na Ukrainie?” (zob. http://www.pravda.ru). Zamiast skierować energię na naukę norm tegoż właśnie języka, Roman Melnykow zabrał się do odpowiadania, argumentując to tak: „Wszak jeśli urodziłem się i większą część życia przeżyłem na Ukrainie, to, najwyraźniej, należę do narodu Ukrainy. I właśnie dlatego, że jestem przedstawicielem tego narodu, dla mnie ojczystym jest język rosyjski”. Tymczasem każdy dobrze wykształcony człowiek i na Ukrainie, i w Rosji dobrze wie, że poprawnie należy mówić i pisać po rosyjsku „w Ukrainie”. Swoją drogą, właśnie zgodnie z zaleceniami językoznawców, używa tego w oficjalnych wystąpieniach także Prezydent Federacji Rosyjskiej, jak choćby: „Rok 2003 jest znamienny tym, że stał się rokiem Rosji w Ukrainie”; „... Realne sukcesy we współpracy kulturalnej dwóch państw. Najważniejsze zaś jest to, że wyniki tych kontaktów są potrzebne. Jest z nich pożytek i są one potrzebne ludziom w Rosji i w Ukrainie” (Wszystkie cytaty zaczerpnięto ze strony http://president.kremlin.ru — T. M.). „Często argumenty zawierają zamianę pojęć, — pisze dalej ziomek, — wykryć którą nie zawsze jest w stanie nawet wyrobiony w takich sprawach człowiek (to, zapewne, autor tak siebie skromnie uważa. — T. M.). I naród „połyka”. Taki „wyrobiony”, a prostych rzeczy nie rozumie: nikt nikomu na Ukrainie prawa do języka ojczystego nie odbiera, ponieważ chodzi tylko o język państwowy. Oficjalna wykładnia pojęcia „język państwowy” po raz pierwszy została podana w Orzeczeniu Sądu Konstytucyjnego Ukrainy z 14 grudnia 1999 roku, wydanego w sprawie z wniosków konstytucyjnych 51 deputowanych ludowych Ukrainy o oficjalną wykładnię postanowień artykułu 10 Konstytucji Ukrainy dotyczących stosowania języka państwowego przez organy władzy państwowej, organy samorządu lokalnego oraz wykorzystywania go w procesie nauczania w placówkach oświatowych Ukrainy (sprawa o stosowanie języka ukraińskiego), zgodnie z którym, „pod językiem państwowym (urzędowym) rozumie się język, któremu państwo nadało status prawny obowiązkowego środka komunikacji w sferach publicznych życia społecznego”. Ważne jest także zauważyć, że we wspomnianym Orzeczeniu podkreśla się, iż „Konstytucja Ukrainy status języka państwowego nadała językowi ukraińskiemu” (część pierwsza artykułu 10). Jest to w pełni zgodne z państwowotwórczą rolą narodu ukraińskiego, o czym wspomniano w preambule Konstytucji Ukrainy, narodu, który historycznie zamieszkuje terytorium Ukrainy, stanowi absolutną większość jej ludności i nadał oficjalną nazwę państwu. Postanowienie o języku ukraińskim jako państwowym znajduje się w rozdziale I „Zasady ogólne” Konstytucji Ukrainy, który utrwala podstawy ustroju konstytucyjnego na Ukrainie. Pojęcie języka państwowego jest składową ostatniego ogólnoukraińskiego spisu ludności z 2001 roku (zob. www.ukrstat.gov.ua), język ukraiński uważało za ojczysty 67,5% ludności Ukrainy, co o 2,8 punktu procentowego więcej niż według danych spisu z 1989 roku. Język ukraiński za ojczysty uznało 71 procent Polaków, ponad 22 procent Niemców i ponad 21% Cyganów zamieszkujących Ukrainę. Udział innych języków, które zostały wskazane jako ojczyste, w okresie między spisami zwiększył się o 0,4 punktu procentowego i wynosił 2,9%. Język rosyjski określiło jako ojczysty 29,6% ludności, w porównaniu z poprzednim spisem ludności wskaźnik ten zmniejszył się o 3,2 punktu procentowego. Oczywiście, gdyby wspomniany autor znał historię własnego narodu oraz Jewhen BUKET w otoczeniu 12 lat szkolnych, a potem 5 lat w zrusyfikowanej uczelni wyższej, łącznie na to wszystko idzie gdzieś 22 lata, a do tego dochodzą codziennie rosyjska telewizja, radio, kino, prasa, literatura piękna, to w dojrzałym wieku takiej osobie, nawet Ukraińcowi, język ukraiński i kultura będą obce, a obcy język rosyjski — ojczystym. Czyż nie jest to przerażająca mina podłożona nie tylko pod język ukraiński, ale i pod samo państwo ukraińskie?”. “Na wielu ludzi wywiera wpływ taki argument: ukrainizacja społeczeństwa osobiście nikomu nie przeszkadza. Mówiąc, co wam szkodzi w miejscach publicznych mówić w „mowie”? A w domu możecie porozumiewać się w tym języku, w którym wam wygodnie. Tak, rzeczywiście, na Ukrainie można znaleźć niemało rosyjskojęzycznych obywateli, którym na razie nie przeszkadza polityka „wsparcia języka ukraińskiego”, — pisze rosyjskojęzyczny korespondent. — Ale na to można odpowiedzieć, że i państwowy status języka rosyjskiego w czasach radzieckich też szczególnych problemów u ludzi nie wywoływał. A w życiu codziennym po rosyjsku nawet faszyści podczas wojny nie zabraniali mówić”. Po raz kolejny zmuszona jestem powtórzyć powszechnie znane fakty: język rosyjski w Związku Radzieckim nie miał statusu państwowego, a status języka urzędowego, i nawet ten status został nadany dopiero 24 kwietnia 1990 roku, kiedy przyjęto ustawę ZSRR „O językach narodów ZSRR” (część druga artykułu 4): „Z uwzględnieniem warunków, które ukształtowały się historycznie, i w celu zapewnienia ogólnozwiązkowych zadań język rosyjski uznaje się na terytorium ZSRR za język urzędowy ZSRR i wykorzystuje jako środek porozumiewania się między narodami”. Na Ukrainie zaś status języka rosyjskiego jako języka porozumiewania się między narodami został określony, nawiasem mówiąc, nawet wcześniej — ustawą „O językach w Ukraińskiej SRR” z 1989 roku: „Artykuł 4. Języki porozumiewania się między narodami. Językami porozumiewania się między narodami w Ukraińskiej SRR są ukraiński, rosyjski oraz inne języki”. Tej ustawy nikt nie uchylił, a zatem i obecnie język rosyjski ma status języka porozumiewania się między narodami. I tak wychodzi, że najgłośniej o szkodliwości języka państwowego krzyczy ten, kto nie jest w stanie opanować nawet własnego ojczystego. z Tetiana MELNYK

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Czego boi się rudy karaluch?

6 grudnia w telewizji Wiktor Janukowycz – znów kandydat na stanowisko znów nieludowego prezydenta – otwarcie umywał ręce, mówiąc o separatystycznych nastrojach w południowo-wschodnich księstewkach. A jeszcze 2 grudnia Wołodymyr Stretowycz, przewodniczący parlamentarnej Komisji ds. walki z przestępczością zorganizowaną, zwołał konferencję prasową, na której ujawnił informacje, dające powody do wątpliwości, czy w próbie rozczłonkowania Ukrainy dom Wiktora Janukowycza stał z boku. Dokument (wiadomość faksowa) pod tytułem „Koncepcja przygotowania akcji »Narodzie, działaj!«”, będący instrukcją promowania prorządowego kandydata, Wołodymyr Stretowycz otrzymał od obywatela Ukrainy, który pracował w jednym z sztabów Janukowycza. Ten faks wpłynął 27 listopada do sztabów regionalnych z prośbą o zorganizowanie odpowiednich działań na poparcie Wiktora Janukowycza. Znajduje się tam zalecenie, by pilnie zwołać sesje rad obwodowych i rozpatrzyć kwestie porządku obrad, wskazane w dokumencie, a kluczowym punktem jest kwestia restrukturyzacji systemu zarządzania, innymi słowy – jak uważa Wołodymyr Stretowycz – zmiana ustroju państwa. Instrukcja zakłada też utworzenie obwodowego „komitetu działania” (w przeciwwadze do powstania koalicji „Siła Narodu”), organizację masowych wieców na poparcie Wiktora Janukowycza. Interesujący jest wyodrębniony punkt, zgodnie z którym na wiecach następuje obowiązkowe zatwierdzanie wszystkich decyzji podjętych przez rady obwodowe. Przewidziano także organizację posterunków blokadowych na głównych arteriach transportowych z obowiązkowym umieszczaniem zewnętrznej agitacji. I jako najwyższy przejaw faryzeizmu – organizację podczas masowych akcji nabożeństw i modłów kościelnych za pokój i stabilność. Wołodymyr Stretowycz jest przekonany, że dokument nie jest fałszywką, a wiarygodność otrzymanej informacji potwierdza rzeczywisty przebieg wydarzeń: instrukcja została rozesłana do wszystkich regionalnych sztabów Janukowycza 27 listopada, a już 28 listopada w Siewierodoniecku odbyła się rozłamowa akcja, „swego rodzaju sabat z antyukraińską retoryką”. Co do składnika organizacyjnego, rozwinięcia struktury agitacyjnej sztabów wszystkich szczebli na bazie sztabów wyborów prezydenckich, prelegent podkreślił, że „mamy w państwie antypaństwową strukturę, która swoje działania kieruje na rozłam tego państwa”. Jako przewodniczący parlamentarnej Komisji ds. walki z przestępczością zorganizowaną Wołodymyr Stretowycz zapewnił, że „to jest przejaw przestępczości zorganizowanej, która przybiera formy publiczne”. Nazwisko osoby, która przyniosła materiały do sztabu Juszczenki, z oczywistych powodów na razie nie jest ujawniane. Ale Wołodymyr Stretowycz zapewnił, że to prawdziwa osoba, gotowa – gdy nadejdzie czas – składać zeznania. Tymczasem dane o świadku tajną pocztą przesłano do SBU. Ta sama organizacja będzie musiała zagwarantować bezpieczeństwo tej osoby. Materiały, które zawierają wszystkie znamiona przestępstwa kryminalnego, kierowane są do organów ścigania. O celu konferencji prasowej Wołodymyr Stretowycz powiedział obrazowo: „Czego boi się rudy karaluch? Boi się światła, jawności. Wyszliśmy na tę konferencję prasową, aby nasi przeciwnicy wiedzieli: mamy pełną informację o ich dalszych działaniach”. z Lesia Tkacz

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

NIEPRAWDA.RU

szerszego pod względem treści i zakresu konstytucyjnego pojęcia „ustrój konstytucyjny”. Innym jego składnikiem jest m.in. pojęcie państwowych symboli. Prawo do określania i zmiany ustroju konstytucyjnego na Ukrainie należy wyłącznie do narodu (część trzecia artykułu 5 Konstytucji Ukrainy). Przepisy artykułu 10 Konstytucji Ukrainy, podobnie jak innych artykułów rozdziału I „Zasady ogólne”, mogą być zmienione wyłącznie w trybie przewidzianym w jej artykule 156, poprzez uchwalenie ustawy zatwierdzanej ogólnoukraińskim referendum. Przypomnę także określenie pojęcia „język państwowy” z „Encyklopedii prawniczej” (K., 1999): „PAŃSTWOWY JĘZYK — 1) język urzędowego porozumiewania się obywateli określonego państwa; 2) język urzędowy działalności organów władzy państwowej i samorządu terytorialnego; 3) język obowiązkowy do nauczania w placówkach oświatowych funkcjonujących na terytorium określonego państwa; 4) język państwowych środków masowego przekazu; 5) główny język działalności partii politycznych i innych stowarzyszeń społecznych; 6) urzędowy język forów politycznych, oświatowych, naukowych i innych (zebrań, zgromadzeń, zjazdów, konferencji itp.)”. Pojęcie zaś „język ojczysty” według klasycznej definicji to język matczyny, pierwszy język, który dziecko przyswaja w kontaktach rodzinnych. Czujecie Państwo różnicę między tymi dwoma pojęciami? Kto więc myli je i podmienia? Przypomnę także: gdyby ktoś otworzył oczy na realia nie „telewizyjnej Ukrainy” (Natalka Sniadanko), lecz prawdziwej, nie przejmowałby się podobnymi kwestiami, ponieważ na przykład akademik Iwan Dziuba, któremu nie ma powodów ufać znacznie bardziej, widzi głębiej: „Rusyfikacja Ukrainy — pisze on — sięgnęła takiej głębokości, że zagraża samemu istnieniu narodu ukraińskiego jako równorzędnego wśród narodów świata” (zob. „Dień”, 24 grudnia 2002 r.). Projekt „zachowania i ochrony języka i kultury rosyjskiej” na Ukrainie, zauważa Jurij Andruchowycz, jest „projektem rzeczywistego zachowania i dalszego funkcjonowania imperium w jego najistotniejszym wymiarze” (zob. „Lekcja ukraińskiego”. — 2001. — nr 7. — s. 3). Oczywiście autor listu do rosyjskiego wydania nie słucha autorskich programów Anatolija Pohribnego w Narodowym Radiu, bo dowiedziałby się wtedy odpowiedzi na swoje pytanie z licznych listów współobywateli, kierowanych do profesora. Oto tylko dwa fragmenty (cytuję za wydaniem: Pohribnyj Anatolij. Wezwanie mocnego czynu. — K., 2004. — s. 285, 288): „Ale ja jestem przymusowo rosyjskojęzyczny w swoim mieście. Przecież nie ma w nim ani jednej ukraińskiej szkoły, z wszystkich głośników leci „Russkoje radio”, a nawet maluchy w wieku przedszkolnym śpiewają: „Zabili murzyna, suki, zamordowali...” (Hryhorij Poliakow, m. Słowiańsk). I oto myślę: jeśli dziecko wychowuje się w języku rosyjskim od dzieciństwa, jeśli przebywa w środowisku rosyjskojęzyczn-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

ale dwukrotnie znikała „w niebyt”. Ostatni raz została zlikwidowana za wicepremiera Semynoszenki. A ta rada wpływała na politykę językową, ponieważ zapraszaliśmy — to z Charkowa, to z obwodu sumskiego, to z odeskiego — przedstawicieli władz lokalnych, aby mieli choć jakąś odpowiedzialność przed Kijowem i choć coś robili. Potem to zaniedbano, upadło, jak i wiele innych inicjatyw społecznych i propozycji. Mam udział w wielu organizacjach społecznych. Jak niemiłosiernie ciężko jest istnieć tym organizacjom! Po prostu nie można sobie tego wyobrazić… I to w państwie, które, zdawałoby się, powinno wspierać takie organizacje, bo wykonują one tę pracę, której nie wykonują […], i banderowski duch, — nie daj Boże im o tym wszystkim zapominać! PROBLEM POKOLEŃ I PRZYJACIÓŁ — Życzliwie i z miłością odnosili się do Pana Ojar Vācietis, Otar Cziladze, Andriej Wozniesienski, Kajsyn Kulijew i jeszcze wielu wybitnych poetów. Iwan Dracz — to imię łączyło, i to moje przypomnienie nie wynika ze zdziwienia, a ze zrozumienia tego, jak ważna jest Pana obecność w literaturze, w poezji, w relacjach literackich… Czy istnieje pewne poczucie samotności, żalu za takimi więzami literackimi — nawet nie w planie organizacyjnym, a w twórczym, przede wszystkim duchowym… — Boleśnie to wszystko odbieram, bo należę do tego pokolenia, kiedy moi przyjaciele odchodzą za granicę… Nie ma moich przyjaciół Granta Matewosjana, Lewona Mkrtcziana, dawno nie ma Ojara Vācietisa, o którym Pan wspomniał, nie ma już i jego młodszego brata Marisa Čaklaisa! I to tylko o niewielu wspomnieliśmy… I dlatego, kiedy Jurij Muszketyk niedawno powiedział mi, że moimi wierszami otwiera się czasopismo „Drużba narodów”, to zdziwiłem się! Switłana Sołożenkina zrobiła przekłady. Czasopismem kieruje obecnie Aleksandr Ebanoidze, jego zastępca Terakopian — to wszystko moi przyjaciele, którzy tą publikacją cofnęli mnie o trzydzieści-czterdzieści lat wstecz, kiedy te kontakty były niezwykle ważne. Ważne są one i teraz, i bardzo boli, że to wszystko wygasło. W końcu, kiedy zaczynaliśmy Ruch, to za wzór służyli nam Bałtowie, z którymi mieliśmy stałe kontakty. Teraz tego wszystkiego nie ma: Związek Pisarzy tego nie robi, bo jest zajęty tym, w jaki sposób przetrwać, broniąc się wszędzie, zresztą inne struktury też nie robią nic… Jeśli uda nam się odrodzić Kongres Ukraińskiej Inteligencji, to być może wtedy będzie można coś zrobić dla odnowienia międzynarodowych więzi. Wiem, że istnieje Kongres Inteligencji w Moskwie, istnieje na Białorusi, gdzie kieruje nim Wolha Ipatawa. Kontakty muszą być! Muszą nas wspierać, musimy występować w obronie twórców. Bo to nasza wielka bieda — teraz na pastwę losu rzucamy tych samych Białorusinów, a jeśli z nami coś się stanie — nikt się nie odezwie. To nasza wielka bieda — nie umiemy tego zorganizować, a warto solidnie trzymać tę więź inteligencji, literatów różnych krajów. — Wydaje mi się, że to ogólny proces odśrodkowy. Obecnie możemy mówić, że więź między pokoleniami i w naszej literaturze osłabła, jeśli nie rozpadła się… — Widocznie to problem pokoleń, — on zawsze był, on musi być… Ale razem z tym coś się łamie — zmienia się mentalność. Ludzie myślą, że już złapali Pana Boga za nogi. Ale pokolenie, które tak myśli, już powinno było coś pokazać zrobionego przez siebie — minęło 15 lat. Gdzież te teksty, które miały „powalić” Europę i zdobyć Amerykę, stanąć w kolejce po Nagrodę Nobla?.. Ale i pańskie pokolenie, i to, które jest po was, i to, które obecnie idzie, widocznie widzą realny opór materiału — dopiero teraz pojęli realną siłę materiału, w którym żyjemy. I to jest ciekawe, bo widocznie jeszcze jakiś dłuższy czas upłynie, zanim pojawi się ta — inna — literatura, inna niż ta, stworzona przez pokolenie, do którego należę. Do krytyki pod własnym adresem odnoszę się z dystansem — mam wiele innych problemów… Ale kiedy chodzi o Olesia Honczara czy Ołeksandra Dowżenkę, to wydaje mi się, że to z ograniczonego umysłu — ludzie muszą rozumieć, że to był pewien okres i za niego odpowiadali tacy ludzie jak Dowżenko, Bażan, Rylski. Był pewien okres, kiedy kierowniczym człowiekiem był Honczar, niósł wiele na swoich barkach. I gdyby nie zrobił tego, co zrobił, to w jaki sposób przyszłoby młodsze pokolenie? Bo każde pokolenie ma swoje zobowiązania, i najważniejsze — żeby każde pokolenie zrobiło to, co może. Uważam, że nasze pokolenie robi to, co może — w ten czy inny sposób — robiło i robi! Tylko w ten sposób następne pokolenie może żyć i być. Istnieć samym sobie i coś tam robić — tak nie bywa w żadnej kulturze, choćby nie wiem jak była rozwinięta. A co do sprzeciwów, nieakceptowania kogoś — to jest normalne, kramoli w tym nie ma. — Iwanie Fedorowyczu, taki jest Pana los, i to widocznie dar od Pana Boga, że na Pana imieniu i dzięki Pana działalności trzyma się więź między Ukraińcami z kontynentu a Ukraińcami z całego świata. Pamiętam te kongresy, to uniesienie… Ale obecnie… stopień zmalał… — To była euforia budowania państwa! My wtedy wszystko w ten sposób zaczynaliśmy i mówiliśmy, że zaczyna się nasze państwo, zaczyna się nowotworzenie naszego narodu jako narodu światowego! I ta fala euforii była we wszystkim — w rozbudowie struktur państwowych, w budownictwie kulturalnym. To była próba zebrania wszystkich Ukra-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Iwan DRACZ: „ZAPALIĆ CODZIENNOŚĆ OGNIEM PIEKIELNYM”

Zakończenie. Początek na s. 1. „NIE SZUKAM WROGA OBOK” — A co jest w tajemnicy? — Obecnie moment jest decydujący, ale traktować go tak, jakby to był koniec życia, nie można, to niepoważne i nie należy tak nastawiać ludzi. Mobilizacja jest zrozumiała, ale namawiać ludzi, że to już wszystko, nie warto. Bo potem, kiedy coś stanie się nie tak, jak pragniemy, to co wtedy? Jak wyprowadzać naród z tego strasznego dyskomfortu, moralnej przepaści, depresji? Urodziłem się pod znakiem Wagi, staram się wszystko równoważyć, dlatego uważam, że nie trzeba podburzać ludzi do skrajności. Mimo wszystko naród będzie miał swoje życie, swój marsz musimy kierować tam, gdzie go skierowaliśmy i nikt nas nie zatrzyma… — Być może z tymi założeniami lepiej żyć, bo nie można naciskać na człowieka ze wszystkich stron. Widocznie tak łatwo popadamy w skrajności, bo wiele rozważań kręci się wokół mentalności Ukraińców, powstała nawet legenda o naszej społecznej apatii, niespójności… — Można powiedzieć, że Ukrainiec to troista muzyka: jeden myśli, drugi mówi, trzeci robi… Od tego mamy „wielki rezultat”: co pierwszy spłodzi, to trzeci — na pewno zniszczy! No cóż, inaczej być nie mogło w tych perypetiach naszego historycznego losu, który się u nas układał… Mentalność przeciętnego ukraińskiego obywatela nie jest w niczym gorsza ani lepsza od mentalności obywateli sąsiednich krajów. Można postawić jakieś „plusy” Polakom, Mołdawianom, Białorusinom czy Rosjanom, ale Ukrainiec jest taki, jaki jest. To ten typ przedstawiciela naszego narodu, który zachował siebie — bezpaństwowego — kosztem nie tylko ukraińskiej pieśni i wyszywanego ręcznika, ale też kosztem ukraińskiego barszczu, ukraińskich potraw, ukraińskiego gospodarstwa, ukraińskich krokwi na chacie i tak dalej… I jeśli on się aż tak zachował, to jest to supernaród, który zdołał siebie w bezpaństwowej sytuacji zachować! I teraz istnieje, i odpowiednio się czuje. Wydaje mi się, że warto szanować samych siebie. — Władza nie określała jasno swojej ideologii, ale ona była — postsowiecka ideologia, która przytłumiała wszystko, co narodowe. Jak Pan myśli, jakie nowe stereotypy powinno wypracować nasze społeczeństwo? — Państwo narodowe musi mieć ideologię narodową. To przede wszystkim. Odkąd istniejemy państwowo, staraliśmy się mieć jakieś narodowe latarnie. Język narodowy, kultura narodowa — w postaci jakichś konkretnych spraw. Czy zawsze się to udawało? Oto, powiedzmy (wy przecież bardzo dobrze to wiecie), staraliśmy się przynajmniej radę ds. polityki językowej mieć przy Prezydencie! Dwukrotnie ją zakładaliśmy, Jurijowi Afanasjewowi, Siergiejowi Kowalowowi, Jewgienijowi Jewtuszence, Walentinowi Oskockiemu, Rimie Kazakowej, Jelenie Bonner, Andriejowi Wozniesienskiemu, Junnie Moric, Daniiłowi Graninowi, Jewgienii Dejcz, Swietłanie Kniaziewej. Rosyjscy przyjaciele. Ukraińska demokracja oddziela rosyjską demokrację od moskiewskiego imperializmu Putina i Gryzłowa, Łużkowa i Ruszajły. Ukraińska demokracja pragnie usłyszeć Wasze słowo w obronie naszej Pomarańczowej rewolucji. Wesprzyjcie nas — a wesprzecie rosyjską demokrację, która w ostatniej dekadzie leży na poziomie asfaltu. To zapłata za Czeczenię i za wszystkie grzechy Rosji, których nie sposób wyliczyć. Przyjeżdżajcie do nas, a zobaczycie to, co zdarza się raz na całe stulecie. Zobaczycie młody i starożytny ukraiński naród, pełen miłości i szacunku do wszystkich narodów świata, w tym do narodu rosyjskiego i rosyjskiej demokracji. Ale w żadnym wypadku do moskiewskich imperialistów, którzy i u was stoją kością w gardle. Rosyjscy przyjaciele, wierzę, że mnie usłyszycie. Występujcie, piszcie, a najlepiej przyjeżdżajcie do nas. Właśnie tutaj jest Prawda, Istota, Młodość. Z szacunkiem do was i nadzieją Przewodniczący Kongresu ukraińskiej inteligencji Iwan DRACZ. 28 listopada 2004 roku, niedziela, Kijów, Chreszczatyk, miasteczko namiotowe ministerstwa oświaty, kultury… Kiedy się wmyślisz, to jest to po prostu haniebne w swej istocie… — To chyba jest rozszyfrowaniem niegdyś powiedzianej zagadkowej frazy o tym, że „idea narodowa nie zadziałała”. — To polityka stosunku do organizacji społecznych. Czyli nie jest zaangażowana podstawowa, decydująca struktura naszego narodu, nasz nurt duchowy nie jest zaangażowany. Prawdziwa demokratyczna władza musi „podnieść” ten podstawowy masyw! Orać go i zbierać plony. A obecnie wszystko — w ten czy inny sposób — jest przekręcane, aby wyhodować mankurtów, którym obojętna jest przeszłość i przyszłość. Oto jest prawdziwe niebezpieczeństwo dla narodu. — Widział Pan i zna z twarzy setki, tysiące ludzi. Co Pan powie o tych, którzy wbrew wszystkiemu kontynuują zajmowanie się sprawą narodową na Ukrainie? — Szanuję ich. Wybaczam jakieś wady charakterów, bo rozumiem, że innymi być nie mogli. Ci ludzie zachowują tendencje, które muszą ożyć, bujnym kwiatem rozkwitnąć wtedy, kiedy będą normalne warunki. A póki co wszystko to — jak sadzonki drzewek w ogrodzie — często pogięte, bez pożywienia, ale zachowane. Dzięki Bogu, że są. Ale rozumiecie… Kiedy nie było pełnokrwistego, normalnego życia wielu pokoleń, to utworzył się taki… pokrak. I chcemy tego czy nie, musimy realnie patrzeć na to wszystko. Ja to odczuwam i na swoim losie. I trzeba nie bać się patrzeć na siebie z bliska. A kto jest naszym największym wrogiem? To ja mówię: to nie kacap, nie Lach, nie Żyd — patrzcie w lustro! Oto główny wróg. Bo kiedy my sami sobie nie poradzimy, nie nauczymy się szanować i kochać siebie za to, co jest w nas Drogi Iwanie Draczu! W pełni popieram Twój list. Niestety, ze względu na wiek i stan zdrowia nie mogę być z Wami na Majdanie, ale uważam wszystkich uczestników Pomarańczowej rewolucji za bojowników przeciwko państwowemu kłamstwu, dziś równie właściwemu i ukraińskiej, i rosyjskiej państwowości. Kiedyś Andriej Sacharow mówił: „Kłamstwo musi zniknąć z naszego wspólnego życia”. Walka o uczciwe wybory — najważniejsza walka o społeczną prawdę. Jelena BONNER, 29 listopada 2004 roku. Przypis od redakcji. Jak stało się wiadome, Jewgienij Jewtuszenko oraz Rimma Kazakowa odmówili poparcia Pomarańczowej rewolucji. Tacy oto demokraci… lepszego i dobrego, to zawsze będziemy szukać wroga gdzieś obok, a nie myśleć, że on w nas siedzi. — Ukraińcy potwierdzili swoje imiona dziełem swojego życia: Skoworoda, Łysenko, Łesia Ukrainka, Zańkowećka… To zarówno poezje, jak i scenariusze, i Pańskie rozmyślania o nich. Zaimponowała mi kiedyś Pańska opowieść w drodze do Połtawy, do pomnika Kotlarewskiego: był Pan całkowicie w materiale, przeżywał go, opowiadając o wydarzeniach sprzed stu lat, podawał liczby, cytował listy… I tak samo miałam okazję przekonać się, jak głęboko sięga Pan do materiałów — biograficznych, literackich — mówiąc o Skoworodzie, Łesi Ukraince, Marii Zańkowećkiej… Co daje Panu to obcowanie z wielkimi światami naszych wielkich Ukraińców? — Świadomie szedłem na te kontakty z naszymi najwybitniejszymi imionami, bo chciałem zrozumieć, jacy oni są, co znaczą w swoim czasie, w swojej epoce. Potem chciałem zrozumieć, z czego sam się składam. Bo, jak każdy z nas, składamy się częściowo z tych duchowych poprzedników i bardzo wiele od nich wzięliśmy. Kiedy wspomniała Pani o Mykole Witalijowyczu Łysence, to ten człowiek genialnego obdarowania został pobity jeszcze genialniejszą hipostazą (to moja wersja) — ukraińską pieśnią ludową. Pieśń go złamała — to znaczy, jego konserwatorium w Lipsku, jego europejską wykształcenie… Ukraińska pieśń ludowa jest na tyle wielka, na tyle genialna, że nie pozwoliła w pełni rozwinąć się jego wielkiemu europejskiemu talentowi jako takiemu. Sto dwa lata temu w Połtawie, pracując nad odsłonięciem pomnika Kotlarewskiego, Łysenko zajmował się tym, czym zajmuje się obecnie „Proświta”, Związek Pisarzy, Ministerstwo Kultury (powinni się zajmować!). Chodził do naczelnika kolei umawiać się o wagony, dbał o to, ile setek strojów ludowych musi być, aby ubrać chórzystów, przemyśliwał orkiestrę, sprawdzał, czy jest partytura, szukał muzyków i śpiewaków, pisał listy do swoich znajomych — dziesiątki listów! Przejmował się konkretami strasznej codzienności. Życie ludzkie składa się z codzienności, z rutyny, ale kiedy tej codzienności nie prześwietlisz piekielnym ogniem swojego narodowego istnienia, to ona też nic nie znaczy. Łysenko był dla mnie tym człowiekiem, który pomógł mi to zrozumieć. Ten Łysenko, który w 1912 roku, zeskoczywszy z tramwaju, upadł i zmarł — serce nie wytrzymało, miał siedemdziesiąt lat. Ten człowiek mógł żyć długo, w sławie i bogaty. Ale zakochał się w swoim narodzie, poprzez pieśń ludową oddał się cały swojemu narodowi. Oto tylko na przykładzie tego człowieka, Mykoły Łysenki, opowiadam Pani o życiu i losie człowieka, który nie krzyczy, nie biega i nie bije się w piersi, a codziennie, co godzinę wykonuje wielką, konkretną codzienną pracę. — Iwanie Fedorowyczu, pozwolę sobie przypomnieć bardzo dawny epizod: w Irpieniu z Iwanem Wasylowyczem Mykołajczukiem pisał Pan scenariusz filmowy o Mykole Witalijowyczu Łysence, jego otoczeniu. I każdej bohaterce wymyślił Pan symbol-kwiat… — Tak, Łesi Ukraince przeznaczyliśmy dziką różę — dziką różę, która była matką wszystkich bujnych róż. — Bardzo mnie to wtedy uderzyło i zestawiłam to z Pańskimi poezjami. Najwyraźniej ma Pan te symbole stale w swojej wyobraźni… — Tak, — kwiaty, zwierzęta… — … Podobne do kwiatów i zwierząt Marii Prymaczenko… — Wspominam wiersz: „Nie urodziłem się drapieżnym zwierzęciem i w tym cała moja bieda...” Wydaje mi się, że w tym wierszu coś dodaję do charakterystyki naszej ukraińskiej mentalności. Bardzo już trzeba go rozłościć, ten mentalitet, żeby stał się albo hajdamaką, albo banderowcem. Rozumie Pani?! Ale — nie daj Boże tym wszystkim, którzy myślą, że u nas ugasili i hajda-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Ukraińców w wspólnotę, powiedzieć, że — oto centrum nasze, nasze państwo, bądźmy razem! A potem ono zaczęło powoli rozpadać się, — wszystko zaniedbało się na Ukrainie, przygasło… — A jakie Pan widzi drogi wyjścia z tej zachłanności? — Musi być Prezydent ukraiński, Rada Najwyższa swoja, — wtedy ona już całkiem inaczej będzie świecić dla świata, nasza Ukraina, — dla wszystkich Ukraińców, których dziadkowie i babcie kiedyś emigrowali, i dla tych, którzy teraz wyjechali. Mówiłem i jeszcze raz powtarzam: mamy straszną biedę z naszym budowaniem państwa i wszystkim tym, co teraz się dzieje. Mieliśmy w XX wieku straszny głód, wielką straszną wojnę i tę wielką niepodległość, — ona nie mniej kosztuje, niż głód i wojna. Oto takie tworzenie państwa i cena tego, co z nami się dzieje. Trzy wydarzenia naszego czasu — taka straszna cena! I kiedy naród nasz wytrzymał to, to naprawdę można dziwić się, jak on wytrzymał to wszystko! — Może i pod wpływem czasu, który chce się udokumentować, chciałbym poruszyć to, co nazywa się „Dracz i kino”: „Kamienny krzyż” według Stefanyka, znacząca „Studnia dla spragnionych”, „Zaginiona gramota”, „Wieczory na chutorze w pobliżu Dykanki” według Gogola, cykl filmów — nazwałbym to cyklem, chociaż były to oddzielne obrazy — „Idę do ciebie” (o Łesi Ukraińce), opowieści filmowe „Kijowska fantazja”, „Hryhorij Skoworoda”… Co teraz? Pisze Pan scenariusz? Chciałby Pan zajmować się kinematografią? — Proszę spojrzeć, co mam: „Pułkownik Petro Bołboczan. Tragedia ukraińskiego męża stanu”. Bołboczan był Bukowińczykiem, jednym z realnych oponentów Petlury, — to tragiczna historia i to bohater filmu, który chciałbym zrobić. Nazywałby się „Wyszywany Habsburg”. O Habsburgu, który stał się ukraińskim patriotą, i zeszli się oni z tym pułkownikiem Bołboczanem w marzeniu o posiadaniu ukraińskiego państwa, przynależnego właśnie do Europy, pod egidą Imperium Austro-Węgierskiego. Tutaj, w tym wątku, zeszły się wszystkie siły, jest przynależność do Imperium Rosyjskiego, jest i przynależność do Imperium Austro-Węgierskiego. I oto ten pułkownik, Bołboczan, — został skazany. A władza na czele z Petlurą woziła go za sobą, — jak w przysłowiu: „W wagonie dyrektoriat, pod wagonem — terytorium”. Wozili za sobą i więzienie, a w nim — Bołboczana, dopóki Czebotariow — mówią, że jednak był agentem CzeKa — nie rozstrzelał tego człowieka… Ten materiał układa się w powieść, w sztukę, w scenariusz i to jeden z wariantów tego, co chciałbym robić. A teraz studiuję materiały, czytam masę literatury. O Katarzynie II, o Kałnyszewskim. Wszystkich pytam, — i historyków, i pisarzy: „Za co Katarzyna II wsadziła Kałnyszewskiego, 85-letniego koszowego, atamana, generała armii rosyjskiej, odznaczonego Orderem Andrzeja Pierwszego Powołanego, do dołu? Za co?! W 85 lat”… Interesująco jest słuchać, co odpowiadają mi różni ludzie, ale te poszukiwania doprowadziły mnie do ciekawej książeczki „Kamienne kozackie krzyże”. Jej autor, archeolog i historyk Sapożnikow, mieszka w Illicziwśku, Rosjanin z Kronsztadu. Żona — Ukrainka, dzieci uczą się w Akademii Kijowsko-Mohylańskiej. On, nawiasem mówiąc, jest w zespole „Naszej Ukrainy”. Znalazłem jego książkę, zaangażowałem reżysera Sawieljewa i razem z nim oraz z Sapożnikowem obeszliśmy wszystkie okoliczne odeskie wsie, ich cmentarze. Pod białymi krzyżami z piaskowca spoczęli Kozacy z ostatniej Siczy. Nie wszyscy poszli za Dunaj, część osiadła tutaj i właśnie oni przyczynili się do tego, że te ziemie zostały zaludnione, uprzedmiotowione, jak i to miasto, które zwało się Chadży-Bejem, a potem stało się Odessą. Tak więc nie książę Richelieu, a ci Kozacy, te wsie sprzyjały jego powstaniu. A te białe krzyże (Sawieljew je sfotografował, wkrótce zrobię książeczkę z tymi ilustracjami) otaczają Odessę, obejmują ją swoimi białymi skrzydłami. I to jest bardzo ciekawe, i to — jedna z przyczyn, dlaczego Katarzyna II tak rozprawiła się z Kałnyszewskim. Po pierwsze, wypuścił główną masę Kozaków, po drugie, zaludnił to ogromne terytorium — stało się ono rolnicze, pszeniczne, żytnie, stało się ukraińskie. Oto taka historia. I moja przynależność do tego wątku, do „Wyszywanego Habsburga”, do historii o Kałnyszewskim — czyli kino stale żyje we mnie. Moje główne marzenie artystyczne nie spełniło się — marzyłem, by być reżyserem filmowym. Ale kiedy dojrzałem do tego, — wtedy już skręcono karki wszystkim i wszystkiemu. To był rok 1973—1974, kiedy wystąpiłem na pogrzebie Pidpałego i opowiedziałem przypowieść o słowikach: u nas był taki Mamczur we wsi, który, kiedy słowiki śpiewały, wyłaził na drzewo i dusił je. Oto tak i choroba uczyniła z Pidpałym. A to wytłumaczono tak: powiedzmy, przyszedł Szczerbycki i udusił… Oto jeszcze i taka historia. Obecnie o ukraińskie kino także trzeba walczyć. W tych audycjach, które prowadzę w radiu, miałem spotkania z Sawieljewem, Trymbaczem, będę miał rozmowy z Illienką, Maszczenką; wkrótce ma odbyć się plenum filmowe. Czyli ten problem jest na ustach i też będzie rozwiązywany w kontekście naszej ogólnonarodowej polityki. — Czy może artysta Pana formatu, człowiek-twórca, przeżyć w swoich wierszach, w swojej twórczości swój los, swój charakter? Przeżyć je do końca, do dna — swoje niezwykle szerokie spektrum odczuć. — Patrzę, jak żyją moi rówieśnicy, jak życie ich się układa. Moi przyjaciele i wrogowie, moi oponenci i bracia — jak im się wiedzie? Patrzę na Dmytra Pawłyczka. Na Linę Kostenko. Na Witalija Korotycza. Na Borysa Olijnyka. To moje pokolenie. Trochę starsze, trochę młodsze. Na tych, których już nie ma, — Winhranowskiego, Drozda, Hucała… Oto moje pokolenie. Powiedzmy, Witalij Korotycz. Zawsze śledzę, co pisze, co robi, teraz mi ulżyło — drukuje w „Bulwarze” wiele swoich sentencji, wśród nich są bardzo ciekawe. Tak więc, niedawno znów odnowiłem swoją znajomość z nim na 50-leciu stacji radiowej „Swoboda”. Troje ludzi, którzy już długo się nie spotykali, tam zeszło się: Jurij Szczerbak, Witalij Korotycz i ja. To jedno pokolenie. Kiedy przyszedłem do Kijowa, byłem wieśniakiem, który wstąpił na uniwersytet. U nas łacinę wykładała Tetiana Mykołajiwna Czernyszowa, językoznawstwo ogólne — Andrij Ołeksandrowycz Biłecki i oni wciągnęli mnie do kręgu Ołeksandra Iwanowycza Biłeckiego. Tam poznałem Szczerbaka, Korotycza, Ołeksandra Ponomariowa, Ninę Kłymenko… Patrzę na swoje pokolenie, tak jak i wy, zapewne, patrzycie na swoje pokolenie. Korotycz na swoje 65-lecie powiedział: „Spełniłem się w trzech hipostazach. Jako ukraiński poeta, jako rosyjski dziennikarz i jako amerykański wykładowca”. Myślę, że trzeba mu wierzyć, — człowiek nigdy nie jest dla siebie wrogiem. Ja siebie pytam: w jakichże hipostazach ja się spełniłem? Coś we mnie spełniło się, a coś i nie spełniło. Nigdy nie myślałem, żyjąc, że jestem tylko poetą, tylko literatem, tylko kinematografistą, tylko politykiem. Starałem się wszystkimi swoimi obliczami, które mam, żyć tak, jak mi się żyje, żyć pełnokrwiście, po ludzku wolno. Być wolnym w swoim życiu na tyle, na ile dawała mi możliwość wolnego życia epoka. Czasami ją przełamywałem, wznosiłem się w to niebo i przełamywałem je, czasami uginałem się pod ciężarem tej epoki, ale starałem się cały czas być! I w czymś najbardziej przygotowywałem się do możliwości bycia reżyserem filmowym, wpatrując się w to bytowanie, a poezja — tak sobie myślałem — nigdzie ode mnie nie ucieknie, — jeśli ona we mnie jest, to jest, a nie ma — to nie ma, taka to sprawa. Przygotowywałem się do jakiejś większej pracy artystycznej, ale, niestety, epoka też mnie łamała i zrobiła trochę innym, niż jestem. Ale umiejętność zorganizowania i robienia czegoś, czyli strukturyzowania: pisania scenariuszy, przygotowywania reżyserii jakichś rzeczy i realizowania ich, ujawniła się we mnie wtedy, kiedy zacząłem organizować Ludowy Ruch Ukrainy, Kongres Ukraińskiej Inteligencji. Spotykając się ze swoimi kolegami — artystami, politykami, często łapię się na tym, że jestem bardziej zorganizowany, bardziej konkretny i przewidywalny niż oni, i to dlatego, że się strukturyzuję. Oto bytowanie człowieka, urodzonego pod znakiem Wagi i w roku Szczura. Oto takie połączenie we mnie tych rzeczy, — dlatego, być może, jestem wolniejszy w swojej hipostazie, w swojej mentalności, niż inni ludzie. Nigdy sobie nie przeszkadzałem; jeśli dzisiaj większa potrzeba i powołanie bycia politykiem, — zajmowałem się polityką. Jeśli inna sytuacja dawała mi możliwość pracy w kinie, zajmowałem się filmem, próbowałem pisać jakieś sztuki… Tylko w taki sposób różnię się od innych ludzi, innych przedstawicieli swojego pokolenia, — i nie więcej. A co spełniło się we mnie, co nie — osądzać innym ludziom, niech oni powiedzą. — Zawsze chętnie występował Pan jako publicysta, ciekawa jest Pana proza dokumentalna ostatniego dziesięciolecia i, uogólniając, powiedzmy, że jest nad nimi znak — ten duchowy miecz, który nie tylko jest znaną nazwą książki artykułów „Duchowy miecz”, która wyszła dwadzieścia lat temu, a bronią ducha. Jaki jest Pana miecz? — To biblijna fraza, która przeszła do Prokopowycza, a potem — do Skoworody, a potem — do Dracza (śmieje się). Na 500-lecie ukraińskiego kozactwa w Zaporożu podarowano mi znaleziony w ziemi zardzewiały jatagan. Ja ten jatagan podniosłem nad sobą i powiedziałem, że ten miecz świadczy o naszej przynależności do naszej głębokiej historii, ale teraz on wzywa nas, by być duchowym mieczem, żeby swoim rozumem, swoim intelektem robić to, co my robiliśmy mieczem. Moje myśli zbiegają się z myślami Jurija Szerecha, który pisał, że Ukraińcy muszą tworzyć duchowe imperium, duchową inwazję, — jeśli tego nie będą mieli, to zginą jako naród. Gościa przyjmowała i rozmowę prowadziła Lubow HOŁOTA * * * Nie urodziłem się drapieżnym zwierzem I w tym cała moja bieda A cienkołzym cienkoskórym W tym los — kaprys I zawsze słyszę przez urazę Doprawdy mądre głosy Patrz ciebie gryzą z tyłu Więc go dogoń ugryź Lecz z dzikim głosem podobnym Nijak nie podnieść głowy Kiedy urodziłeś się roślinożercą To schylaj się do trawy Urbana-Champagne 11.06.2003 BOCIANY Ukraińscy Francuzi — bociany Na śniadanie wzięły się za żaby. One drogę przebyły daleką, I ich duch w obczyźnie nie osłabł. My do nich nie jesteśmy aż tak przychylni. Wciąż kujemy swój zawzięty zapas. Klekoczą telefony komórkowe, A bociany klekoczą do nas. Te gniazda, jak gruzińskie sombrero. Jak nie ma drzew — na słupach. Wciąż śmigają do nas białopióre, Żeby dziećmi kraj się rodził i pachniał. Po jakich ich światach nie nosiło?! Kto im los lotny wywróżył?! Skąd w nich potajemna ta siła Przytulić się do nas — jeszcze i na wieki?! Kwiecień, 2004 r. CEL KOSTIA HORDIJENKO I Wszędzie strugana blacha zardzewiała, Niby strużyna zardzewiałych wieków… Czy była tu kozacka państwowość?! Teraz rozpacz zardzewiała stoi… A wiatry tu, wichury, żagle… Toż to tam odpłynęli kozacy? To kogo znów czapkami nakryli — Znów ciebie, Hordijenko, jednak?.. II Zaniedbano tu, jak w latrynie. Tu banalność bardzo prosta — Uczniowie tu leżeli, jak w strzelnicy, I strzelali w twój krzyż. I, dobywszy naboje z kieszeni, W dziesiątkę walili w pełni W tę kozacką tarczę, Aż drżał na dnie szatan… Nie Teutoni, nie Turcy, nie Galowie. Rodzimy uczył ich tyran i głupiec. Nauczyciele tu nad nimi czyhali — Nie strzelać przecież im w mleko… KOZACKIE KRZYŻE Kozackie krzyże na Odessę Idą i szturmują przystań. Niewolnikowi — wiernopoddańczą prasę Z nudów kładą pokotem. Ich los nijak nie jest wtórny, Ich duszy nijak nie dobije Ani suka z suk Katarzyna, Ani przyjezdny ten książę Richelieu. Zrywają się dni w niecierpliwości Ze smutku zniewagi i huli. Kozackie krzyże siwopienne Odessę wokoło obległy… Ziemia — pokozaczona matka I morze kozackie wokoło. Tu Łypa swoje dominanty I doktrynę rzeźbi, jak mąż. I nam ściele wszystkie plany, Żeby znów nie przepadły wieki. Tu wsie wszystkie Roksolany, I siwe krzyże-kozacy… Czemu ty łkasz, bocianie. I duszę katujesz — zostaw! Daleko, daleko, daleko Pokutuje w jamie Kałnysz… * * * Czy w Duńskim królestwie wszystko w porządku?! Pojedziemy, zobaczymy — okazja jest, Choć serce ciężko godzi się z pogodą, Lecz duszę w pięść — taki rozkaz… Czy w Duńskim królestwie wszystko w porządku?! W Germańskim, Frankijskim, Polskim królestwie?! Coś nie w porządku w naszym kumoterstwie Już sto razy czy sto pierwszy raz. A tam — w porządku. Tam każde drzewko Przywiązane, przystrzyżone, podparte, I przeciw wiatrowi i chłodowi uparte Naprzeciw wszystkim nordom wyostrzy twarz. Bo nord — moskal, to nasz klasyfikator. Moskal — tak wiatr nasz północny się zowie. Południowy — Turek, czarnomor się śmieje, Lecz pierwszy — kat, i drugi także — kat, Kiedy siada srogo w siodło I twoją duszę wyrywa z ciała — I w Duńskim królestwie to było. Czy w Hamlecie dusza wtedy bolała?! 18.03.1996 r., Dania * * * Jak blisko padają pociski, Pada za pociskiem pocisk… A ten, co na mnie załaduje, Niech wybierze dobry pocisk, Żeby skurwysyna rozniosło Na drzazgi, na rozpryski, w pył! Życie złote przęsło — W jeden szalony moment! A to aż do piekła dotarło — Ikarem rozbitym na dole Leżę, odrzuciwszy przyłbicę, I niebo zębami gryzę!.. O ziemio! Twoje cmentarze Za mną już pędzą w pościg. Lecz siła niebios najwyższa Mnie podnosi z kolan…

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

pali duchowe wartości górali, powstało i w nowy sposób objawiło się Towarzystwo „Sztramaky”. Sztramak nigdy nie mógł być leniwy i bierny — u podstaw wszystkiego, czym żył, było nieustanne działanie i dążenie do zrobienia czegoś takiego, by ludzie cię pochwalili i uznali za pierwszego. Sztramak — we wszystkim mistrz. Nawet w wykonywaniu pieśni, które śpiewano na wszystkich zabawach, przy pracach społecznych i wieczornicach, byli swoi sztramaky — śpiewali takimi głosami, że aż dziewczęce serca biły szybciej. Do sztramaków najbardziej pasuje zdrowy tryb życia — przez całe lato ludzie widzą go w ogrodzie boso. Może i dlatego nie choruje, że zawsze jest pod gołym niebem i w ciągłym ruchu. Jego hasło niejednego zdziwiło: „Niech wódkę piją Moskale i chodzą w gumowcach”! Sam wyjaśnia to prosto — władza radziecka przyniosła na Huculszczyznę pijaństwo oraz gumowe buty, „od których obecnie starsi ludzie chorują na nogi”. A to, że ludzie przejęli od nowej władzy radzieckiej przekleństwa, to go jeszcze bardziej boli. „My kiedyś nie wiedzieliśmy, co to znaczy pędzić samogon, nie wiedzieliśmy — przekonać współczesnych o tym, że tylko znając sławne tradycje można pomnażać je na przyszłość i tym samym wychowywać młode pokolenie w duchu miłości do Ukrainy. Sztramaky potrafią i wiedzą, jak zrobić, by ta fraza nie pozostała tylko na papierze: o tym mówi ich poziom zawodowy — wśród nich jest tylko siedmiu byłych dyrektorów szkół, nauczycieli aż dwunastu, prawnik i trzech lekarzy. W dorobku — 23 spotkania przeprowadzone w różnych zakątkach obwodu iwanofrankiwskiego: w górskich wsiach Stopczatiw, Jabłuniw, Utoropy, Wełykyj Klucziw, Woskresinci, Peczeniżyn, a także w sławnej Kołomyi. Odwiedzili miejsca pamięci, gdzie pochowani są żołnierze OUN-UPA, miejsca walk powstańczej armii, groby poległych bohaterów, brali udział w obchodach pamiętnych rocznic. Jedni z pierwszych odpowiedzieli na akcję zbiórki funduszy na cerkiew Tarasa. Godny wysokiej pochwały jest były dyrektor szkoły w Utoropach w rejonie kosowskim, zasłużony nauczyciel, kierownik sławnego na całą Ukrainę szkolnego zespołu „Smerichka” Jarosław Hrabowecki. Już piąty rok stoi na czele tego doborowego towarzystwa, a ponadto jako muzyk i poeta pisze dla sztramaków pieśni. Na przykład hymn „Bo my — sztramaky”. Opętany pieśnią i pracą — to prawdziwy naśladowca sławnego opryszka Dowbusza. Rada towarzystwa „Sztramaky” na 75-lecie pana Jarosława napisała kilka dedykacji, w których jest też zdrowy huculski humor, bez którego na Huculszczyźnie „nawet gołąbki nie są smaczne”. Teraz jesteś na odpoczynku, którego nie masz, bo wciąż dalej w „Proświcie” kraj swój rozsławiasz. Z wyglądu jesteś fajny chłopak, kulturalny i uprzejmy… Czy nie byłeś, jak Janukowycz, dwa razy sądzony? Sztramaky nazywają Jarosława swoim atamanem i mają ku temu wszelkie powody. A na spotkaniu we wsi Woskresinci pan ataman Jarosław zaskoczył obecnych swoją nową pieśnią o Wiktorze Juszczence. Kolorowe głosy poważnych sztramaków rozbrzmiewały na całą wieś — ludzie zatrzymywali się, by posłuchać takiego dziwowiska. To nasz Wiktor Juszczenko — wierny syn narodu, on nigdy nas nie zdradzi i naszą wolność! Sztramaky są wyrazicielami ludowej siły, to optymiści o obliczach chrześcijańskich i duchu ukraińskim. Dmytro HRYNKIW, członek NSPU, m. Kołomyja. W tym roku towarzystwo „Sztramaky”, utworzone z inicjatywy aktywnych działaczy Proświty — nauczycieli osady Peczeniżyn w obwodzie iwanofrankiwskim, będzie obchodzić swoje pięciolecie. Zebrawszy się w domu nauczyciela-emeryta Bohdana Łucaka, siedmioro nieobojętnych emerytów postanowiło odrodzić tradycje sztramaków.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

POWRACAJĄC DO ŹRÓDEŁ

Niedawno osada Wyhoda, położona w rejonie dolińskim obwodu iwanofrankiwskiego, obchodziła swoje 120-lecie. Z okazji jubileuszu tej najmłodszej miejscowości Ziemi Dolińskiej, powstałej na ziemiach starodawnej wsi Pacyków, ukazała się wspaniała książka-album fotograficzny „Wyhoda”, którą z wielkim natchnieniem przygotował znany w rejonie i obwodzie fotoreporter, publicysta, autor reportaży, członek Narodowego Związku Dziennikarzy Ukrainy — pan Mychajło Borys. Autor dokładnie zbadał historię tej oryginalnej osady drwali i pracowników przemysłu drzewnego, zilustrował rys historyczny pięknymi kolorowymi fotografiami, nie pomijając przeszłości i teraźniejszości Wyhody. W szczególności książka opowiada o historii Towarzystwa „Proświta”, szczegółowo przedstawia osiągnięcia „Proświty” na przestrzeni wielu lat. Towarzystwo „Proświta” we wsi zostało założone w 1896 roku i działało do 1939 roku. Po zamknięciu Towarzystwa władza bolszewicka aresztowała jego zarząd oraz poszczególnych najbardziej aktywnych członków. I, jak to mówią, było za co! Przecież „Proświta” zainicjowała w 1901 roku akcje protestacyjne przeciwko antyukraińskiej polityce rządu austriackiego, w 1902 roku chłopi przyłączyli się do ogólnonarodowego strajku rolnego, a w lipcu 1902 roku w Pacykowie odbyło się pierwsze święto Siczy, w którym wzięli udział wszyscy mieszkańcy wsi, a członkowie towarzystw „Sokił”, „Ridna Szkoła”, „Sojuz Ukrajinok” przygotowali ciekawe programy sportowe i koncertowe. Jednakże największym organizatorem święta była „Proświta”! Większość członków „Proświty” wstąpiła do Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów i w szeregach UPA stanęła w obronie kraju. Radością mieszkańców Wyhody była wieść o proklamowaniu Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej, co nastąpiło 1 listopada 1918 roku, jednak już w 1919 roku Ziemia Dolińska została okupowana przez władze polskie. Rozpoczęły się represje wobec ukraińskości, a ludzie znów gromadzili się wokół „Proświty”. Nawiasem mówiąc, strajk w 1926 roku w Wyhodzie poprowadzili aktywiści „Proświty”, a nie komuniści, jak twierdzili radzieccy historycy (komórka partii komunistycznej została utworzona tutaj dopiero w 1927 roku). A we wrześniu 1939 roku bolszewicy aresztowali aktywistów „Proświty”, kończąc jej działalność. Jeśli chodzi o współczesność, to Wyhoda jest znana na świecie jako malowniczy zakątek Karpat. Tutaj już dzisiaj opracowano wspaniałą trasę „karpackim tramwajem” — kolejka wąskotorowa będzie wozić turystów specjalnym pociągiem turystycznym. Autor książki M. Borys jest osobiście znajomy z Austriakiem Wolframem Wendelinem, który pisze książki o kolejach. Już dziewiąty rok pan Wendelin podczas swojego urlopu przyjeżdża do Wyhody, opanował język ukraiński i uważa go za najpiękniejszy na świecie! Napisał książkę o kolejce wąskotorowej w Wyhodzie, chciałby ją przetłumaczyć i wydać po ukraińsku. Próbnym rejsem pociągu turystycznego przez 4 stacje do podnóża góry Mahury podróżowała już grupa turystów z Niemiec, Anglii, Polski… Przewodnikiem był dla nich również pan Wolfram Wendelin, gdyż to on w lipcu 2004 roku zorganizował grupę zagranicznych turystów, aby podróżować „Karpackim tramwajem”! Zatem w książce „Wyhoda” zamieszczono kolorowe zdjęcie pana Wendelina, a także fotografie z jego kolekcji… …Ukraińska prowincja… W Karpatach jest ona jeszcze bardziej atrakcyjna! Agroturystyka, gwara bojkowszczyzny, autentyczność stroju przyciągają obcokrajowców. Wydaje się, że zadowoleni z naszego regionu są także mieszkańcy Ługańska, którzy przebywali u nas podczas pierwszej tury wyborów. Chciałoby się, aby szczegółowo opowiedzieli w swoim stepowym kraju o tym, jak ich u nas przyjęto, jak im się przebywało na Ziemi Podkarpackiej, to wtedy nie będzie różnych wymysłów i plotek o „wojowniczych” banderowcach. Nadija DYCZKA, członkini Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, Podkarpacie, m. Dolina

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

TOWARZYSTWO

TRADYCJA Jeszcze w przedostatnim stuleciu na Huculszczyźnie, kiedy poważni gospodarze i kawalerowie zbierali się w niedziele i święta przy cerkwi lub czytelni, starannie ubierali się w dobrze dopasowaną odzież: w tamtych czasach uważano, że jeśli człowiek jest schludnie ubrany w czyste ubranie, to jest czysty w myślach i czynach. Wtedy nawet dyskutowano o najlepszych spośród siebie, dawano należytą ocenę, a kawalerowie szczególnie chwalili się jeden przed drugim, aby zwrócić na siebie uwagę pięknych dziewcząt. Gospodarze cieszyli się, gdy ich synowie i córki byli, jak wtedy mówiono, „na języku”, czyli chwaleni. A ubranych niechlujnie lub w poszarpane ubranie, przeciwnie, ganiono i z takimi nie utrzymywano kontaktów. O dobrze ubranym kawalerze mówiono: „Oto fajny sztramak!”. Sztramakami nazywano nie tylko za to, że dobrze ubrany na święta, ale także wszystkich tych, którzy prowadzili zdrowy tryb życia: byli gorliwymi chrześcijanami, brali aktywny udział w życiu społecznym wsi i byli członkami cerkiewnej dwudziestki, członkami „Proświty” czy jeszcze jakiegoś stowarzyszenia, które istniało w tamtym czasie we wsi. Prawda, wygląd zewnętrzny musiał być nienaganny — inaczej nie jesteś sztramakiem. W czasach panowania na Huculszczyźnie Austro-Węgier, zwłaszcza w rejonach górskich, bardzo szanowano takich ludzi, równano do nich, stawiano ich za przykład, panująca władza na różne sposoby przypochlebiała się im, a bywały przypadki, że brała pod uwagę różne rady od sztramaków. Można powiedzieć, że Dowbusz w tym błogosławionym kraju był bodaj pierwszym sztramakiem, bo miał ku temu wszelkie podstawy, choć był zmuszony żyć w górach, prać ubranie w górskich potokach i suszyć je na ostrych karpackich wiatrach. Wśród Hucułów panowała stała tradycja: kiedy na święta nie postarasz się o coś nowego z odzieży i nie założysz choć raz w roku, a była to Wielkanoc, to nie jesteś pełnowartościowy w gromadzie, bo nie podtrzymujesz „marki”, jak mówiono wtedy. Dlatego, być może, takie sztramowanie jeden przed drugim — to nic innego, jak swoisty sposób na utrzymanie sławnej i bardzo dawnej tradycji Hucułów posiadania stroju, wykonanego własnymi rękami z domotkanych płócien i tkanin. Co więcej, każda wykonana koszula, bajbarak, petyk, kożuszek czy kyptaryk miały swoje oddzielne wzory i naszywki. Czyż nie dlatego jeszcze do dziś zachwycamy się huculskimi strojami, a wyszywanka na domotkanej koszuli znana jest w górach jako amulet od wszystkiego złego. Aby nie zniknęła oryginalna kultura Hucułów i nie zani- Towarzystwo „Sztramaki”, wieś Stopczatów, 2004 rok dzielili kufajki i nie umieli tak przeklinać, jak to nas nauczyli Moskale, którzy przyszli po czterdziestym piątym i nie chcą ustąpić jeszcze do dziś z naszej Ukrainy — tak podsumowuje na głos starszyzna — sztramak Szołkowy. — A że chodziliśmy w skórzanych kierpcach i butach, to nam nie szkodziło, mieliśmy zdrowe nogi”. Na wszelkich świętowaniach ludzie z przyjemnością słuchają pieśni w wykonaniu sztramaków, bo śpiewają oni już zapomniane pieśni, które śpiewali jeszcze w młodości. Tu jest wszystko: od dawnych huculskich kołomyjek i pieśni strzeleckich po powstańcze, w których czuć niezniszczalnego ducha i sławną odwagę bojowników o wolność Ukrainy. A kiedy zaczną wyśpiewywać żartobliwe pieśni, to pozazdroszczą im znakomite zespoły chóralne, a młodzież zachwyca się tym śpiewem. A że wszyscy oni kiedyś byli aktywistami-proświcianami, to i dziś postawili sobie zadanie, by wcielić w życie słynne powiedzenie Iwana Franki „Pieśń i praca — wielkie dwie siły”. Obecnie towarzystwo sztramaków wybrało dla siebie dewizę „Bóg i Ukraina”, bo uważają, że bez tego hasła nie przeżyliby ani jednego dnia. Towarzystwo kieruje się w swojej działalności oryginalnym statutem, a koordynuje całą pracę wybrana Rada z pięciu osób. Tylko dwie osoby z 25 sztramaków to nie emeryci, ale trzeba było wytrzymać pewien egzamin na to, żeby ich mimo wszystko uznała starszyzna! Najstarszy sztramak Petro Huculak, syn Mychajła, wkroczył w 85. rok życia, a on jeszcze tak pięknie wyśpiewuje i ma dobrą pamięć! A Wasyl Szołkowy, syn Dmytra, z osady Peczeniżyn w swoje 83 lata jeszcze w tym roku w lipcu nakosił siana aż na dwadzieścia kop! Uczestnik dwóch wojen, w przeszłości i obecnie aktywny proświcianin, prowadzi on

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Pawilon pijalni wód, zbudowanej przed częścią ołtarzową cerkwi św. Mikołaja Nadbrzeżnego.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

CZAS NA „KOMISJĘ DLA PIĘKNA KIJOWA” NADSZEDŁ. ALE KTO JĄ STWORZY?

Potworny biurowiec z betonu i szkła, niedawno wybudowany na terenie rezerwatu „Starożytny Kijów” (na lewo od cerkwi św. Mikołaja Nabrzeżnego). Rok 2003. „Współcześni architekci wyrządzili szkodę starożytnym miastom Europy, prześcigając każdą Luftwaffe”. Josif Brodski. Przytoczone w epigrafie wypowiedzenie poety Josifa Brodskiego — laureata Nagrody Nobla, człowieka o globalnym światopoglądzie, głębokim i śmiałym myśleniu — dotyczy tych krajów Europy, które w pełnym tego słowa znaczeniu uważane są za europejskie; tutaj tradycje kulturowe, które kształtowały się wiekami, są jeszcze silne i dzisiaj, a życie publiczne regulowane jest prawem. A jak wiedzie się historycznym miastom naszego kraju, który przeżył tyle wstrząsów społecznych, idzie, nie zważając na zdobycie upragnionej niepodległości, i w którym do dziś panuje nihilizm prawny? Wyczerpującą odpowiedź na to pytanie można otrzymać, obserwując stosunek do dziedzictwa historyczno-architektonicznego w wielostronnej stolicy Ukrainy, najstarszym centrum cywilizacji wschodniosłowiańskiej — mieście Kijowie. Pomimo istnienia ustawodawstwa o ochronie zabytków, tak samo surowego jak na zachodzie, w historycznym jądrze Kijowa (właściwie, jak i w innych starodawnych miastach kraju) nie mniej intensywnie niż w niesławnych latach 30. XX wieku niszczy się całe historyczne budynki, w tym również te, które mają status zabytków architektury i historii, znajdujące się pod ochroną państwa. Na ich miejscach bardzo szybko wyrastają budynki-potwory z betonu i szkła o prymitywnych geometrycznych formach, które w krzykliwy sposób nie wpisują się w otaczające środowisko architektoniczne. Dokąd patrzą odpowiedzialne osoby państwowe i dlaczego przez lata niepodległości kraju, tak jak przez wszystkie lata władzy radzieckiej, nikt z winnych takiego barbarzyństwa nie poniósł kary adekwatnej do kolosalnych szkód wyrządzonych naszym narodowym wartościom duchowym? „Żywiołowy” parking pod murami cerkwi św. Mikołaja Nabrzeżnego. Rok 2003. Cerkiew św. Konstantyna i Heleny oraz dzwonnica. Widok ogólny od południowego zachodu. Plan i zachodnia fasada dzwonnicy przy cerkwi św. Konstantyna i Heleny. Rysunek inwentaryzacyjny I. Kedryna. Rok 1841. WANDALIZM REKONSTRUKCYJNY. Zrozumiałe, że nie chodzi o przekształcenie starodawnych miast w całkowite „nietykalne” rezerwaty i muzea, ale problemy współczesnego budownictwa miejskiego powinny być rozwiązywane w sposób racjonalny, rozsądny... Tak, jak dzieje się to w krajach kulturalnych, gdzie w nie mniejszym stopniu niż u nas tempo życia odbija się na historycznych centrach. Jednak tam, dla przykładu, dla budowy ogromnych budynków bankowych, biurowych, handlowych, hotelowych itp. wyznacza się (z reguły poza granicami historycznych dzielnic) specjalne działki, nazywane centrami „biznesowymi”; a starodawne części miast zachowują swoją „aurę”, swój historyczno-architektoniczny wizerunek, który kształtował się wiekami. Jest to charakterystyczne dla Paryża, Madrytu, Londynu, Wiednia, Budapesztu, Krakowa i wielu innych miast stołecznych Europy. Zatem fałszywe twierdzenia naszych rodzimych demagogów od architektury o tym, że rozwój stolicy Ukrainy zmierza drogą ogólnoeuropejską, nie odpowiadają rzeczywistości, a ci z naszych rodaków, którzy bywali za granicą, przekonują się o tym naocznie. Bezsprzecznie, w Europie do współczesnych potrzeb — niewielkich hoteli, pomieszczeń biurowych, sklepów — z powodzeniem przystosowuje się także starodawne budynki, jednak przy tym nie tracą one swojego autentycznego wyglądu. Jeśli, na przykład, bankier lub przedsiębiorca wynajmuje piękny budynek — zabytek architektury, to podpisuje umowę z odpowiednimi instancjami państwowymi o tym, że jest zobowiązany oszczędnie użytkować budynek, niczego w nim nie przerabiać, a w celu przeprowadzenia remontów zwracać się do specjalistów-konserwatorów. W ten sposób, zachowując dziedzictwo kulturowe, miasta Europy odczuwalnie zasilają swój budżet kosztem przyciągania turystów. U nas zaś — „zarzynają kurę, która powinna znosić złote jajka”. Każdy ukraiński, a często i zagraniczny „najemca” lub „prywatyzator”, otrzymawszy w swoje posiadanie piękny historyczny budynek, może otoczyć go wysokim płotem, wybić szyby w oknach, zdjąć dach i przetrzymać go w takim stanie rok lub dwa, a potem przyprowadzić komisję urzędników i otrzymać od nich pozwolenie na wyburzenie budynku jako takiego, który nie nadaje się do dalszego użytkowania. Przy tym od wszelkich wyrzutów sumienia za to, co się stało, urzędnicy łatwo się odżegnują: no przecież nie mogą zaglądać w każdą szparę w płotach! A tymczasem za płotem wyrasta wielopiętrowy nowy budynek, każdy metr „powierzchni użytkowej” którego (jeśli wznosi się go w centrum miasta) będzie przynosił jego właścicielom, rzecz jasna, o wiele większy zysk, niż gdyby pojawił się gdzieś na obrzeżach, gdzie zgodnie z prawem powinno być jego miejsce. Nowobudowlanym i rekonstrukcyjnym wandalizmem w Kijowie objęte są już prawie wszystkie jego rezerwatowe strefy ochrony architektury, gdzie zgodnie z obowiązującym prawem kategorycznie zabronione jest prowadzenie jakichkolwiek prac budowlanych na dużą skalę, a dozwolone jest jedynie odtwarzanie utraconych elementów architektonicznych. Bezprawne budownictwo obecnie coraz częściej ma miejsce na terenie Państwowego Rezerwatu Historyczno-Architektonicznego „Starożytny Kijów”, do którego wchodzi większa część Podola — najstarszej dzielnicy handlowo-rzemieślniczej Kijowa. Realne niebezpieczeństwo zagraża już na Podolu arcydziełom ukraińskiego baroku — budowlom kultowym XVIII wieku, stworzonym przez geniusza słynnego architekta I. Hryhorowicza-Barskiego. Te budowle sakralne słusznie są zabytkami architektury o znaczeniu narodowym, strefa ochronna których, zgodnie z obowiązującym prawem, powinna rozciągać się na nie mniej niż 50 metrów wokół nich po obwodzie. Chcę przypomnieć, że w porównaniu z dość gęsto zaludnionymi krajami Europy, w których wokół zabytków architektury wyznaczono często 300-metrową strefę ochronną, nasza norma jest śmiesznie znikoma, ale i ona jest stale naruszana. Przykładem takiego rażącego naruszenia prawa jest wzniesienie obok cerkwi św. Mikołaja Nabereżnego na Podolu, w odległości nie większej niż 20 metrów na wschód od świątyni, ujęcia wody z ceglanym pawilonem na górze. Fakt ten był aktywnie omawiany w mediach i wywołał negatywną ocenę opinii publicznej. Informowano, że budowa ujęcia została zrealizowana wbrew stanowisku wspólnoty cerkiewnej św. Mikołaja Nabereżnego, faktycznie na terenie dawnej posiadłości cerkiewnej. Kiedyś w tym miejscu, obok cerkwi, znajdował się cmentarz, dlatego podczas prac budowlanych znajdowano dużą liczbę ludzkich kości. Pawilon ujęcia, wzniesiony w pseudohistorycznych formach (przypominających cerkiewny baldachim), pstrokato pomalowany, wygląda absolutnie niestosownie w historycznym otoczeniu historyczno-architektonicznego rezerwatu „Starożytny Kijów”, na terenie którego znajduje się cerkiew św. Mikołaja Nabereżnego. Tworząc ostry kontrast ze szlachetnie wyrafinowanym obliczem architektonicznym starodawnej budowli sakralnej, pawilon ujęcia bezczelnie odwraca uwagę od zabytku, narusza wyobrażenie o chronologicznej kolejności i stylistycznych cechach zabudowy chronionego terenu Podola. Jeszcze jednym skrajnie negatywnym wydarzeniem w losach świątyni stało się wzniesienie od strony północno-wschodniej ogromnego wielopiętrowego budynku biurowego z betonu i szkła. Ta wielkoskalowa nowa budowla, zrealizowana zresztą bez należytego uzgodnienia z Zarządem Ochrony Zabytków his- Dokończenie na s. 12

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Ciąg dalszy artykułu «CZAS NA „KOMISJĘ DLA PIĘKNA KIJOWA” NADSZEDŁ. ALE KTO JĄ STWORZY?», s. 11

CZAS „KOMISJI DLA PIĘKNA KIJOWA” NADSZEDŁ. ALE KTO JĄ STWORZY?

Dokończenie. Początek na s. 11. historii, kultury i środowiska historycznego Kijowskiej Miejskiej Administracji Państwowej, wizualnie pozbawiła świątynię dawnej monumentalności i faktycznie zniszczyła zabudowę zagrodową całego kwartału podolskiego rezerwatu (zginął także budynek z pocz. XX w. — ciekawy zabytek architektury w stylu modern, który stał w tym miejscu). Transport samochodowy, który obsługuje ten budynek-potwora, parkuje w zwartym rzędzie tuż pod murami świątyni, tworząc żywiołowy parking, co stwarza realne zagrożenie dla bezcennego arcydzieła architektury w razie wybuchu pożaru lub innego nieszczęścia. Należy zaznaczyć, że nawet w czasach radzieckich parkingi obok zabytków architektury były kategorycznie zabronione przez instrukcje ochrony zabytków. W czasach ukraińskiej niepodległości te instrukcje, pozostając dawnymi tylko na papierze, są stale łamane tam, gdzie pachnie dużymi pieniędzmi. Do wszystkiego dołączyła jeszcze jedna bieda — zaczęło się zawilgocenie ścian i sklepień budynku w wyniku naruszenia cyrkulacji źródeł podziemnych; do tego doprowadziły bezprawne nowe budowy wokół. Wszystkie te czynniki w atmosferze spalin samochodowych wyrządzają niepowetowaną szkodę unikalnemu zespołowi malowideł ściennych świątyni. LICZĄC TYLKO NA POMOC PAŃSKĄ. Wspólnota cerkiewna Ukraińskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, kierowana przez jej proboszcza ojca Stefana, dokłada tytanicznych wysiłków dla zachowania unikalnej budowli sakralnej. Wielokrotnie wynajmowali mistrzów-konserwatorów (na własny koszt) w celu nałożenia izolacyjnego tynku na ściany części ołtarzowej świątyni, które stale zawilgacają od strony ujęcia wody. A na chodniku wzdłuż północnej fasady świątyni, aby choć trochę oddzielić parking, wspólnota zamówiła i ustawiła piękne ceramiczne wazy z kwiatami. Już nie pierwszy rok ojciec Stefan próbuje uzyskać od kijowskich władz pozwolenie na ogrodzenie choć niewielkiego terytorium z dawnej zagrody cerkiewnej, która, według znanych planów historycznych, przed rewolucją była dość znaczna. Jednak sprawa z jakiegoś powodu w ogóle nie rusza z miejsca. Nie może nie budzić niepokoju los jeszcze jednej budowli sakralnej Hryhorowicza-Barskiego, położonej również na Podolu przy ul. Szczekawyckiej 6/8 — cerkwi św. Dymitra. Budowla kultowa została wzniesiona ku czci świętego Dymitra z Rostowa wkrótce po kanonizacji tego wybitnego działacza cerkiewnego i społecznego, w latach 1756—1758. Początkowo cerkiew znajdowała się na drugim poziomie dzwonnicy przy starodawnej podolskiej cerkwi świętych Konstantyna i Heleny. W połowie XIX w. cerkiew św. Dymitra znacznie rozszerzono kosztem dobudowy do dzwonnicy od strony wschodniej prostokątnej bryły z trzema absydami. Na początku lat 30., kiedy z inicjatywy urzędników-ateistów zburzono cerkiew św. Konstantyna i Heleny, rozebrano również górny „dzwonny” poziom dzwonnicy z gruszkowatą kopułą. I mimo to ocalały do dziś korpus cerkwi św. Dymitra zachowuje charakterystyczne dla twórczego stylu Hryhorowicza-Barskiego cechy i prawnie posiada status zabytku o znaczeniu narodowym. Bez wątpienia ta budowla sakralna powinna być w państwowym programie odtwarzania wybitnych zabytków architektury sakralnej Ukrainy, zgodnie z którym odrodziły się już, jak feniks z popiołów, Sobór Michajłowski o Złotych Kopułach, Sobór Zaśnięcia Matki Bożej Ławry Peczerskiej, cerkiew Narodzenia Chrystusa na Podolu i inne. Jednak cerkiew św. Dymitra do tej pory znajduje się w bilansie sąsiedniej szkoły średniej jako sala sportowa. Ale najbardziej niepokoi fakt, że naruszając granice strefy ochronnej tego zabytku o znaczeniu narodowym (która, jak już wspomniano, powinna wynosić nie mniej niż 50 metrów), obecnie z porażającą szybkością wznoszony jest duży budynek. Stoi on niemal w zwartej zabudowie, w odległości 6 metrów, obok wschodniej (ołtarzowej) części budowli cerkiewnej, przeszkadzając w normalnym wizualno-estetycznym odbiorze tego wybitnego przykładu architektury ukraińskiego baroku. Nawiasem mówiąc, tę 6-metrową odległość właściciele nowej budowy zamierzają wykorzystać na przejazd samochodów ciężarowych. Ta okoliczność w przyszłości (kiedy budowli cerkiewnej przywrócą jej pierwotną funkcję duchową) będzie przeszkadzać w przeprowadzaniu procesji wokół świątyni. Martwi też to, że budowa nowego obiektu prowadzona jest wprost na terytorium, które kiedyś, jak potwierdza dostępna dokumentacja ikonograficzna, należało do zagrody cerkiewnej. Według świadectw miejscowych mieszkańców, w wyniku zakrojonych na szeroką skalę prac budowlanych, prowadzonych obok zabytku, w jego ścianach powstały i powiększają się pęknięcia, odpadają cenne elementy dekoracji fasad. Intensywny proces niszczenia budynku jest oczywisty także dla samego autora niniejszego artykułu, który oglądał go dwa lata temu przy pisaniu książki „Podolskie świątynie Kijowa” (wydanej w 2003 r. przez wydawnictwo „Technika”), gdzie cały rozdział poświęcono cerkwi św. Dymitra. Nie wiadomo, kto i kiedy oderwał tablicę ochronną z północnej fasady budynku. Obecnie znajduje się on w skrajnie niezadowalającym stanie technicznym i jeśli niezwłocznie nie zostaną przeprowadzone środki przeciwawaryjne, to wkrótce stracimy tę perłę. Zważywszy na wszystkie przytoczone wyżej fakty, zasługują na uznanie i wsparcie wysiłki na rzecz odrodzenia świątyni, które podejmują członkowie wspólnoty cerkiewnej imienia świętego Dymitra z Rostowa, która niedawno narodziła się na Podolu. Zwracają się oni z listami do różnych instancji, „pukają do drzwi” odpowiednich instytucji państwowych i chce się mieć nadzieję, że te drzwi dla nich się otworzą… Wierzę, że z Bożą pomocą znajdą się także sponsorzy — dobroczyńcy dla tej szlachetnej akcji. Na początku lat 90. autorowi tych wierszy — wówczas pracownikowi naukowemu instytutu „Ukrprojektrestawracja” — wraz ze znanym architektem-konserwatorem W. I. Korniejewą udało się zajmować opracowaniem projektu renowacji cerkwi św. Dymitra, wykonać niezbędne do tego badania historyczno-archiwalne. W procesie żmudnej, długotrwałej pracy ujawniono dokumenty historyczne (tekstowe i ikonograficzne), które pozwoliły stworzyć projekt na gruntownym poziomie naukowym, w zupełności wystarczającym, aby przywrócić budowli historycznie wiarygodny wygląd. Materiały projektowe przechowywane są w archiwum instytutu i mogą zostać wykorzystane do odtworzenia świątyni. Renowacja cerkwi św. Dymitra bez wątpienia przywróciłaby temu ważnemu pod względem kulturowo-historycznym i architektoniczno-artystycznym obiektowi Podola jego dawne znaczenie urbanistyczne. „ODTWARZANIE” CZY ZNIEKSZTAŁCANIE? Ostatnio w mediach zaczęły pojawiać się niepokojące doniesienia, że na Podolu, obok cerkwi Pokrowskiej — również arcydzieła Hryhorowicza-Barskiego — planowane jest „odtworzenie” jakiejś ormiańskiej cerkwi. Według źródeł historycznych cerkiew ormiańska na Podolu rzeczywiście istniała, ale spłonęła podczas pożaru. A w połowie XVIII wieku obok jej dawnych fundamentów wzniesiono cerkiew Pokrowską, która dotrwała do naszych czasów, dobrze zachowując swój barokowy wygląd. Jeśli chodzi o starodawną cerkiew ormiańską, to o jej wyglądzie architektonicznym, materiałach, formach, konstrukcjach nie zachowały się żadne informacje. Dlatego zrozumiałe jest, że w jakichkolwiek kiczowato-historycznych, supernowoczesnych czy innych formach nie zbudowano by ponownie cerkwi ormiańskiej, ta nowa budowla będzie niedopuszczalnym nonsensem, podobnym do wspomnianego już pijalni wód obok cerkwi św. Mikołaja Nabrzeżnego. Aby zaspokoić potrzeby religijne kijowskich Ormian, można znaleźć w mieście wystarczająco dużo innych placów, bardziej odpowiednich do tego celu, nie spekulując faktami z odległej historii, które dla samych Ormian na dzień dzisiejszy nie są paląco aktualne. Wielu naszych rodaków ma teraz możliwość wyjeżdżania za granicę i widzenia na własne oczy, jak w cywilizowanych krajach dba się o dziedzictwo historyczno-kulturowe, w szczególności architektoniczno-artystyczne. Mimowolnie nasuwa się pytanie: dlaczego takiego stosunku do dorobku kulturowego nie ma u nas na Ukrainie? Przecież to dziedzictwo jest nieodłączną częścią ogólnoludzkiej skarbnicy kultury, a ukraiński rząd wielokrotnie podpisywał różne umowy na szczeblu międzynarodowym (karty, konwencje) o dbałości o zabytki architektury i historii, zachowaniu autentycznego wyglądu zabytków w strefach ochrony architektury, historycznych krajobrazów naturalnych itd. Przecież bez tego nie ma co liczyć, że nasz kraj kiedykolwiek jako równy zostanie przyjęty do światowej wspólnoty. Pozwolę sobie zauważyć, że za sytuację, która wytworzyła się w kraju, za panujące bezprawie, odpowiedzialni są nie tylko urzędnicy, którzy płaszczą się przed inwestorami i zleceniodawcami różnych prac budowlano-rekonstrukcyjnych, ale, i nie w ostatniej kolejności, ambitni architekci, którzy pragną sławy i wielkich zarobków. Bezceremonialnie zagarniają strefy chronione swoimi nowymi budowlami, bezkarnie niszcząc „rekonstrukcjami” zabytki architektury. Ktoś z dziennikarzy nazwał ten proces „rekonwracjami”, mając na myśli aż nadto rozpowszechnioną ostatnio praktykę łączenia prac restauratorskich i rekonstrukcyjnych, które zniekształcają zabytek do niepoznania. Właśnie tacy pseudoarchitekci, Portret świętego Dymitra Rostowskiego. XVIII w. którzy przy obecnych stosunkach rynkowych stali się właścicielami prywatnych pracowni twórczych, mają status urzędników różnych szczebli i, co za tym idzie, aktywnie uczestniczą w działalności (a dokładniej — w antydziałalności) różnorodnych organów ochrony zabytków. Z powodu wspomnianych okoliczności uważam, że warto byłoby stworzyć specjalny komitet ds. ratowania narodowych wartości artystycznych, do którego weszliby intelektualiści, wykształceni, patriotycznie nastawieni ludzie różnych profesji, którzy nie kierują się celami komercyjnymi. W czasach przedrewolucyjnych istniały, jak wiadomo, takie organy, jak „Cesarskie Towarzystwo Archeologiczne”, „Komisja dla piękna miasta” itp. I w naszych czasach w wielu historycznych centrach Europy problemy ich współczesnej zabudowy rozwiązują rady honorowych obywateli. A kiedy zdarzają się przypadki naruszenia norm urbanistycznych, to odpowiedzialność spada na architektów, którzy są zobowiązani gruntownie znać ustawodawstwo swojego kraju i których za błędy oraz naruszenia pozbawia się licencji. Czas już i do naszego ustawodawstwa o ochronie zabytków wnieść odpowiednie uzupełnienie o bezpośredniej odpowiedzialności architektów i innych projektantów za ich dzieła. Mychajło DEHTIAROW, historyk sztuki, członek Związku Artystów Ukrainy, członek rzeczywisty Nowojorskiej Akademii Nauk P.S. Kiedy ten materiał przygotowywano do druku, redakcja gazety otrzymała dodatkowo od proboszcza cerkwi św. Mikołaja Nabrzeżnego ks. Stefana Jaremczuka jeszcze bardziej porażającą informację: wbrew decyzji Rady Kijowskiej (z 23 października 2003 r. nr 122 (995)) o zwrocie w stałe użytkowanie działki ziemi przy cerkwi i, lekceważąc obowiązujące ustawodawstwo o ochronie zabytków, obecnie administracja państwowa rejonu podolskiego (przewodniczący Hryhorij Romaniuk) wszelkimi sposobami wspiera firmę „Harantija-Nabereżna” w budowie prywatnego hotelu na niewielkiej działce pomiędzy perłami architektury narodowej — cerkwiami św. Mikołaja Nabrzeżnego i św. Eliasza. Przy tym planowane jest zniszczenie granitowego Krzyża z dzwonem, ustawionego w 1993 roku przez Kijowski Fundusz Kultury według projektu architekta A. Ihnaszczenki i poświęconego przez nieżyjącego już patriarchę Wołodymyra (Romaniuka). „Wszystkim tym, którzy złożyli życie swoje na ołtarzu Ukrainy” — represjonowanym duchownym i wszystkim wiernym Ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej. Przewiduje się również zniszczenie grobów duchownych na zamkniętym w latach 30. XX wieku cmentarzu przycerkiewnym, położonym na terenie cerkiewnym. Plan posiadłości cerkwi św. Dymitra. Rysunek z 1863 r.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

na poziomie magii, demonologii, sztuki użytkowej. Niesprawiedliwie jest postrzegać ją jako rudyment czy przeżytek. W istocie pogaństwo bardziej skorzystało na chrześcijaństwie, niż chrześcijaństwo na pogaństwie. Ukraińcy do dziś oddają cześć źródłom, czerpiąc z nich wodę do święcenia. W pobliżu tych źródeł mieszkały ich strażniczki, nimfy. Jest to typowe dla kultury rolniczej — oddawanie czci ziemi, wodzie i słońcu. Musimy podchodzić do kultury ludowej nie z mesjanistycznymi nastrojami i nadmiernym patriotyzmem, a z pozycji samych nosicieli tej kultury, a to jest trudne bez pewnego pragmatyzmu. ze sobą. Pragnienie stania się Mesjaszem i potrzeba codziennego chleba. Błyskotliwe dzieła i obuwie w rozmiarze 42. Mykoła RIABCZUK. Strefa wykluczenia: ukraińska oligarchia między Wschodem a Zachodem. — Krytyka, 2004. — 224 s. (oprawa twarda). Zaciekawia już sam tytuł. Jeszcze w 2000 roku Jarosław Hrycak przepowiedział w odniesieniu do twórczości Mykoły Riabczuka: „Reputacja Autora jako czołowego ukraińskiego publicysty, erudycja treści i blask formy gwarantują tym książkom sukces czytelniczy”. prawa zwyczajowego na wsi i samorządu miejskiego doprowadziły do marginalizacji i masowego zarobkowania za granicą, nie mówiąc już o demoralizacji kultury, bo niemało „kapłanów” stało się biznesmenami i politykami od kultury i w ogóle. Prawda, nikt nie patrzy na te problemy właśnie z tej strony. U nas lubią bardziej porozmawiać na tematy, że Chrystus był Ukraińcem i o drodze Ariów. Rozumiem, że chodzi o prestiż narodu, ale jakkolwiek atrakcyjne by nie były te hipotezy, etnografia musi pozostawać nauką. I w naszym podręczniku autorzy, mimo wszystko, wyraźnie przestrzegają etyki zawodowej. cia5. My z wami dobrze rozumiemy, na ile różni się postrzeganie podobnego podręcznika przez specjalistę czy zainteresowaną osobę, wykładowcę, z reguły przypadkowego, i tych, którzy mają się z niego uczyć. Moją córkę w dziesiątej klasie uczono z książki Ołeksy Woropaja, poświęconej obrzędom kalendarzowym, gdzie większość świąt przypisuje się chrześcijańskim, i nic więcej. Żadnych podręczników w szkole nie było i prawdopodobnie nie ma do dziś. Co więcej, liczba lekcji była znikoma. O egzaminie czy nawet zaliczeniu nie było mowy. Zaprawdę, po co uczniowi czy studentowi etnografia, kiedy wykładają ją byle jak filolodzy, geografowie czy historycy? Bądźmy pragmatyczni: jaki pożytek z wykuwania tego, co trzeba robić na Boże Narodzenie albo na Wielkanoc? Czyżby po to chodził pieszo po Ukrainie, Polsce i Białorusi Zorian-Dołęga Chodakowski, jeden z naszych pierwszych etnografów? Czyżby po to odkładał pióro poeta Iwan Franko i znosił prześladowania Iwan Manżura? Od badania twórczości ludowej zaczęło się samoświadomość narodów i potrzeba zmiany istniejącego porządku. Niech ta narodowa samoświadomość nikogo nie martwi, bo u bardzo wielu obywateli bodźcem do przejawu patriotycznych uczuć może stać się tylko wysoki poziom życia. Tego poziomu osiągnęła na Ukrainie znikoma liczba ludzi i żaden z nich nie stał się patriotą, raczej obywatelem świata. Etnografia, jak każda nauka, potrzebuje nauczycieli i uczniów. Dlaczego by nie otworzyć w naszych „uniwersytetach narodowych”, za których głośne imię kupiono głosy dla kandydata na prezydenta Janukowycza, wydziałów etnografii, bo prawników i księgowych mamy za dużo na głowę mieszkańca i poziom ich przygotowania nie wytrzymuje żadnej krytyki? Fachowi etnolodzy zdołaliby zainteresować uczniów, bo wiedzieliby przynajmniej więcej o znaczeniu studiowania etnografii dla biznesu turystycznego, dla rolnictwa, dla reklamy, a nawet dla politologii, nie mówiąc już o sztuce użytkowej, której poziom spadł bardzo nisko. Mieliby za podstawę ten podręcznik-encyklopedię, podręcznik-przewodnik, podręcznik-orientację. Tylko ciągłość pokoleń ratuje naukę przed ignorancją, a człowieka przed dzikością. A zatem żadna dziedzina ludzkiej działalności nie powinna być niebezpieczna w cywilizowanym społeczeństwie. Książka „Od Małorosji do Ukrainy” już stała się popularna nie tylko wśród rodzimych czytelników, ale i wśród Polaków oraz Francuzów. „Strefa wykluczenia” — to praca, która jest szczególnie aktualna dzisiaj. Historia kuczmyzmu i rozmyślania o tym, „czy można zmienić szantażystyczne państwo”. O „wolności jako kromce chleba” i ukraińskim wyborze, o fałszerstwie minionych wyborów parlamentarnych i fenomenie wyboru w Doniecku, o nacisku na prasę i „Ukrainie bez Ukraińców”. Maria KRYSTOPA 4. Kastowość — uniwersalne pojęcie dla społeczeństw, które dążą do zorganizowania własnej państwowości. Kastowości nie należy mylić z klasowością, bo ona jest gwarancją harmonii w społeczeństwie, gdzie każdy wie, co ma robić, i jest chroniony przed ingerencją innych kast. To grupy ludzi, połączonych określonymi zobowiązaniami. Przejście do innej kasty narusza równowagę, a dlatego jest niepożądane. Ukraiński naród uformowały jako całość w zasadzie kasty rolników i wojowników, dlatego nasza historia jest tak skomplikowana i tragiczna. Naszą ziemię trzeba było cały czas bronić, ona nie mogła zrodzić zdobywców, bo rolnicy są zbyt związani pracą przy ziemi. Ukraińska kobieta zawsze miała równe prawa z mężczyzną. Od niej wymagano samodzielności decyzji w czasach wojennych zagrożeń. Upadek Halyna PAHUTIAK

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

UCZCIWOŚĆ WOBEC SIEBIE NAWET

1. Jestem pewna, że niektórych oburzy moje prowokacyjne pytanie: czy potrzebny jest podręcznik do etnologii? Jednak nikogo nie zdziwi inne, bardziej tolerancyjne: jaki powinien być podręcznik do etnologii? Na ten temat zawsze znajdzie się coś do powiedzenia. Być może ja też wyrażę własną opinię, ale nie teraz. Mam przed sobą podręcznik „Ukraińska etnologia”, wydawnictwo „Znannia” z 2004 roku, drugie wydanie. Rozdźwięk między oboma wydaniami to aż dziesięć lat. Czy więc ten podręcznik jest aż tak potrzebny? Szczery patriota mnie nie zrozumie, dla niego to rzecz święta i może on wyliczyć na palcach obu rąk wszystkie narodowe świętości, których czczenie wielu drażni i często bywa wyśmiewane przez mniej świadomą ukraińską młodzież oraz zagorzałych ukrainofobów. Nie chciałabym zaszkodzić tej książce, z której się nie uczyłam i uczyć nie będę, ale przeczytałam ją i postanowiłam wyrazić przemyślenia na temat jej pojawienia się. Jeśli przypomnieć samą historię nauki etnograficznej, to napotykała ona na znacznie większy opór ze strony władz niż całkowicie zakazana ukraińska nauka historyczna. We wszystkich czasach było to podejrzane i, według słów Iwana Franki, „niebezpieczne zajęcie”. Warto wiedzieć dlaczego. 2. XX wiek rejestruje proces upadku i stopniowego wymierania ludowych zwyczajów, obrzędów, sztuki, a etnograf przypomina zbieracza kłosów po żniwach na polu, które wkrótce pokryje się śniegiem. Kto zebrał zboże wcześniej i gdzie przechowuje plony? Wiedza, nasze ukraińskie Wedy, przechodzi z rąk do rąk, z ust do ust, ale ogniwo czasem pęka, nie ma komu przekazać, żadna ręka nie wyciąga się naprzeciw... Wiedza musi być przekazywana. To podstawowa zasada kultury. To, co znika ze świadomości, pozostaje w niezgłębiony sposób na poziomie podświadomym, w pamięci genetycznej następnych pokoleń. Najtrwalsze przed zapomnieniem okazują się typy twarzy i charaktery, skąd być może pochodzi mit o poprzednich wcieleniach i nowych narodzinach. Najlepszymi słowami pociechy dla tego, kto opłakuje, będą: „On jeszcze wróci”. Charakterystyczne, że uderzające powtórzenia wyglądu, usposobienia, znaków na ciele odbywają się poza wolą człowieka i bez jego udziału. Stąd wiara w Los. Na pewnym poziomie rozwoju intelektualnego zaczyna to niepokoić człowieka i wychodzi on zbierać kłosy na polu, nad którym panują nie okresowe zmiany pór roku czy dnia, a zegar odliczający lata życia. Jeśli nie zdąży zakończyć pracy, na jego miejsce przyjdzie ktoś inny. To potężny instynkt samozachowawczy rodu. Znacznie gorzej jest człowiekowi, który został wyrwany z rodzinnego środowiska i nie ma kogo zapytać, a do tego mieszka daleko, w mieście. Bardzo go to zuboża, przede wszystkim jako twórcę. Musi mówić tylko o sobie, nie jest w stanie znaleźć oparcia. Właśnie to dzieje się obecnie z ukraińską kulturą, w szczególności z literaturą, wreszcie dzieje się w świecie, który się globalizuje. Totalna komercjalizacja nie pozostawia miejsca na bezinteresowną służbę zmarłym i nienarodzonym rodakom. Chociaż Guillaume de Beauplan pisał kiedyś, że Ukraińcy żyją dniem dzisiejszym, nie oznaczało to, że nie pracowali na przyszłość. Bo skąd w takim razie wzięliśmy się my? 3. Praktycznie wszystkie współczesne podręczniki do historii i etnologii wysuwają tylko jedną ogólnie przyjętą teorię pochodzenia narodu ukraińskiego — słowiańską, kultywując Trypole. Taka jednomyślność nie świadczy o wolności myśli, a raczej o porozumieniu. Słowianie wchłonęli niemało plemion, a w V wieku po Chrystusie na terytorium przyszłej Ukrainy przybyło wielu ludzi z Bałkanów, a także plemiona celtyckie, które pozostawiły po sobie toponimię oraz zwyczaje i podania, które zlały się z właściwie słowiańskimi. Nie istnieje monolityczny naród, chyba że jest bardzo mały i żyje w geograficznej oraz politycznej izolacji od dawna. Być może sprzeczność między Wschodem a Zachodem ma właśnie takie genetyczne podłoże, ale to w żadnym wypadku nie jest podstawa do separatyzmu, a wiedzieć czy informować o takich rzeczach nie oznacza zagrożenia dla bezpieczeństwa narodowego. Dla mnie wzorem naukowego i filozoficznego podejścia do etnografii jest artykuł profesora Fedora Wowka (1847—1918) „Sanie w rytuale pogrzebowym na Ukrainie”. Właśnie takie konkretne podejście w kontekście badań światowej nauki jest w stanie dowieść wspólnoty pochodzenia różnych grup etnograficznych. W podręczniku, nad którym rozmyślam, jest bardzo wiele porównawczych charakterystyk różnych regionów Ukrainy. Sama jestem nosicielką kultury ludowej, bo wyrosłam na Bojkowszczyźnie i mogę dodać coś od siebie. Na przykład odnośnie świętowania Piotra i Pawła czy Iwana Kupały w mojej wsi. Tam nawet domy dekoruje się nie takimi ziołami, jak w sąsiedniej wsi Nahujowice. Cóż więc mogę twierdzić o bycie innego narodu, który z pewnością jest tak samo niejednorodny? Zatem przede wszystkim trzeba szukać w całej tej różnorodności jakichś szczególnych cech, stosując nowoczesne metody badawcze. Właściwie zmierzam do tego, że stworzenie podręcznika do etnologii to bardzo trudna sprawa. Ten podręcznik napisał cały zespół autorów pod kierownictwem Stepana Pawluka. Uczeni porozumieli się między sobą, jaki ma on być. Ciekawie byłoby, gdyby taki nowoczesny podręcznik napisał jeden człowiek. Byłby bardziej konceptualny i mniej encyklopedyczny. Moim zdaniem nie warto było ograniczać się do archetypów związanych z chrześcijaństwem, a bardziej orientować się na archetypy nakreślone przez autorytatywnego C.G. Junga. Ja osobiście nie zgadzam się z mitem, że chrześcijaństwo organicznie wrosło w świadomość Ukraińców. Równolegle rozwijała się kultura pogańska, ROZKOSZ Z KSIĄŻKĄ Paul MAAR. Co dzień to sobota. — Winnica: Tezyc, Soniasznyk, 2004. — 160 s. (oprawa). O tym, że każde dobre życzenie (nawet najbardziej niedorzeczne) może się zrealizować, marzą nie tylko dzieciaki, ale i dorośli. A jednak może. Pewnego razu do waszych drzwi zapuka mały cętkowany potworek (czy poczwara?) i bez waszej zgody zacznie spełniać wasze zachcianki. Najważniejsze — uwierzyć, a do tego trzeba przeczytać książkę. Jestem pewna, że spodoba się wszystkim. Bohdan BOJCZUK. Trzy powieści. — Kijów: Fakt, 2004. — 376 s. (oprawa). A tej książki dzieciom lepiej nie dawać. Niech podrosną. A trzema nowymi powieściami Bohdana Bojczuka, członka Grupy Nowojorskiej, rozkoszujcie się sami. Szczere „Krajobrazy podglądacza”, gdzie erotyka i cynizm przeplatają się z dowcipem, romantyczny „Alipiusz II i jego narzeczona” oraz nostalgiczno-filozoficzne „Życie z Alicją poza lustrem”. Kogoś to zaszokuje, komuś się spodoba, ktoś będzie rozpoznawał siebie w bohaterach. „Nikt nie jest w stanie oprzeć się miłości młodej dziewczyny” — twierdzi autor (czy bohater). Obrona i atak, szturm wymarzonych zamków i… alkohol. Chcecie — przyjmujcie, nie chcecie — nie, wszak czytanie to rzecz bardzo intymna. Nazar FEDORAK. Ogród boskich owadów. — Iwano-Frankiwsk: Lileja-NW, 2004. — 180 s. (oprawa). Wybrane poezje Nazara Fedoraka, wydane przez „Lileję-NW”, mogą być wspaniałym prezentem dla waszych przyjaciół dzięki oprawie i rysunkom Jurka Kocha. Ale lepiej — podarujcie je samym sobie. Tutaj jest wszystko, co wiecie, ale w obrazowaniu odbiorą Państwo na nowo. „Kiedy odchodzą przyjaciele żartem / Zegary stają i ciężko / Błąkać się po świecie białym, droga ptaszyno, / Do gniazd powracając chwiejnie”. Poezja rozpaczy i miłości — przejmująca i powabna. Trzeba ją dawkować jak dobre wino, przejąć się nią i przesiąknąć, zmoknąć do nitki w deszczu uczuć, by jakoś, gdzieś, komuś — słowami lirycznego Bohatera — wyszeptać modlitwą: „Zatrzymać się choć raz przed tobą, / Pochwycić iskrę z wiecznego ognia. / Takich nocy sobie na śmierć nasnię, / Na cztery strony świata położę głowę!..” Wołodymyr PANCZENKO. Wołodymyr Wynnyczenko: paradoksy losu i twórczości. — Kijów: Twim inter, 2004. — 288 s. (opr.). Historia życia i twórczości utalentowanego pisarza i Wodza, który się nie spełnił. Próba obiektywnego przeanalizowania wszystkich sprzecznych faktów biografii i wypełnienia luk. Spuścizna epistolarna i opowieść o Wynnyczenku-człowieku. Złamane kobiece serca i szczerość z

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

alnych wydarzeń, które mają miejsce w państwie, ale dotyczą artystów — aktorów, muzyków, którzy zdobyli się na wyczyn nieutracenia sumienia i których serca potężnie zabiły w rytmie... Czyje głosy usłyszała Ukraina i cały świat w pierwszych dniach pojedynku pomarańczowych melodii z niebiesko-białymi. Do wielkich scen na Majdanie Niepodległości przyzwyczailiśmy się już dawno. Na koncerty, które się tam odbywają, dostać się jest prestiżowo, a jeszcze i pieniądze można zarobić. Organizatorzy płacili wszystkim (stosownie do rangi) artystom, a w ostatnich latach z kasy państwa tym, którzy się z nią pogodzili i zapamiętali tylko jedno: „Mamy to, co mamy...” albo „Psy szczekają, a karawana idzie...” Bardzo mądrze, ale już znudziło się nawet tym, którzy przesiedzieli na piecu albo za granicą. Zatem scena, która wyrosła w listopadowej stolicy na Majdanie, nikogo nie poraziła i nie zdziwiła. Wiatrem zmian powiało wtedy, kiedy zaczęły się na niej widowiska, a za kulisami dzień po dniu pojawiało się coraz więcej artystów, godnych europejskiego i światowego uznania. „World music”, który do niedawna był mało zrozumiały i nieorganiczny w kontekście ukraińskiej kultury oraz mentalności narodowej, — wybuchł fajerwerkami. Ze swoich najlepszych studiów muzycznych muzycy wynieśli to, co tworzyło się latami po to, żeby nie było wstyd ani za siebie, ani za ludzi. Lesia SAMIŁENKO Zdjęcie Hanny OBORSKIEJ

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

«STOIMY NA MAJDANIE WŚRÓD TYCH, KTÓRZY SĄ POZA SHOW-BIZNESEM...»

POGLĄD Na Majdanie pod koncerty ewolucja idzie... Nie pomyliłam się, kiedy zapomniałam litery, która ma zdolność jaśniejszego wyrażania emocji, rodzących się ze złości (filolodzy rozumieją to lepiej, inni — na podświadomym poziomie), ale wszystko, o czym opowiem dalej, to reportaż nie o wydarzeniach rewolucyjnych, a świadectwo o ewolucji rozwoju naszego społeczeństwa w kontekście aktu- POZYCJA Zasłużona artystka Ukrainy Żanna Bodnaruk oraz producent i kompozytor Anatolij Karpenko to rodzina. Takie rodziny nazywa się również bardzo udanym twórczym tandemem. Ale dla wielbicieli kroniki towarzyskiej nigdy nie byli interesujący, bo pani Żanna nigdy nie próbowała zadowolić epatującymi przypadkami z życia osobistego. Anatolij również nie dąży do tego, by stać się specjalistą od supertechnologii PR. Byli i są mężem i żoną, których relacje rozwijały się niemal jak w pięknym francuskim filmie i uwieńczyły narodzinami syna Andrijka, którego wszyscy nazywają Karpenką-młodszym. Żanna Bodnaruk niezwykle niechętnie i zbyt lakonicznie odpowiadała i odpowiada na pytania dotyczące jej życia intymnego, powołując się na brak talentu intrygantki i awanturniczki, co jest nieodłącznym mechanizmem w osiąganiu sukcesu w show-biznesie. A na pytanie, dlaczego tak rzadko cieszy telewidzów, odpowiada Anatolij Karpenko: — „Bo dzisiaj to szalone pieniądze, które my, jako ludzie czysto twórczy, wkładamy w coś bardziej istotnego niż reklamowe małpowanie w „pudle”. Żanna przecież przyszła na scenę nie ze szkoły estradowo-cyrkowej i nie po prostu z rock czy pop-diw. Mamy wykształcenie konserwatoryjne i pracujemy poza show-biznesem. Pracujemy bez pozy, nie kręcimy się i niczym nie kręcimy. Dlatego nas nie ma z tymi, którzy sprzedają się detalicznie i hurtowo dla sławy. U nas nawet studio ma nazwę „Skarb”, bo tworzymy, przynajmniej robimy wszystko po to, by tworzyć skarbiec współczesnej twórczości piosenkarskiej. Tekstowa podstawa utworów wymaga filigranowej obróbki aranżera, wielkiej miłości i znajomości przedmiotu od kompozytora. Właśnie dlatego drogę do naszego studia znali zawsze i znają najlepsi z najlepszych. I tych ludzi ciągnie do nas jeszcze dlatego, że wszystko, co robimy, robimy z miłością. Przecież, jak mówi moja żona: „Artysta bez miłości, jak gil na zielonej trawie”. A jeszcze ostatnio nas po prostu ignorują, jakby nas w ogóle nie było. Oto wam przykład z najświeższych. Kto, jak myślicie, brał udział w koncercie, który był poświęcony Dniu Pracownika Rolnictwa, który odbył się w pałacu „Ukraina”? Czyż ludziom od ziemi bliższe są głosy moskiewskich, którzy aktywnie i dyplomatycznie przyszli zadeklarować swoje stanowisko. Pierwotne oświadczenie koncertowo-artystycznej agencji „Art Weles” (organizatorów polityczno-artystycznego widowiska) o tym, że wystąpią tylko ci, którzy brali udział w trasie za Wiktorem Juszczenką, nie wytrzymało naporu ze strony artystów i ewoluowało na korzyść setek chętnych do występu. Ze słowem solidarności, szczerą, dobrą, głęboką i patriotyczną pieśnią. Blokada została przełamana już trzeciego dnia ogólnonarodowego strajku. I milionowa publiczność wybucha od emocji, które przepełniają serca bliskich ludzi, którzy stęsknili się za sobą... Opowiem dlaczego: tak już się stało, że dziesiątka popularnych ukraińskich piosenkarzy zaspokajała potrzeby tych, komu „Murka” i kieliszek serce grzeje. To już o tym gatunku sztuki, który jest folklorem, a on — jak i prawda — kłuje w oczy... Więc wśród ponad Vitas, Baskowa, Gwardciteli, którzy za szalone honoraria wystąpili tam? To jaskrawy przykład lekceważenia publiczności ze strony organizatorów koncertu, którym obojętne jest to, co nasi ludzie znają i kochają. I tutaj przyczyna nie w artystach. Ich „zamówiono” i im — z państwowej kasy — zapłacono. Możliwe, nawet obiecano tytuły ludowych. A setki artystów już dawno stały się ludowymi dla ukraińskiego słuchacza, bo czekają na nich we wsi, miasteczku czy mieście. Oto my i odpracowaliśmy razem z zasłużoną artystką Ukrainy Ałłą Popową koncert na Dzień Producenta Rolnego w Konotopie. Niewielkie pomieszczenie klubu, nie wszyscy mogli się tam dostać, ale jak ciepło, szczerze i przytulnie tam było, jak nam dziękowali ludzie i organizatorzy święta! A dzisiaj — jesteśmy na Majdanie, razem z tymi artystami, którzy nie żałują tego, że nie wyrwali nagród od tej władzy. My tutaj nie dla przyszłych nagród, a z nakazu sumienia, którym kierowaliśmy się w życiu i twórczości przez wszystkie te lata. Jasia STAWYCKA

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

SONKO-DRIMKO: „BUDŹMY SIĘ, DOROŚLI I MALI!”

Wśród 500 artystów, którzy zadeklarowali chęć występu ku radości wszystkich, którym znudziła się władzowa różnorodność informacyjno-kulturowa, nie było ani Pawła Zibrowa, ani Taisiji Powalij. Ta druga otwarcie oświadczyła, że w jej garderobie nigdy nie będzie nic pomarańczowego, a kozak Zibrow, chichocząc jak po dobrej nocnej hulance, przeskoczył z workiem pieniędzy od Janukowycza do tych, z którymi chce się podzielić. Gościnność tego człowieka to cecha bardzo dobra i wśród artystów słynna. Więc, nie potępiając, chcę podkreślić, że ewolucja rozwoju naszego społeczeństwa ma zbyt głębokie i już oczyszczone podłoże. Duchowość nie pochodzi od złego, wszak czyni cuda, które w tych dniach przykuwają uwagę całego cywilizowanego świata. Wolność to Bóg, ona jest prawdą, ona jest drogą do sprawiedliwości. Nie ma granic i zapala serca tych, którzy duszą i ciałem stanęli w obronie honoru i sumienia swojego narodu. „My idziemy” śpiewa cały Majdan, podchwytuje tę pieśń cała Ukraina... W niedzielę na Majdanie Niepodległości odbył się koncert, o którym pomarańczowo marzyli wszyscy, którzy tworzyli każdego dnia przez wiele lat cuda, BLITZ-WYWIAD Poniedziałek — ciężki dzień, ale nie taki, jak zawsze. Jak mówi pan Popławski: od czego zacznie się ten dzień, tym i zbierze się plon tygodnia... Zatem, najbardziej pomarańczowy poniedziałek listopada dla prowadzącej „Wieczorynkę”, kompozytorki Ałły Mihaj zaczął się wezwaniem do swoich fanów: „Budźmy się, dorośli i mali, Sonko-Drimko was prosi!”. Opowiem o tym, co usłyszałam od tej kobiety, która przez dwadzieścia pięć lat opowiadała wraz ze swoimi bohaterami napisane przez siebie bajeczki. — Pomarańczową rewolucję ja i cała moja rodzina odebraliśmy jak bajkę, która dzieje się wokół, ale realnie zaczęliśmy od tego, że zakwaterowaliśmy w swoim małym mieszkaniu tych, którzy musieli się ogrzać, zjeść. Mieszkam na Peczersku, czyli w rejonie, gdzie odbywają się pikiety, dlatego z mężem, zobaczywszy przemarzniętych ludzi, zaprosiliśmy ich do siebie. Mąż z przyjaciółmi bierze aktywny udział w „Nocnej warcie”. Jestem z niego dumna. Już kilka dni czekam na swoją kolej w „5 kanale”, żeby zwrócić się do ludzi ze słowami podziękowania. Mam im co powiedzieć. Objechałam całą Ukrainę i znam cenę swojego słowa i na Zachodzie, i na Wschodzie, gdzie początkowo odmawiano mi udostępnienia dużych sal na przeprowadzenie akcji popularyzacji dziecięcej bajki i piosenki, a potem oferowano największe i najlepsze pomieszczenia. Na Majdanie stoją ludzie różnych pokoleń, ale dobrze pamiętają „ciocię Ałłę” jako młodą. Oto już stałam się dojrzałą, pomarańczową i młodą duchem, a w tych dniach — po prostu szczęśliwą obywatelką państwa, w którym żyje taki naród! Czekam na swoją kolej na występ przed narodem, który tak szybko opanował kulturę wiecową, właściwą krajom z odwieczną demokracją. A jeszcze obiecuję wszystkim swoim fanom powrót na teren Pierwszego kanału telewizji narodowej, którego kierownictwo za was wszystkich zdecydowało o losie ukraińskiej bajki i moich postaci. Nie wychodzę na antenę, ale piszę dalej. Moje bajki i piosenki ostatnio są pomarańczowe, bo to kolor ulubionego przez nasze dzieci owocu, który przez cały rok zachowuje wszystkie potrzebne witaminy dla życia człowieka. Dla każdego dziecka pomarańcza to nie tylko najsmaczniejszy prezent, ale i najzdrowszy. Taką Ałłę Mihaj spotkałam na scenie Majdanu Niepodległości, gdzie czekała na swoją kolej na występ. L. S. z

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

wskaźnikami od swoich europejskich czy rosyjskich rówieśników, oni poprzez system komunikacji swobodnie wychodzą w świat z informacją i odczuwają potężny sygnał zwrotny od światowej wspólnoty. A na ulicach stolicy panuje gwiezdna godzina dla folklorystów. Każdy z manifestantów walczy na poziomie swojego intelektu i kultury, ale walczy, desperacko broniąc swoich praw. Ludzie poczuli siłę solidarności oraz

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

PIEŚŃ BĘDZIE POŚRÓD NAS...

Chcę rozwiać mit o tym, że pomarańczowa rewolucja tworzyła się przez lato i wydarzyła się jesienią. Przecież to, co mamy okazję obserwować, to cud, który świadczy o dojrzałości cywilizowanego społeczeństwa obywatelskiego i którym przejęty jest świat, który po raz pierwszy usłyszał o Ukrainie w maju 1986 r. Nie bez powodu przypomniał się rok czarnobylski, bo przy całej swojej tragiczności dał on impuls do demokratyzacji totalitarnego systemu oraz rozwoju kultury wyrażania woli narodu. Właśnie od tamtych czasów pozwolono nam... I Bóg dał szansę uczłowieczyć swoją świadomość. Przypomnijcie sobie te dni, kiedy dzieci Czarnobyla, ludzie, którzy potrzebowali materialnego i moralnego wsparcia, otrzymali je zarówno ze Wschodu, jak i na Zachodzie. Nasze dzieci wracały do zdrowia, uczyły się i poznawały swoich rówieśników, a także starszych ludzi, którzy przyjmowali je za granicą. Wracały innymi, pragnęły doskonale nauczyć się języków obcych, aby pisać listy do tych ludzi, którzy je ogrzali i pocieszyli. Te dzieci dzisiaj to intelektualny i zdrowy kwiat narodu. Są na Majdanie, wśród tych, którzy wychodzą na ulice i protestują przeciwko samowoli władzy. Są świadomie wyzwolone, mało czym różnią się zarówno zewnętrznie, jak i pod względem intelektualnym. Już nawet pieśń potępili, oskarżając ją o to, że zombuje manifestantów, którzy słuchają jej na Majdanie, poza nim, płynie z wszystkich zakątków stolicy i po całej Ukrainie. Wczoraj jeden z deputowanych od komunistów próbował w telemaratonie, który transmituje TRK „Kijów”, rozumować na temat, co się dzieje? Doszedł do pewnych wniosków i znalazł winnych. Okazały się nimi ekrany, na które patrzy lud, który stoi i tańczy na Majdanie, oraz muzyka, która tam brzmi. Ekrany, zdaniem tego deputowanego, są główną przyczyną wytrwałości narodu, bo one pokazują to, co dzieje się nie tylko na ulicy, ale też demonstrują „jednostronną politykę walki”. A główne, co drażni człowieka, który przywykł słuchać tylko bolszewickich hymnów, to muzyka, która brzmi ze sceny. Myślę, że on jej nigdy nie słyszał, bo nie słuchał i nie wiedział, że latami, dziesięcioleciami ukraińska młodzież ją polubiła, bo interesowała się tym, co dzieje się najlepszego na świecie i na Ukrainie. Nie wiedział ten deputowany również tego, że pierwszymi na scenę Majdanu Niepodległości w stolicy wyszli ci, którzy przepracowali lato i jesień po całej Ukrainie, propagując idee „Naszej Ukrainy” wśród ludności wszystkich regionów, ryzykując czasem nawet życiem. Zespół „Kozackie zabawy” pokonał niemałe trasy, niosąc ukraińską pieśń. Krym, Donieck, Krzywy Róg. Co oni tam wysłuchali i wytrzymali! A ze sceny na Majdanie przemawiali do tych, z którymi spotykali się na występach: Dmytro Hnatiuk — światowej sławy śpiewak i deputowany ludowy minionej kadencji, długo za kulisami czekał na swoją kolej, aby wyjść do narodu z pieśnią i słowem, artyści ludowi Anatolij Mokrenko, Nina Matwijenko oraz trio „Złote klucze”, Neonila Kriukowa, zasłużone artystki Ukrainy Ałła Popowa i Żanna Bodnaruk, Anżelika Rudnyćka, Tetiana Piskarowa, Hałyna Reszetar... To niepełna lista, bo przecież jeszcze prawie co godzinę rozbrzmiewają nad Majdanem głosy Tarasa Petrynenki i Tetiany Horobeć, Swiatosława Wakarczuka, Mariczki Burmaki, Łesi Horowej, zespołu „Tartak”. Występują kapele „Dumka”, zespoły folklorystyczne „Darnyczanka” i „Berehynia”. Głośno i donośnie wtóruje im Majdan i szaleją ci, którzy tak i nie zdołali polubić ukraińskiej pieśni, która ratowała Ukraińców we wszystkich czasach i trzymała ducha narodu w niepogodę, na zesłaniu i na emigracji. O młodych, którzy tworzą współczesną estradę, która staje się coraz popularniejsza nawet na dyskotekach, już nawet nie trzeba mówić. ZAPAMIĘTAJCIE TO IMIĘ. Znienawidzone przez artystów słowo „format” nabiera zdrowego brzmienia. Uszom własnym nie wierzę, ale ostatnio już nie raz słyszę w centralnych kanałach radia pieśń powstańczą i strzelecką. Znają ją i śpiewają głównie w zachodnich regionach oraz w patriotycznych kręgach po całej Ukrainie podczas wieców, ale nie jest ona znana ogółowi. Od czasu do czasu te same kanały radia aktywnie przechodzą na format radzieckiej pieśni patriotycznej, której jeszcze nie zapomnieli wszyscy, których można uważać za przedstawicieli średniego pokolenia i w których domach rodzice-weterani śpiewali „Katiuszę”, „Wstawaj, strana ogromnaja”, „Nie dumaj o sekundach swysoka”... Czyli jako takiego zakazu czy ograniczeń na pieśń dla przedstawicieli różnych pokoleń nie było, choć ograniczało się brzmienie (samocenzura czy zakaz?) narodowo-patriotycznych pieśni, z którymi na wiece wychodzili patrioci. W radiu te pieśni w takiej ilości usłyszałam po raz pierwszy. Radio strajkuje, występuje przeciwko „formatowi”, który za ostatnie wybierają za swojego atamana zdrowy rozsądek i rozum. Folklorystom warto po prostu wyjść i pospacerować dzień-dwa wśród ludzi. Tam usłyszycie i zobaczycie, a potem przeanalizujecie stan spraw z humorem i rozsądkiem mas. Oni nie tylko wykrzykują imię swojego lidera i hasła, które wejdą do historii, oni myślą, a wyniki swoich przemyśleń piszą na plakatach. Przypominam sobie, że nie mogłam przejść obok kolumny studentów Państwowego Uniwersytetu Sztuki Teatralnej i Filmowej, bo tacy piękni wyszli! A jeszcze z hasłem: „Teatr i kino — za Juszczenką!!!” Wyszli, jak ze sceny swoich studenckich teatrów czy z najmodniejszych sklepów i kawiarni, aby pokazać ludziom, którzy przyjechali z dalekich miast i wsi, że oni są z nimi i wśród nich. Odessyci przywieźli trochę niecenzuralnego folkloru, który wszystkim zapadł w pamięć, bo jest zrymowany i w podstawie kryje nie przekleństwo, a literackie słowo „pidrachuj” (policz). To do szefa Centralnej Komisji Wyborczej odessyci z właściwym im humorem zwracali się, kiedy ten przez trzy doby nie mógł poradzić sobie z liczeniem głosów. Kilka słów o naszych dzieciach, które już uczą nas, starszych, walczyć o swoje prawa. Nie jest tajemnicą, że dzieci uciekają na ulicę, skąd trudno je zabrać, bo opowiadają, że tam jest lepiej i rozdają pomarańczowe chorągiewki oraz chusteczki. Z nimi biegną do szkoły i opowiadają, że widziały na ulicach dobrych i wesołych ludzi, którzy częstowali je cukierkami. Rysują pomarańczowe plakaty i wystawiają je na balkonach mieszkań, opowiadają, że Wiktor Juszczenko kocha dzieci, bo sam ma ich dużo… Wsłuchajcie się w te słowa. Ustami dzieci mówi do was Bóg. A w namiotach jest ciepło i przytulnie. Są tam ludzie w różnym wieku, ale młodych jest więcej. Poznają się, rozmawiają, żartują. Obok młodych, którzy po raz pierwszy są na takich wydarzeniach, są ci, którzy przyszli z doświadczeniem na karku. Od poniedziałku zalecano zakładać na nogi foliowe torebki, żeby obuwie nie przemakało, a nogi nie marzły tak szybko. Wśród ludzi pracują profesjonaliści, którzy wiedzą, jak rozładować negatywne emocje, wzywają do wytrwałości, oni wychodzą na scenę i „nakręcają” młodzieżową publiczność, czyli, wychodząc z przemyśleń „intelektualisty z kompartii” — zombują. A przecież to ci, których spotyka się na festiwalach rockowych na całym świecie — głośnym wybuchem owacji i emocji. Rockmani całymi dniami stali wśród ludzi, a potem, za sceną, czekali na swój występ. Więc w sobotę na scenie pojawił się „Wij”, a niedziela była gwiezdna i szczęśliwa dla zespołów „Komu wnyz”, „Nemo”, „Druha rika”. Julia Lord oraz piosenkarz Andrij Pidłużnyj, który przypomniał swój, już zapomniany, hit „Wstawaj, Słońce, wstawaj, świat niewidomym otwieraj...”. Majdan stał się największą sceną Ukrainy — w środę minionego tygodnia lista chętnych do występu przekroczyła trzysta osób. Podzielili się na grupy i atakują radio oraz telewizję. Chcą i będą występować tak długo, aż nadejdzie czas na twórcze zwycięstwa. Mają z czym wyjść do swojego narodu i robią to, co trzeba. Ich piosenki nie straszą, a wspierają. ski oraz synowie zmarłego Jaremczuka. Czas i naród wszystko osądzi. Nie o nich mowa, bo o tym wszystkim pomyślałam, kiedy na Majdanie, podczas programu koncertowego, zrozumiałam, że młodzież, która jest superpopularna na Ukrainie, również tworzy swoją powstańczą piosenkę. Piosenki Tarasa Czubaja („Płacz Jeremiji”), zespołów „Tartak”, „Tanok na Majdani Konho”, „Okean Elzy” oraz wielu innych — to także patriotyczne dziedzictwo, ale już w udźwiękowieniu naszej współczesnej historii. Są też inni przedstawiciele patriotycznego ruchu muzycznego, czyli przedstawiciele innych narodowości, którzy pracują na rzecz odrodzenia godności i świadomości swojego narodu oraz jego kultury. W ostatnich latach do imion tatarskiej piosenkarki Elzary Batalowej, gitarzysty i muzyka światowej klasy Enwera Izmajłowa można do- OBSERWACJE umiarkowania. Ci z młodych ludzi, którzy przeszli skautowe szkolenia, szkoły Płastu, wychowanie sportowe, również w te dni są powołani do pracy — stanowią lwią część nocnej warty. Większość z nich już została ojcami i matkami. Nie boją się ani nocy, ani chłodu, ani głodu, śmiało wychodzą ze swoimi dziećmi na ulice, spacerują z nimi wśród manifestantów. Twarze zmarzniętych ludzi rozjaśniają się uśmiechami, gdy podchodzą do nich maluchy. Każdy wspomina o swoim promyku słońca, który czeka na niego w domu. A młodzi rodzice wychodzą na ulice, żeby pokazać swoim dzieciom to, o czym im kiedyś opowiadali dorośli marzyciele — ich Nauczyciele moralności i patriotyzmu. Zrobiono przez tych ludzi tak wiele, jak wielu nas jest dzisiaj na ulicach, bo właśnie takie wychowanie — i sportowe, i moralne — tworzy cud, który cały świat nazwał Pomarańczową rewolucją, która przeraża tylko tych, którzy kultywują w swojej świadomości zło i strach. Szaleństwo odważnych, które opiewali kiedyś tacy sami szaleni marzyciele, — to nie choroba, to — lekarstwo, które dawało człowiekowi bodziec do życia we wszystkich czasach. Lesia SAMIŁENKO MIKROFON tych, którzy przyszli bronić swojego konstytucyjnego prawa do wyboru. Chyba towarzysze komuniści już zapomnieli, jak tworzyła się ich historia... Pod marsze, hymny, które sławiły i opiewały krwawy terror. To dlaczego nam nie pozwalają zasiać swoich słonecznych, wesołych, zapalających i drajwowych melodii? My, my świętujemy zwycięstwo zdrowego rozsądku, intelektu, ducha narodu nad bandytyzmem, który podjął próbę po raz kolejny oszukać i zastraszyć naród, „którego prawdy siła przez nikogo zdobyta jeszcze nie była!” Organizatorom koncertu dziękują wszyscy ci, którym przychodzi przez dobę tańczyć na chłodzie: ochrona, wszystkie służby i naród, który przy ukraińskiej piosence wytrzyma wszystko, bo ona grzeje jego duszę... I Wy to nazywacie zombowaniem, panowie komuniści? Czy zapomnieliście wers poezji jednego z rewolucyjnych poetów: „Pieśń — to braterstwo i wolność”, czy zbyt boicie się słonecznych kolorów nad Ukrainą?! Łarysa BEZSMERTNA dać jeszcze imię młodej i bardzo popularnej osoby o imieniu Izet. Izet Wałerijowycz Abliazow — kijowianin, syn wojskowego. Po ukończeniu Kijowskiego Uniwersytetu Kultury i Sztuki, zdobywszy zawód kulturoznawcy, krok po kroku wyprowadza kulturę swoich przodków na europejski poziom. Krym zna i szanuje swojego Izeta już dawno, bo on z utalentowanym zespołem muzyków na podstawie tatarskiego folkloru tworzy ciekawy repertuar. A dzisiaj Izet jest na Majdanie — razem z Krymianami, którzy chcą usłyszeć i zobaczyć go na scenie. Czeka na swoją kolej na występ już nie jeden dzień, bo jego dusza nie boi się zadeklarować przed całym ukraińskim narodem o tym, że: „Krym jest z Ukrainą!” L. S. Zdjęcie Hanny OBORSKIEJ

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Nadzwyczajny stan duchowości

lata nabrał nie tylko anegdotycznego, ale też groźnego wpływu na repertuar. „Formatowymi” jak zwykle byli wykonawcy rosyjscy, a ich piosenki nie zawsze rosyjskie, lecz jak w Moskwie mówią, „małorosyjskie”. Presji „formatu” nie wytrzymali wszyscy ukraińscy wykonawcy. Po rosyjsku zaśpiewała Iryna Bilyk, próbowała Maria Burmaka (ale wyszło słabo i zdrowy rozsądek podpowiedział, że nie warto), z rozpaczy zawołał Wiktor Pawlik, jego echa podchwycił Ołeksandr Ponomarow, a najuczciwiej wyszło to u Taisiji Powalij, która w wyniku duetów z Baskowem i Kobzonem jeszcze stała się antyopozycjonistką. Myślę, że do tego by nie doszło, gdyby władza swego czasu nie zamachnęła się kosą swoich podziemnych, bezpośrednich i podłych zarządzeń na ukraińską współczesną pieśń. Pieśni powstańcze, strzeleckie i kozackie przetrwały przez lata i wieki. Dziś śpiewa je armia, zna milicja, kozactwo. Inne struktury siłowe czasem reagują na głos tych, o których wspomniałam wyżej. Zatem ani konie, ani artyści nie są winni... Nie każdy chce stać się zmarnowaną siłą w kwiecie sił. Idealizowanych Wołodymyra Iwasiuka i Nazarija Jaremczuka — wśród nas nie ma, a podszywając się pod ich imiona, poszli za tymczasową władzą kuczmistów Pawło Dwor-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

PIŁKA NOŻNA Tak oto niepostrzeżenie Mistrzostwa Ukrainy wśród drużyn Wyższej Ligi dotarły do półmetka. Letnio-jesienna część rozgrywek dobiegła końca i drużyny udały się na zasłużone zimowe wakacje. Choć, oczywiście, nie wszystkie. Z powodu przełożonego meczu „Szachtar”—„Illicziweć”, drużyny te dołączą do swoich kolegów tydzień później. Spróbujmy podsumować połowę przebytego dystansu. Jeśli spojrzymy na tabelę turniejową, zobaczymy znajomy obraz, który stał się już swoistą tradycją w krajowych mistrzostwach. Tak, na szczycie znów usadowiły się dwa ukraińskie grandy — „Szachtar” oraz „Dynamo”. W ciągu pierwszej rundy drużyny te tylko tym się zajmowały, że rywalizowały o pierwsze miejsce w wyścigu. Nie potrafię powiedzieć, czy znajdzie się wreszcie drużyna, która stanie się godnym konkurentem dla tych dwóch liderów. I teraz widzimy przewagę kijowian dwoma punktami, ale prawdopodobnie jest to tylko do 10 grudnia. Bardzo wątpię, by doniecczanie stracili zwycięstwo nad „Illicziwcem” w przełożonym meczu. Choć nie będziemy karmić się iluzjami, a poczekamy na mecz. Jest jednak jeszcze małe „ale”. Nie trzeba zapominać o jeszcze jednej donieckiej drużynie — „Metałurhu”. Jej strata do duetu liderów wynosi tylko trzy punkty. Choć występ metałurgów w Pucharze UEFA nie zachwycił. Za wcześnie jeszcze „Metałurhowi” grać w europejskich turniejach, a tym bardziej rywalizować z ukraińskimi grandami. Skład legionistów tej BOKS 11 grudnia, najprawdopodobniej w nowojorskim „Madison Square Garden”, Witalij Kłyczko wyjdzie na ring w pojedynku przeciwko Danny'emu Williamsowi. Ukrainiec będzie bronił tytułu mistrza świata według wersji WBC. A 5 grudnia w londyńskim „Plainsboro” odbyła się pierwsza wspólna konferencja prasowa Witalija Kłyczki i Danny'ego Williamsa. Pierwszy zabrał głos Witalij Kłyczko: „Cieszę się, że jestem w Londynie, w mieście, z którym wiąże się u mnie bardzo wiele miłych wspomnień i pozytywnych emocji. Właśnie w tym mieście po raz pierwszy zdobyłem tytuł mistrza świata, pokonując Herbiego Hide'a. Pamiętam, że jednym ze sparingpartnerów Hide'a był Danny Williams i jestem wdzięczny Danny'emu za to, że tak dobrze przygotował swojego rodaka do pojedynku ze mną. Dla mnie nadchodzący pojedynek będzie dość interesujący. Odbyłem już dwa spotkania z przedstawicielami Wielkiej Brytanii. W pierwszym pokonałem Herbiego Hide'a, w drugim, z Lennoxem Lewisem, wygrywałem walkę, ale przegrałem tylko dzięki lekarzowi, który nalegał na przerwanie pojedynku — oświadczył Witalij. — Zawsze marzyłem o tym, by stoczyć pojedynek przeciwko Mike'owi Tysonowi. Powiem, że jeszcze przed pojedynkiem Mike'a z Dannym Williamsem prowadziliśmy negocjacje z ko- drużyny nie jest w stanie rozwiązywać wysokich zadań. Oto kogo żal, to dniepropetrowskiego „Dnipro”. Głównemu trenerowi Jewhenowi Kuczerewskiemu udało się stworzyć prawdziwą ukraińską (ani jednego legionisty) bojową drużynę, która już pokazała w Europie, jak mogą grać Ukraińcy. Przyjemnie konstatować ten fakt, że dniepropetrowcy zapewnili sobie udział w wiosennej części rozgrywek Pucharu UEFA. Przed Kuczerewskim stało nadzwyczaj trudne zadanie: roz- Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Świadectwo rejestracyjne KW nr 4066 z 02.03.2000 r.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

BEZ WYRAŹNEGO LIDERA NA ZIMOWE WAKACJE

szyć, na czym położyć akcent — na meczach Pucharu UEFA czy na meczach krajowych mistrzostw? I wygląda na to, że biorąc pod uwagę wyniki, postawiono na to pierwsze. Przecież właśnie w takich meczach bronimy honoru Ukrainy na europejskim poziomie piłkarskim. Niestety, takie osiągnięcia nie przynoszą cennych punktów w krajowych mistrzostwach. „Dniepr” kroczy dopiero jako szósty. Przypomnę, że tylko czwórka liderów będzie mogła w nowym sezonie grać w Europie. Ale my jesteśmy optymistami, więc będziemy wierzyć, że takie drużyny, prawdziwie ukraińskie, znajdą w sobie siły, by godnie grać zarówno w Europie, jak i w Ukrainie. Niestety, nie ostatnią rolę w polityce piłkarskiej odgrywają finanse, z którymi u dniepropietrowców nie jest tak „szeroko”, jak u gigantów. Lecz profesjonalizmu i natchnienia nie zawsze można kupić za miliony dolarów, a „Dniepr” jest tego jaskrawym przykładem. A charkowski „Metalist” ma zamożnych właścicieli, ale póki co znajduje się dopiero na siódmym miejscu w mistrzostwach. Oczywiście, usprawiedliwienie można znaleźć w tym, że drużyna powróciła do „ekstraklasy” z pierwszej ligi. Zobaczymy, jak zagrają w drugiej rundzie. Nie na żarty toczyła się walka w dolnej części tabeli turniejowej, gdzie od razu sześć kolektywów tylko tym się zajmowało, że zamieniało się miejscami. A w rezultacie symferopolska „Tawrija”, która prawie całą pierwszą rundę znajdowała się na przedostatnim szczeblu tabeli turniejowej, dzięki dwóm zwycięstwom w końcowych meczach zdołała podnieść się od razu o trzy szczeble. Przypomnijmy sytuację z przedostatnim meczem mistrzostw z udziałem „Tawrii”, która u siebie miała podejmować „Zakarpattia”. Początkowo mecz został przełożony. Goście powoływali się rzekomo na to, że nie zdołali dotrzeć na miejsce spotkania z powodu niepogody. Kiedy już Biuro Profesjonalnej Ligi Piłkarskiej ustaliło termin przełożonego meczu, symferopolczycy nie zgodzili się z decyzją i wnioskowali o to, aby ich rywalowi zaliczono walkowera. Ale sytuacja rozwiązała się sama. Wieczorem 2 grudnia na kanale telewizyjnym „1+1” z wywiadem wystąpił pierwszy wiceprezes FK „Zakarpattia” (prezes „Zakarpattia” Paulo znajduje się pod śledztwem) M. W. Szczerbej, który powiedział, że drużyna nie zdołała wylecieć na Krym z powodu niezadowalającego stanu psychicznego graczy i że nie mieli żadnych przeszkód transportowych, aby przybyć na mecz do Symferopola... Właśnie te słowa Szczerbeja stały się powodem pilnego zebrania Biura PLP Ukrainy, na którym wydano decyzję o zaliczeniu walkowera „Zakarpattiu”. Nawiasem mówiąc, walkowera zaliczono również drużynie rezerw „Zakarpattia” w meczu z „Tawriją”. Oprócz tego Biuro PLP zobowiązało FK „Zakarpattia” do przelania na konto PLP obowiązkowej składki pieniężnej w kwocie 10000 u.e. w ekwiwalencie hrywnowym. Także FK „Zakarpattia” musi zwrócić faktyczne koszty FK „Tawrija”, związane z organizacją meczów 14. kolejki składów podstawowych i rezerwowych drużyn „Tawrija”—„Zakarpattia”, a to około 10—14 tysięcy hrywien. Nie mogę nie wspomnieć także o boryspolskim „Borysfenie”. Drużyna tak i nie zdołała w pierwszej rundzie nacieszyć się choćby jednym zwycięstwem. Siedem remisów, siedem porażek, siedem punktów — oto cały dorobek. Ze smutkiem trzeba stwierdzić ten fakt, że niejedna ukraińska drużyna przez te same finanse nie może znaleźć swojej gry i należycie wychowywać młodzież. Tak czy inaczej, pierwsza runda pozostała w przeszłości. Doczekajmy jeszcze 10 grudnia i wtedy postawimy ostateczną kropkę, i będziemy mieć nadzieję na wiosnę, kiedy znów obudzi się gra milionów. Położenie drużyn: „Dynamo” — 38; „Szachtar” — 36; „Metałurh” D — 32; „Wołyń” — 25; „Czornomoreć” — 23; „Dniepr” — 23; „Metalist” — 20; „Illicziwć” — 20; „Arsenał” — 20; „Krywbas” — 18; „Tawrija” — 15; „Metałurh” Z — 14; „Worskła-Naftohaz” — 12; „Zakarpattia” — 11; „Obołoń” — 11; „Borysfen” — 7. zmuszają mnie, zaciskając zęby, do przygotowania się do pojedynku z Dannym Williamsem, który odbędzie się 11 grudnia. Jestem pewien, że zwycięstwo w tym pojedynku będzie tym bodźcem, który pomoże wam w naszej walce”. Witaliju, jestem pewien, że nie tylko dla wielomilionowej armii twoich kibiców, ale także dla wielu milionów ludzi, którzy biorą udział w akcji Obywatelskiego Nieposłuszeństwa, twoje słowa będą bodźcem w naszej wspólnej walce. Materiały przygotował Ołeksandr TRAWJANKA Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001. Tel./faks 228-01-30. E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovo.prosvita.com.ua Indeks prenumeraty 30617. Wydrukowano z gotowych form fotograficznych w kombinacie

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

«MOJE SERCE I MOJA DUSZA SĄ Z WAMI»

zespołem Tysona o to, aby po ich spotkaniu odbyła się moja walka z „Żelaznym Mikiem”. Jednak Danny Williams zburzył moje marzenie, nokautując Mike’a Tysona. A ja chcę stoczyć pojedynek przeciwko temu, kto pokonał zawodnika, którego uważam za najsilniejszego boksera świata. Chcę boksować z Williamsem, który udowodnił w pojedynku z Tysonem, że potrafi przyjąć cios, że ma silny charakter, a jego arsenał techniczny jest godny szacunku. Będzie mi miło zwyciężyć tak godnego zawodnika, za jakiego słusznie można uważać Danny’ego Williamsa”. Williams, podziękowawszy Witalijowi za możliwość stoczenia z nim pojedynku, a swojemu promotorowi Frankowi Warrenowi za organizację tej walki, przeszedł do przedstawienia swoich przemyśleń na temat nadchodzącego spotkania. „Jeśli szczerze, to nie myślałem, że moje zwycięstwo w pojedynku z Mikiem Tysonem pozwoli mi tak szybko otrzymać możliwość stoczenia walki o tytuł mistrza świata. Ale to zwycięstwo było dla mnie swoistą trampoliną i będę maksymalnie wykorzystywać swoją szansę w pojedynku z Witalijem Kliczko. 11 grudnia będę toczył spotkanie z najsilniejszym bokserem świata, ale to nie przeszkodzi mi zwrócić tytułu mistrza do Wielkiej Brytanii — oświadczył Williams. — Wiele razy przeglądałem nagrania wideo pojedynków Joego Louisa, Rocky’ego Marciano i Muhammada Alego, oto i mam możliwość boksować o tytuł mistrza świata, o który walczyli oni. Czuję się spokojny i zrównoważony. Po moim zwycięstwie nad Mikiem Tysonem odrzuciłem wszelkie wątpliwości i znalazłem nowe siły na to, by iść naprzód do nowych walk i nowych zwycięstw”. Kończąc swoje przemówienie, Danny Williams zaprosił wszystkich amatorów boksu z Wielkiej Brytanii do przyjazdu 11 grudnia do Nowego Jorku, uzasadniając swoje zaproszenie jako możliwość upieczenia dwóch pieczeni na jednym ogniu: „Przyjechawszy do Ameryki na moją walkę, możecie... — Danny zrobił niewielką pauzę i kontynuował, — po pierwsze, możecie przeprowadzić niezły szop-tour po świątecznych sklepach Nowego Jorku, a po drugie, obserwować mój pojedynek z Witalijem Kliczko!”. Witalij, odpowiadając na to oświadczenie Danny’ego, zaznaczył, że ma nadzieję, iż fani przyjadą przede wszystkim wspierać bokserów, a nie biegać po sklepach. Konferencja prasowa Redaktor naczelna Lubow Hołota. Szef redakcji Pawło Mowczan. Kolegium redakcyjne: L. Hołota, J. Hojan, P. Mowczan, A. Pohribny, O. Ponomariw, I. Juszczak. Skład komputerowy: Iryna Szewczuk. zakończyła się tradycyjnym fotografowaniem. Późnym wieczorem Witalij Kliczko wyleciał do Hamburga, gdzie później dołączył do niego Danny Williams. Tutaj przeprowadzą jeszcze jedną konferencję prasową, po czym rozpoczną przygotowania do pojedynku. Witalij Kliczko kończy ostatni etap swoich przygotowań do nadchodzącego pojedynku. O tym, a także o wielu innych rzeczach Witalij opowiedział w wywiadzie dla oficjalnej strony braci Kliczko podczas otwartego treningu, który prowadził w swojej bazie treningowej w „La Brea Academy”. Rozpoczął Witalij od najważniejszego i najbardziej bolesnego: „Jestem sportowcem, ale przede wszystkim jestem obywatelem swojego kraju! I chciałbym najpierw wyrazić wsparcie tym ludziom, którzy broniąc swojej postawy obywatelskiej, swojego wyboru, teraz na majdanach Ukrainy biorą udział w akcjach protestu przeciwko fałszerstwom wyborczym, w akcjach poparcia dla Wiktora Juszczenki — narodowego Prezydenta Ukrainy. Uważnie śledzę wszystkie wydarzenia, które teraz dzieją się na Ukrainie, i powiem tylko jedno: moje serce i moja dusza są z wami. Bardzo chciałbym być razem z wami, jednak okoliczności Redakcja prowadzi korespondencję z czytelnikami tylko na łamach gazety i nadesłanych rękopisów oraz fotografii nie zwraca. Zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów.

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn