Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 2strona oryginału ↗

DECYZJA OSTATECZNA. NIE PODLEGA ZASKARŻENIU

Слово Просвіти, №50 за 2004 рік

SĄD I SPRAWA Tymi słowami kończy się postanowienie Sądu Najwyższego Ukrainy z 3 grudnia, w którym uznano za nieważne wyniki drugiej tury wyborów prezydenckich z 21 listopada br., a działania Centralnej Komisji Wyborczej dotyczące ustalenia wyników ponownego głosowania za niezgodne z prawem. Postanowienie CKW o ogłoszeniu Wiktora Janukowycza Prezydentem Ukrainy zostało uchylone. Był to bezprecedensowy w historii politycznej Ukrainy proces sądowy. Przez pięć dni uwaga nie tylko ukraińskiej społeczności, ale i światowej opinii publicznej była skupiona na tym wydarzeniu, co tłumaczy się kilkoma nadzwyczajnymi momentami. Po pierwsze, rzeczywiście nigdy wcześniej najwyższy organ sądowy w naszym kraju nie rozpatrywał tak wielkoskalowej sprawy. Po drugie, od tej decyzji zależało, czy wejdzie w pole prawne i czy zostanie rozwiązany konflikt społeczno-polityczny, który powstał w wyniku systemowych nadużyć i wykorzystania nacisku administracyjnego ze strony pretendenta od władzy, co szczególnie wyraźnie uwidoczniło się podczas głosowania 21 listopada. Po trzecie, sprawa była rozpatrywana przez izbę sądową do spraw cywilnych Sądu Najwyższego w pełnym składzie; werdykt podpisali wszyscy bez wyjątku sędziowie. Po czwarte, rozpatrywanie odbywało się w dniach, gdy Kijów, cała Ukraina wrzały od ludzi — miliony wyszły na place i ulice miast i wsi, aby obronić swoje prawo wyboru. Po piąte, ten proces sądowy stał się wzorem pełnej otwartości i demokratyczności — wszystkie posiedzenia, oprócz przebywania sędziów w pokoju narad, w bezpośredniej transmisji telewizyjnej mógł widzieć praktycznie cały naród ukraiński. Oczywiście, wszystko to nakładało na sędziów niezwykle wysoką odpowiedzialność. Było oczywiste, że każde postanowienie wydanego orzeczenia jest skrupulatnie ważone. POZYCJA Liderka koalicji „Siła narodu” Julia Tymoszenko jest przekonana, że Leonid Kuczma ma wszystkie dźwignie do rozwiązania kryzysu politycznego i gospodarczego na Ukrainie. Mimo to nie wniósł do parlamentu nowej listy członków CKW, nie podpisał dymisji rządu i odrzucił ustawy, które nie pozwoliłyby fałszować procesu wyborczego podczas ponownego głosowania. J. Tymoszenko uważa, że Kuczma chce za wszelką cenę zachować władzę. W tym celu urzędujący Prezydent dążył do wcielenia w życie idei przeprowadzenia nowych wyborów i przywrócenia priorytetu reformy konstytucyjnej. Na drodze pierwszej idei stanęła decyzja Sądu Najwyższego, która praktycznie przekreśliła możliwość długotrwałego przebywania Kuczmy w fotelu prezydenckim. Przecież proces przeprowadzenia ponownych wyborów mógłby przeciągnąć się na miesiące. W tym czasie można by wypracować nowe sposoby fałszerstw i osiągnięcia pożądanego dla władzy wyniku. Z drugiej strony, mimo przychylności do idei natychmiastowego wcielenia reformy konstytucyjnej sojusznika kampanii wyborczej opozycji Ołeksandra Moroza, projekt 4180, który mógłby przekształcić przyszłego prezydenta w urzędnika z sformalizowanymi uprawnieniami, tak i nie wszedł w życie. Frakcje „Nasza Ukraina” i BJuT postawiły wymóg natychmiastowego wcielenia ustawy bezstronnymi i, oczywiście, obiektywnymi. Co prawda, uniknąć oskarżeń nie udało się: przedstawiciele władzy nie przepuszczali okazji, by mówić, że rzekomo decyzja wydana przez sąd została podjęta pod naciskiem. Oczywiście, nacisk był. Bo czyż można nie odczuwać wrzenia emocji dziesiątek tysięcy ludzi na Majdanie i obok samego budynku sądu, którzy żądali jednego — sprawiedliwości? Przecież nie jest tajemnicą, że zaufanie do systemu sądowego, który nie raz demonstrował, że pracuje według „prawa telefonicznego”, u ukraińskiego ludu było podważone. I nacisk wiecowy popychał wysoki sąd bynajmniej nie do pobłażania ulicy, a wręcz przeciwnie — do działań zgodnie z prawem, a nie, jak wyraził się jeden naukowiec, zgodnie z ZEKonem. Dlatego właśnie taki nacisk należy uważać za nacisk sprawiedliwy, bo leży on w granicach prawa. nasze sprawy także prezydenta Rosji. Podczas spotkania z Putinem na podmoskiewskim lotnisku, faktycznie na zapleczu, — toż to trzeba, taka hańba dla Głowy wielkiego europejskiego państwa! — oni obaj z głębokomyślnym wyglądem powtarzali tylko o nowych wyborach. Czyż nie na Sąd Najwyższy były obliczone te polityczne tyrady? Powiadają, że wielki nacisk na sąd wywierano także ze strony Administracji Prezydenckiej i otoczenia Premiera. Jednak sędziowie okazali się na wysokości zadania, nie poddali się i w znacznej mierze uratowali mocno nadszarpniętą za prezydentury Kuczmy reputację naszego systemu sądowego oraz zachowali wizerunek Ukrainy w oczach światowej społeczności, udowodniwszy, że w niej mimo wszystko są zalążki demokratyzmu. Jak już wiemy, sąd wydał werdykt przeprowadzić ponowne głosowanie drugiej tury, a nie nowe wybory, których tak pragnęli Kuczma z Janukowyczem. W istocie Sąd Najwyższy zadowolił skargę pełnomocnika Juszczenki Mykoły Katerynczuka częściowo, odrzucając żądanie wyłonienia zwycięzcy wyścigu na podstawie wyników pierwszej tury, w której pierwszeństwo miał Wiktor Juszczenko. Jednakże właśnie ta częściowość oznacza pełnię zadowolenia złożonej skargi co do istoty. Gdyby sąd zgodził się zadowolić wspomnianą część skargi, to po pierwsze, byłoby to sprzeczne z prawem, według którego do zwycięstwa w pierwszej rundzie potrzeba zdobyć ponad połowę głosów wyborców, którzy wzięli udział w głosowaniu (takiego wyniku nie miał żaden kandydat); po drugie, sam Juszczenko nigdy by się na to nie zgodził: zna swoją siłę i chce być w pełni legitymowanym, bez najmniejszego cienia wątpliwości, Prezydentem całej Ukrainy. Sąd Najwyższy przyjął także odrębne postanowienie, skierowane do Rady Najwyższej, Prezydenta i Prokuratora Generalnego. Niestety, ta część orzeczenia sądowego nie została jeszcze ogłoszona, dlatego można domyślać się, że mowa w niej o naruszeniach, które zostały wyjaśnione i ustalone w toku rozpatrywania danej sprawy i które dotyczą wysokich adresatów. Co zatem wynika z tego doprawdy brzemiennego w skutki dla narodu ukraińskiego orzeczenia sądowego? Pierwsze i najważniejsze: 26 grudnia odbędzie się ponowne głosowanie drugiej tury wyborów prezydenckich. Prawo udziału w nim mają te same osoby — Wiktor Juszczenko oraz Wiktor Janukowycz. Obaj zadeklarowali gotowość kontynuowania walki, chociaż wielu nie bezpodstawnie ostrzegało przed tym Janukowycza. Zwycięzcą zostanie ten, kto zdobędzie zwykłą większość głosów. Jeśli rywalizacja tym razem będzie uczciwa, to co do zwycięstwa ze znaczną przewagą Wiktora Juszczenki nie może być wątpliwości. Wystarczy spojrzeć na miliony ludzi, którzy biorą udział w „pomarańczowej rewolucji” we wszystkich regionach, w tym także w południowo-wschodnich, aby taka pewność się pojawiła. Drugie. Jeśli Janukowycz mimo wszystko wycofa swoją kandydaturę wcześniej niż na dziesięć dni przed głosowaniem, to jego miejsce będzie mógł zająć kandydat, który w pierwszej turze zajął trzecie miejsce. Jest nim Ołeksandr Moroz. W tym przypadku można spodziewać się doprawdy uczciwej, w ramach pola prawnego rywalizacji godnych przeciwników. Zwycięży ten, kto zdobędzie więcej głosów. Jeśli wychodzić z wyników głosowania w pierwszej turze, a także z rewolucyjnie naelektryzowanej obecnej sytuacji, to oczywiście bezsprzeczne szanse na zwycięstwo ma dziś Wiktor Juszczenko. Trzecie. W przypadku, gdy Janukowycz wycofa swoją kandydaturę na mniej niż dziesięć dni przed głosowaniem, to na karcie do głosowania pozostanie nazwisko tylko Wiktora Juszczenki. Wtedy, aby zostać prezydentem, musi on zdobyć ponad połowę głosów wyborców, którzy przyjdą do urn wyborczych. Mało kto wątpi, że je zdobędzie. Barometr pogody politycznej pokazuje, że Wiktor Juszczenko faktycznie już dziś jest narodowym Prezydentem Ukrainy. Ale formalnie Prezydentem jeszcze trzeba zostać. Łeonid Kuczma, którego prezy-

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn